शङ्खचूडकृततपः—ब्रह्मवरकवचप्राप्तिः / Śaṅkhacūḍa’s Austerity—Brahmā’s Boon and the Bestowal of the Kavaca

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । ततश्च शंखचूडोऽसौ जैगीषव्योपदेशतः । ततश्चकार सुप्रीत्या ब्रह्मणः पुष्करे चिरम्

Sanatkumāra dijo: Después, aquel Śaṅkhacūḍa, siguiendo la instrucción de Jaigīṣavya, realizó durante largo tiempo, con gran devoción, la adoración de Brahmā en Puṣkara.

Verse 2

गुरुदत्तां ब्रह्मविद्यां जजाप नियतेन्द्रियः । स एकाग्रमना भूत्वा करणानि निगृह्य च

Con los sentidos disciplinados, recitó la Brahma-vidyā—el conocimiento/mantra liberador otorgado por su guru; volviéndose de mente unipuntual, refrenó también los instrumentos de la acción y de la percepción.

Verse 3

तपंतं पुष्करे तं वै शंखचूडं च दानवम् । वरं दातुं जगामाशु ब्रह्मालोकगुरुर्विभुः

Al ver al dánava Śaṅkhacūḍa realizando austeridades en Puṣkara, el poderoso Señor Brahmā—venerado como preceptor de Brahmaloka—acudió presto allí para concederle un don.

Verse 4

वरं ब्रूहीति प्रोवाच दानवेन्द्रं विधिस्तदा । स दृष्ट्वा तं ननामाति नम्रस्तुष्टाव सद्गिरा

Entonces Vidhí (Brahmā) dijo al señor de los dānavas: «Di qué don deseas». Al verlo, el rey dānava se postró con reverencia y, humilde, lo alabó con palabras nobles.

Verse 5

वरं ययाचे ब्रह्माणमजेयत्वं दिवौकसाम् । तथेत्याह विधिस्तं वै सुप्रसन्नेन चेतसा

Pidió a Brahmā un don: ser invencible frente a los dioses. Vidhí (Brahmā), con el corazón plenamente complacido, respondió: «Así sea», y se lo concedió.

Verse 6

श्रीकृष्णकवचं दिव्यं जगन्मंगलमंगलम् । दत्तवाञ्शंखचूडाय सर्वत्र विजयप्रदम्

Le otorgó a Śaṅkhacūḍa el divino kavaca protector de Śrī-Kṛṣṇa—la más alta auspiciosidad del mundo—concediéndole victoria en todas partes.

Verse 7

बदरीं संप्रयाहि त्वं तुलस्या सह तत्र वै । विवाहं कुरु तत्रैव सा तपस्यति कामतः

«Ve de inmediato a Badarī junto con Tulasī. Celebra allí mismo el rito del matrimonio, pues ella practica austeridades allí, deseosa de cumplir su anhelo más querido»។

Verse 8

धर्मध्वजसुता सेति संदिदेश च तं विधिः । अन्तर्धानं जगामाशु पश्यतस्तस्य तत्क्षणात्

Brahmā (Vidhi) le dio esta instrucción: «Ella es la hija de Dharmadhvaja». Y en ese mismo instante, ante sus ojos, Brahmā desapareció velozmente de la vista.

Verse 9

ततस्स शंखचूडो हि तपःसिद्धोऽतिपुष्करे । गले बबंध कवचं जगन्मंगलमंगलम्

Entonces Śaṅkhacūḍa, fortalecido por el fruto de sus austeridades, se ciñó al cuello con gran júbilo aquel kavaca, suprema auspiciosidad y bienestar para los mundos.

Verse 10

आज्ञया ब्राह्मणस्सोऽपि तपःसिद्धमनोरथः । समाययौ प्रहृष्टास्यस्तूर्णं बदरिकाश्रमम्

Obedeciendo la orden, aquel brāhmaṇa también—cuyo anhelo se había cumplido por el poder de sus austeridades—partió de inmediato hacia el āśrama de Badarī, con el rostro radiante de gozo.

Verse 11

यदृच्छयाऽऽगतस्तत्र शंखचूडश्च दानवः । तपश्चरन्ती तुलसी यत्र धर्मध्वजात्मजा

Por azar llegó allí el Dānava llamado Śaṅkhacūḍa, al mismo lugar donde Tulasī, hija de Dharmadhvaja, practicaba austeridades (tapas).

Verse 12

सुरूपा सुस्मिता तन्वी शुभभूषणभूषिता । सकटाक्षं ददर्शासौ तमेव पुरुषं परम्

Ella, de hermosa figura, suave sonrisa, esbelta y adornada con ornamentos auspiciosos, lanzó una mirada de soslayo y contempló a Él solo: al Supremo Puruṣa.

Verse 13

दृष्ट्वा तां ललिता रम्यां सुशीलां सुन्दरीं सतीम् । उवास तत्समीपे तु मधुरं तामुवाच सः

Al ver a aquella Satī, graciosa y encantadora, de noble carácter y hermosa, permaneció sentado junto a ella y le habló con dulces palabras.

Verse 14

शंखचूड उवाच । का त्वं कस्य सुता त्वं हि किं करोषि स्थितात्र किम् । मौनीभूता किंकरं मां संभावितुमिहार्हसि

Śaṅkhacūḍa dijo: "¿Quién eres? ¿De quién eres hija? ¿Por qué estás aquí de pie y qué estás haciendo? Habiendo guardado silencio, ¿cómo es que me consideras a mí, tu servidor, digno de ser interpelado aquí?"

Verse 15

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा सकामं तमुवाच सा

Sanatkumāra dijo: Al escuchar sus palabras pronunciadas de esa manera, ella se dirigió a él, quien todavía estaba movido por el deseo.

Verse 16

तुलस्युवाच । धर्मध्वजसुताहं च तपस्यामि तपस्विनी । तपोवने च तिष्ठामि कस्त्वं गच्छ यथासुखम्

Tulasī dijo: "Soy la hija de Dharmadhvaja, una mujer consagrada a la austeridad. Practico penitencia y habito aquí en este bosque de tapas. ¿Quién eres tú? Sigue tu camino, como te plazca".

Verse 17

नारीजातिर्मोहिनी च ब्रह्मादीनां विषोपमा । निन्द्या दोषकरी माया शृंखला ह्यनुशायिनाम्

La naturaleza femenina es ilusoria incluso para Brahmā y los otros dioses, como el veneno en su efecto. Es censurable, causa de faltas; una manifestación de māyā y, de hecho, una cadena para aquellos que permanecen atados a las pasiones latentes.

Verse 18

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तुलसी तं च सरसं विरराम ह । दृष्ट्वा तां सस्मितां सोपि प्रवक्तुमुपचक्रमे

Dijo Sanatkumāra: Habiendo hablado así, Tulasī cesó sus palabras dulces y graciosas. Al verla sonreír, él también comenzó entonces a hablar.

Verse 19

शंखचूड उवाच । त्वया यत्कथितं देवि न च सर्वमलीककम् । किञ्चित्सत्यमलीकं च किंचिन्मत्तो निशामय

Śaṃkhacūḍa dijo: «Oh Diosa, lo que has dicho no es enteramente falso. Algo es verdad y algo no lo es; ahora escucha algo de mí».

Verse 20

पतिव्रताः स्त्रियो याश्च तासां मध्ये त्वमग्रणीः । न चाहं पापदृक्कामी तथा त्वं नेति धीर्मम

«Entre todas las mujeres fieles a su esposo, tú eres la primera. Yo no soy quien desea una mirada pecaminosa; mi convicción es que tú tampoco eres de esa índole»។

Verse 21

आगच्छामि त्वत्समीपमाज्ञया ब्रह्मणोऽधुना । गांधर्वेण विवाहेन त्वां ग्रहीष्यामि शोभने

«Ahora, por mandato de Brahmā, vengo a tu presencia. Oh hermosa, mediante un matrimonio gāndharva te tomaré como esposa.»

Verse 22

शंखचूडोऽहमेवास्मि देवविद्रावकारकः । मां न जानासि किं भद्रे न श्रुतोऽहं कदाचन

«Yo mismo soy Śaṅkhacūḍa, el que hace huir a los dioses. Oh bella, ¿no me reconoces? ¿Nunca has oído hablar de mí en ningún tiempo?»

Verse 23

दनुवंश्यो विशेषेण मन्द पुत्रश्च दानवः । सुदामा नाम गोपोहं पार्षदश्च हरेः पुरा

«Me llamo Sudāmā, un vaquero. En particular pertenezco al linaje de Danu; soy un Dānava, hijo de Manda. Antaño fui también un asistente (pārṣada) en el séquito del Señor Hari (Viṣṇu).»

Verse 24

अधुना दानवेन्द्रोऽहं राधिकायाश्च शापतः । जातिस्मरोऽहं जानामि सर्वं कृष्णप्रभावतः

«Ahora, por la maldición de Rādhikā, me he convertido en el señor de los Dānavas. Sin embargo, por el poder divino de Kṛṣṇa, recuerdo mis nacimientos anteriores y lo sé todo.»

Verse 25

सनत्कुमार उवाच । एवमुक्त्वा शंखचूडो विरराम च तत्पुरः । दानवेंद्रेण सेत्युक्ता वचनं सत्यमादरात् । सस्मितं तुलसी तुष्टा प्रवक्तुमुपचक्रमे

Dijo Sanatkumāra: Tras hablar así, Śaṅkhacūḍa guardó silencio allí. Entonces Tulasī—al ser respondida por el señor de los Dānavas con “así sea”—honró con reverencia su palabra veraz; complacida y sonriendo, comenzó a hablar.

Verse 26

तुलस्युवाच । त्वयाहमधुना सत्त्वविचारेण पराजिता । स धन्यः पुरुषो लोके न स्त्रिया यः पराजितः

Dijo Tulasī: «Ahora mismo, por tu discernimiento de la verdad y del carácter, he sido vencida. Dichoso es en este mundo el hombre que no es dominado por una mujer.»

Verse 27

सत्क्रियोप्यशुचिर्नित्यं स पुमान्यः स्त्रिया जितः । निन्दंति पितरो देवा मानवास्सकलाश्च तम्

Aunque cumpla los ritos debidos, el hombre vencido por una mujer permanece siempre impuro; los Pitṛs, los Devas y todos los hombres lo censuran.

Verse 28

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शंखचूडतपःकरणविवाहवर्णनं नामाष्टविंशोऽध्यायः

Así concluye el capítulo vigésimo octavo, llamado “Descripción de las austeridades (tapas) de Śaṅkhacūḍa, su realización y su matrimonio”, en la quinta sección, el Yuddha-khaṇḍa, de la segunda parte (Rudra-saṃhitā) del Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 29

शूद्रो मासेन शुध्येत्तु हीति वेदानुशासनम् । न शुचिः स्त्रीजितः क्वापि चितादाहं विना पुमान्

La prescripción védica declara: «Un Śūdra se purifica al cabo de un mes». Pero el hombre vencido por la lujuria hacia las mujeres no es en parte alguna verdaderamente puro, a menos que sea reducido a cenizas en la pira funeraria.

Verse 30

न गृह्णतीच्छया तस्मात्पितरः पिण्डतर्पणम् । न गृह्णन्ति सुरास्तेन दत्तं पुष्पफलादिकम्

Por ello, los Pitṛs (los Ancestros) no aceptan de buen grado las ofrendas de piṇḍa ni las libaciones de tarpaṇa hechas por él; y del mismo modo los Devas no aceptan las flores, los frutos y demás ofrendas que él entrega.

Verse 31

तस्य किं ज्ञानसुतपो जपहोम प्रपूजनैः । विद्यया दानतः किं वा स्त्रीभिर्यस्य मनो हृतम्

¿De qué le sirven el conocimiento y las austeridades? ¿De qué le sirven el japa, el homa y el culto solemne? ¿De qué valen el estudio y la caridad, si su mente ha sido robada por las mujeres—es decir, por los placeres y el apego?

Verse 32

विद्याप्रभावज्ञानार्थं मया त्वं च परीक्षितः । कृत्वा कांतपरीक्षां वै वृणुयात्कामिनी वरम्

Para conocer el verdadero poder y la eficacia de tu conocimiento, te he puesto a prueba. Así, tras examinar la valía del amado, una mujer debe en verdad escoger a un esposo excelente.

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं प्रवदंत्यां तु तुलस्यां तत्क्षणे विधिः । तत्राजगाम संसृष्टा प्रोवाच वचनं ततः

Dijo Sanatkumāra: Mientras Tulasī hablaba así, en ese mismo instante Vidhi (Brahmā), debidamente invocado, llegó allí y entonces pronunció estas palabras.

Verse 34

ब्रह्मोवाच । किं करोषि शंखचूड संवादमनया सह । गांधर्वेण विवाहेन त्वमस्या ग्रहणं कुरु

Brahmā dijo: «Oh Śaṅkhacūḍa, ¿por qué te entretienes en larga charla con ella? Acéptala por esposa mediante el matrimonio Gāndharva y toma su mano de inmediato».

Verse 35

त्वं वै पुरुषरत्नं च स्त्रीरत्नं च त्वियं सती । विदग्धाया विदग्धेन संगमो गुणवान् भवेत्

En verdad, tú eres una joya entre los hombres, y esta Satī es una joya entre las mujeres. Cuando una mujer prudente se une a un hombre prudente, su unión se vuelve virtuosa y fecunda.

Verse 36

निर्विरोधं सुखं राजन् को वा त्यजति दुर्लभम् । योऽविरोधसुखत्यागी स पशुर्नात्र संशयः

Oh Rey, ¿quién abandonaría esa dicha rara, libre de toda discordia? Quien renuncia a tal gozo sereno es, sin duda, un paśu (ser atado, no despierto).

Verse 37

किं त्वं परीक्षसे कांतमीदृशं गुणिनं सति । देवानामसुराणां च दानवानां विमर्दकम्

Oh virtuosa, ¿por qué pones a prueba a tu amado, a un hombre tan noble y lleno de méritos, que aplasta por igual a Devas, Asuras y Dānavas?

Verse 38

अनेन सार्द्धं सुचिरं विहारं कुरु सर्वदा । स्थानेस्थाने यथेच्छं च सर्वलोकेषु सुन्दरि

«Con él, goza siempre de una larga compañía y de libre andar. Oh hermosa, vaga a tu antojo de lugar en lugar, por todos los mundos.»

Verse 39

अंते प्राप्स्यति गोलोके श्रीकृष्णं पुनरेव सः । चतुर्भुजं च वैकुण्ठे मृते तस्मिंस्त्वमाप्स्यसि

Al final, él alcanzará de nuevo a Śrī Kṛṣṇa en Goloka. Y cuando aquel parta de este mundo, tú alcanzarás al Señor de cuatro brazos en Vaikuṇṭha.

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । इत्येवमाशिषं दत्त्वा स्वालयं तु ययौ विधिः । गांधर्वेण विवाहेन जगृहे तां च दानवः

Sanatkumāra dijo: «Habiendo otorgado así su bendición, Vidhi (Brahmā) regresó a su propia morada. Entonces el Dānava la tomó por esposa mediante un matrimonio Gāndharva, por mutuo consentimiento».

Verse 41

एवं विवाह्य तुलसीं पितुः स्थानं जगाम ह । स रेमे रमया सार्द्धं वासगेहे मनोरमे

Así, tras desposar a Tulasī, fue a la morada de su padre; y allí, junto con Ramā (Lakṣmī), se deleitó en una residencia encantadora.