देवाः वैकुण्ठगमनम् तथा विष्णोः अवतारस्तुतिः | Devas Go to Vaikuṇṭha and Praise Viṣṇu’s Avatāras

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । पुनर्दैत्यं समायांतं दृष्ट्वा देवास्सवासवाः । भयात्प्रकंपितास्सर्वे सहैवादुद्रुवुर्द्रुतम्

Sanatkumāra dijo: Al ver que el daitya avanzaba de nuevo, los dioses—junto con Vāsava (Indra)—temblaron todos de miedo y huyeron de inmediato, presurosos.

Verse 2

वैकुंठं प्रययुस्सर्वे पुरस्कृत्य प्रजापतिम् । तुष्टुवुस्ते सुरा नत्वा सप्रजापतयोऽखिलाः

Entonces todos partieron hacia Vaikuṇṭha, poniendo a Prajāpati al frente. Postrándose, todos los dioses—junto con los Prajāpatis—alabaron allí al Señor con reverente devoción.

Verse 3

देवा ऊचुः । हृषीकेश महाबाहो भगवन् मधुसूदन । नमस्ते देवदेवेश सर्वदैत्यविनाशक

Dijeron los Devas: «¡Oh Hṛṣīkeśa, Señor de brazos poderosos, oh Bhagavān Madhusūdana! Te rendimos salutación, oh Soberano de los dioses, destructor de todos los daityas (demonios).»

Verse 4

मत्स्यरूपाय ते विष्णो वेदान्नीतवते नमः । सत्यव्रतेन सद्राज्ञा प्रलयाब्धिविहारिणे

Saludaciones a Ti, oh Viṣṇu, que asumiste la forma de Pez y rescataste los Vedas. Saludaciones a Ti, que junto al justo rey Satyavrata te moviste sobre el océano de la disolución (pralaya).

Verse 5

कुर्वाणानां सुराणां च मथनायोद्यमं भृशम् । बिभ्रते मंदरगिरिं कूर्मरूपाय ते नमः

Saludaciones a Ti, que asumiste la forma de Tortuga (Kūrma) y sostuviste el monte Mandara mientras los dioses, con intenso empeño, emprendían el batido del océano.

Verse 6

नमस्ते भगवन्नाथ क्रतवे सूकरात्मने । वसुंधरां जनाधारां मूद्धतो बिभ्रते नमः

Salve a Ti, oh Señor bienaventurado y Maestro, que por el sagrado rito (para restaurar los mundos) asumiste la forma del Jabalí (Varāha). Salve a Ti, que llevas sobre tu cabeza a la Tierra, sostén de todos los seres.

Verse 7

वामनाय नमस्तुभ्यमुपेन्द्राख्याय विष्णवे । विप्ररूपेण दैत्येन्द्रं बलिं छलयते विभो

Salve a Ti, Vāmana—Viṣṇu celebrado como Upendra. Oh Señor omnipenetrante, que tomando forma de brāhmaṇa engañaste con divina astucia a Bali, soberano de los Dānavas.

Verse 8

नमः परशुरामाय क्षत्रनिःक्षत्रकारिणे । मातुर्हितकृते तुभ्यं कुपितायासतां द्रुहे

Salve a Paraśurāma, exterminador de los kṣatriyas. Salve a Ti, que te encendiste en ira por el bien de tu madre, enemigo de los malvados.

Verse 9

रामाय लोकरामाय मर्यादापुरुषाय ते । रावणांतकरायाशु सीतायाः पतये नमः

Salve a Ti, Rāma, deleite de los mundos, Varón de la recta medida (maryādā). Salve a Ti, que presto destruiste a Rāvaṇa, Señor y esposo de Sītā.

Verse 10

नमस्ते ज्ञानगूढाय कृष्णाय परमात्मन । राधाविहारशीलाय नानालीलाकराय च

Salve a Ti—Kṛṣṇa, el Ser Supremo—cuya sabiduría verdadera permanece hondamente velada; que te deleitas en la līlā amorosa con Rādhā y manifiestas incontables līlās divinas.

Verse 11

नमस्ते गूढदेहाय वेदनिंदाकराय च । योगाचार्याय जैनाय वौद्धरूपाय मापते

Salutaciones a Ti, cuyo verdadero cuerpo permanece oculto; salutaciones también a Ti, que bajo un velo haces que se censure a los Vedas. Salutaciones a Ti como maestro del Yoga; a Ti que apareces como Jaina; y a Ti que asumes la forma del Buda—oh Señor.

Verse 12

नमस्ते कल्किरूपाय म्लेच्छानामंतकारिणे । अनन्तशक्तिरूपाय सद्धर्मस्थापनाय च

Salutaciones a Ti que te manifiestas como Kalki, destructor de los mleccha; salutaciones a Ti cuya forma es poder infinito; y salutaciones a Ti que restableces el Dharma verdadero.

Verse 13

नमस्ते कपिलरूपाय देवहूत्यै महात्मने । वदते सांख्ययोगं च सांख्याचार्याय वै प्रभो

Salutaciones a Ti, oh Señor, en la forma de Kapila—gran alma, noble hijo de Devahūti—que expusiste la disciplina del Sāṃkhya y del Yoga, y que eres en verdad el venerado maestro del Sāṃkhya.

Verse 14

नमः परमहंसाय ज्ञानं संवदते परम् । विधात्रे ज्ञानरूपाय येनात्मा संप्रसीदति

Salutaciones al supremo Paramahaṃsa, que proclama la sabiduría más alta. Salutaciones al Ordenador, cuya propia forma es Conocimiento—por quien el ser individual queda plenamente sereno e iluminado.

Verse 15

वेदव्यासाय वेदानां विभागं कुर्वते नमः । हिताय सर्वलोकानां पुराणरचनाय च

Salutaciones a Vedavyāsa, que dispuso la división de los Vedas; y salutaciones a quien compuso los Purāṇas para el bienestar de todos los mundos.

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवयुद्धवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

Así termina el capítulo decimosexto, llamado "La descripción de la batalla de los Devas", en la quinta sección (Yuddha-khaṇda) de la segunda división, la Rudra Saṃhitā, del Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 17

आर्तिहंत्रे स्वदासानां सुखदाय शुभाय च । पीताम्बराय हरये तार्क्ष्ययानाय ते नमः । सर्वक्रियायैककर्त्रे शरण्याय नमोनमः

Salutaciones a Ti—el que disipa las aflicciones de Tus propios servidores, el que otorga dicha y buen augurio; a Hari, vestido con paños amarillos, que cabalga sobre Tārkṣya (Garuḍa). Salutación una y otra vez al único hacedor de todas las acciones, refugio de quienes buscan amparo.

Verse 18

दैत्यसंतापितामर्त्य दुःखादिध्वंसवज्रक । शेषतल्पशयायार्कचन्द्रनेत्राय ते नमः

Salutaciones a Ti—rayo-vajra que destruye la pena y las aflicciones de los mortales atormentados por los daitya; salutaciones a Ti, que reposas en el lecho de la serpiente Śeṣa, y cuyos ojos son el Sol y la Luna.

Verse 19

कृपासिन्धो रमानाथ पाहि नश्शरणागतान् । जलंधरेण देवाश्च स्वर्गात्सर्वे निराकृताः

Oh océano de compasión, oh Señor de Ramā (Śrī Viṣṇu), protege a nosotros que hemos buscado refugio en Ti. Por obra de Jalandhara, todos los dioses han sido expulsados del cielo.

Verse 20

सूर्यो निस्सारितः स्थानाच्चन्द्रो वह्निस्तथैव च । पातालान्नागराजश्च धर्मराजो निराकृतः

El Sol fue expulsado de su puesto; también la Luna y el Fuego. Desde Pātāla fue arrojado el rey de las serpientes, y aun Yama, Señor del Dharma, fue rechazado.

Verse 21

विचरंति यथा मर्त्याश्शोभंते नैव ते सुराः । शरणं ते वयं प्राप्ता वधस्तस्य विचिंत्यताम्

Los dioses ya no resplandecen; vagan como mortales. Hemos venido a Ti en busca de refugio: decide, te rogamos, que él sea abatido.

Verse 22

सनत्कुमार उवाच । इति दीनवचश्श्रुत्वा देवानां मधुसूदनः । जगाद करुणासिन्धुर्मे घनिर्ह्रादया गिरा

Dijo Sanatkumāra: Al oír las palabras lastimosas de los dioses, Madhusūdana (Viṣṇu), océano de compasión, me habló con una voz profunda y resonante como el trueno.

Verse 23

विष्णुरुवाच । भयं त्यजत हे देवा गमिष्याम्यहमाहवम् । जलंधरेण दैत्येन करिष्यामि पराक्रमम्

Dijo Viṣṇu: «Dejad el temor, oh dioses. Iré al campo de batalla; frente al asura Jalandhara mostraré mi valor en combate».

Verse 24

इत्युक्त्वा सहसोत्थाय दैत्यारिः खिन्नमानसः । आरोहद्गरुडं वेगात्कृपया भक्तवत्सलः

Dicho esto, el enemigo de los daityas se levantó al instante, con el ánimo apesadumbrado. El Señor, amante de los devotos, movido por compasión, montó velozmente a Garuḍa.

Verse 25

गच्छन्तं वल्लभं दृष्ट्वा देवैस्सार्द्धं समुद्रजा । सांजलिर्बाष्पनयना लक्ष्मीर्वचनमब्रवीत्

Al ver partir a su amado junto con los dioses, Lakṣmī, nacida del Océano, se quedó de pie con las manos juntas, los ojos anegados en lágrimas, y pronunció estas palabras.

Verse 26

लक्ष्म्युवाच । अहं ते वल्लभा नाथ भक्ता यदि च सर्वदा । तत्कथं ते मम भ्राता युद्धे वध्यः कृपानिधे

Lakṣmī dijo: «Oh Señor, si yo soy siempre tu amada y tu devota (bhaktā), ¿cómo es que mi hermano ha de ser muerto en esta guerra, oh tesoro de compasión?»

Verse 27

विष्णुरुवाच । जलंधरेण दैत्येन करिष्यामि पराक्रमम् । तैस्संस्तुतो गमिष्यामि युद्धाय त्वरितान्वितः

Viṣṇu dijo: «Mostraré mi valor contra el asura Jalandhara. Alabado y animado por ellos, partiré con presteza hacia la batalla»។

Verse 28

रुद्रांशसंभवत्वाच्च ब्रह्मणो वचनादपि । प्रीत्या च तव नैवायं मम वध्यो जलंधरः

Porque Jalandhara ha nacido de una porción de Rudra, y también por la declaración de Brahmā; y por afecto hacia ti, este Jalandhara no debe ser muerto por mí.

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा गरुडारूढश्शंखचक्रगदासिभृत् । विष्णुर्वेगाद्ययौ योद्धुं देवैश्शक्रादिभिस्सह

Dijo Sanatkumāra: Habiendo hablado así, Viṣṇu—montado en Garuḍa y portando la caracola, el disco, la maza y la espada—partió veloz a combatir, acompañado por los dioses, con Indra y los demás.

Verse 30

द्रुतं स प्राप तत्रैव यत्र दैत्यो जलंधरः । कुर्वन् सिंहरवं देवैर्ज्वलद्भिर्विष्णुतेजसा

Con presteza llegó al mismo lugar donde estaba el daitya Jalandhara. Allí lanzó un rugido como de león, mientras los dioses—ardiendo con el esplendor del tejas de Viṣṇu—se mantenían en pie, inflamados de poder divino.

Verse 31

अथारुणानुजजवपक्षवातप्रपीडिताः । वात्याविवर्तिता दैत्या बभ्रमुः खे यथा घनाः

Entonces los Daitya, azotados por el viento levantado por las veloces alas del hermano menor de Aruṇa, fueron arremolinados por aquel torbellino y vagaron impotentes por el cielo, como nubes llevadas en círculos.

Verse 32

ततो जलंधरो दृष्ट्वा दैत्यान् वात्याप्रपीडितान् । उद्धृत्य वचनं क्रोधाद्द्रुतं विष्णुं समभ्यगात्

Entonces Jalandhara, al ver a los Daitya atormentados por el torbellino, se irguió lleno de furia; impulsado por la ira, marchó veloz a enfrentar a Viṣṇu.

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे देवाश्चक्रुर्युद्धं प्रहर्षिताः । तेजसा च हरेः पुष्टा महाबलसमन्विताः

Entretanto, los dioses, colmados de júbilo, entraron en combate. Fortalecidos por el resplandor de Hari (Viṣṇu) y dotados de gran poder, lucharon con vigor renovado.

Verse 34

युद्धोद्यतं समालोक्य देवसैन्यमुपस्थितम् । दैत्यानाज्ञापयामास समरे चातिदुर्मदान्

Al ver al ejército de los dioses reunido y dispuesto para la guerra, ordenó a los Daitya—sumamente arrogantes en el combate—que entrasen en la contienda.

Verse 35

जलंधर उवाच । भोभो दैत्यवरा यूयं युद्धं कुरुत दुस्तरम् । शक्राद्यैरमरैरद्य प्रबलैः कातरैस्सदा

Dijo Jalandhara: «¡Ho! ¡Ho! Oh los más excelsos entre los Daityas, librad hoy una batalla feroz y difícil contra Indra y los demás Devas, que, aunque poderosos, siempre están acobardados por dentro».

Verse 36

मौर्यास्तु लक्षसंख्याता धौम्रा हि शतसंख्यकाः । असुराः कोटिसंख्याताः कालकेयास्तथैव च

«Los Mauryas se contaban por lakhs; los Dhūmras, por centenas; los Asuras, por crores, y asimismo los Kālakeyas».

Verse 37

कालकानां दौर्हृदानां कंकानां लक्षसंख्यया । अन्येऽपि स्वबलैर्युक्ता विनिर्यांतु ममाज्ञया

«Que los Kālakās, los Daurhṛdas y los Kaṅkas—por cientos de miles—avancen. Y que los demás también, provistos de sus propias fuerzas, salgan por mi mandato.»

Verse 38

सर्वे सज्जा विनिर्यात बहुसेनाभिसंयुताः । नानाशस्त्रास्त्रसंयुक्ता निर्भयाः गतसंशयाः

Todos ellos avanzaron, plenamente preparados y acompañados por muchas divisiones de tropas. Provistos de diversas armas y proyectiles, marcharon sin temor, con toda duda disipada.

Verse 39

भोभो शुंभनिशुंभौ च देवान्समरकातरान् । क्षणेन सुमहावीर्यौ तुच्छान्नाशयतं युवाम्

«¡Ho! ¡Ho! Oh Śumbha y Niśumbha: estos dioses tiemblan en la batalla. Vosotros dos, de gran poder, destruid en un instante a estos insignificantes.»

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । दैत्या जलंधराज्ञप्ता इत्थं युद्धविशारदाः । युयुधुस्ते सुरास्सर्वे चतुरंगबलान्विताः

Sanatkumāra dijo: Así, los Daityas—por mandato del rey Jalandhara y diestros en el arte de la guerra—combatieron; y todos los Devas también entraron en batalla, provistos de las cuatro divisiones del ejército.

Verse 41

गदाभिस्तीक्ष्णबाणैश्च शूलपट्टिशतोमरैः । केचित्परशुशूलैश्च निजघ्नुस्ते परस्परम्

Unos se golpeaban con mazas y flechas afiladas como navajas; otros combatían con lanzas, espadas y venablos; y otros se daban muerte con hachas y tridentes—así se abatían mutuamente.

Verse 42

नानायुधैश्च परैस्तत्र निजघ्नुस्ते बलान्विता । देवास्तथा महावीरा हृषीकेशबलान्विताः । युयुधुस्तीक्ष्णबाणाश्च क्षिपंतस्सिंहवद्रवाः

Allí, los dioses—grandes héroes, fortalecidos por el poder de Hṛṣīkeśa (Viṣṇu)—abatieron a las fuerzas contrarias con armas de muchas clases. Siguieron luchando, lanzando flechas agudas y rugiendo como leones al irrumpir en la batalla.

Verse 43

केचिद्बाणैस्तु तीक्ष्णैश्च केचिन्मुसलतोमरैः । केचित्परशुशूलैश्च निजघ्नुस्ते परस्परम्

Unos se herían con flechas agudas; otros con garrotes y venablos; y otros con hachas y tridentes—de este modo aquellos guerreros se golpeaban mutuamente en combate.

Verse 44

इत्थं सुराणां दैत्यानां संग्रामस्समभून्महान् । अत्युल्बणो मुनीनां हि सिद्धानां भय कारकः

Así, entre los Devas y los Daityas se alzó una gran batalla, sumamente feroz, que llegó a infundir temor incluso a los sabios munis y a los siddhas.