त्रिपुरदाहानन्तरं देवभयः ब्रह्मस्तुतिश्च — Fear of the Gods after Tripura’s Burning and Brahmā’s Praise

Verse 1

व्यास उवाच । ब्रह्मपुत्र महाप्राज्ञ धन्यस्त्वं शैवसत्तम । किमकार्षुस्ततो देवा दग्धे च त्रिपुरेऽखिलाः

Dijo Vyāsa: «Oh hijo de Brahmā, oh sapientísimo: bendito eres tú, el mejor entre los devotos de Śiva. Cuando toda Tripura fue consumida por el fuego, ¿qué hicieron entonces todos los dioses?»

Verse 2

मयः कुत्र गतो दग्धो पतयः कुत्र ते गताः । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व यदि शंभुकथाश्रयम्

¿Adónde fue Maya, aquel que fue abrasado? ¿Y adónde fueron tus señores? Dímelo todo con claridad, si tu relato se apoya verdaderamente en la sagrada narración de Śambhu (el Señor Śiva).

Verse 3

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य व्यासवाक्यं भगवान्भवकृत्सुतः । सनत्कुमारः प्रोवाच शिवपादयुगं स्मरन्

Sūta dijo: Al oír así las palabras de Vyāsa, el venerable Sanatkumāra, hijo de Bhavakṛt, respondió recordando el par de pies del Señor Śiva.

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे पाराशर्यं महेशितुः । चरितं सर्वपापघ्नं लोकलीलानुसाररिणः

Sanatkumāra dijo: Oh Vyāsa de gran inteligencia, escucha el relato de Maheśa, el Señor; un relato que destruye todos los pecados y que concuerda con Su divina līlā en los mundos.

Verse 5

महेश्वरेण सर्वस्मिंस्त्रिपुरे दैत्यसंकुले । दग्धे विशेषतस्तत्र विस्मितास्तेऽभवन्सुराः

Cuando Maheśvara abrasó por completo Tripura, atestada de daityas, los dioses allí quedaron especialmente asombrados al presenciar aquel acto extraordinario.

Verse 6

न किंचिदब्रुवन्देवाः सेन्द्रोपेंद्रादयस्तदा । महातेजस्विनं रुद्रं सर्वे वीक्ष्य ससंभ्रमाः

Entonces los dioses—Indra y los demás señores celestes junto con Upendra—no dijeron palabra alguna. Al contemplar a Rudra, de inmenso esplendor, todos quedaron estremecidos por el asombro reverente.

Verse 7

महाभयंकरं रौद्रं प्रज्वलंतं दिशो दश । कोटिसूर्यप्रतीकाशं प्रलयानलसन्निभम्

Era inmensamente aterrador y feroz en su furia, ardiendo hasta colmar las diez direcciones; resplandecía como diez millones de soles, semejante al fuego de la disolución al fin de los tiempos.

Verse 8

भयाद्देवं निरीक्ष्यैव देवीं च हिमवत्सुताम् । बिभ्यिरे निखिला देवप्रमुखा स्तस्थुरानताः

Por miedo, con solo contemplar al Señor y a la Diosa—la hija de Himavat—todos los dioses, guiados por los más eminentes entre los devas, temblaron y permanecieron en pie con la cabeza inclinada.

Verse 9

दृष्ट्वानीकं तदा भीतं देवानामृषिपुंगवाः । न किंचिदूचुस्संतस्थुः प्रणेमुस्ते समंततः

Al ver entonces las huestes de los dioses presas de temor, aquellos sabios eminentes nada dijeron; quedaron inmóviles y, desde todos los lados, se postraron con reverencia.

Verse 10

अथ ब्रह्मापि संभीतो दृष्ट्वा रूपं च शांकरम् । तुष्टाव तुष्टहृदयो देवैस्सह समाहितः

Entonces Brahmā también, sobrecogido al contemplar la forma divina de Śaṅkara, lo alabó. Con el corazón jubiloso y la mente recogida, entonó himnos junto con los dioses.

Verse 11

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवस्तुतिवर्णनं नामैकादशोऽध्यायः

Así, en el Śrī Śiva Mahāpurāṇa, en la segunda sección llamada Rudra-saṃhitā, dentro de la quinta parte denominada Yuddha-khaṇḍa, concluye el Capítulo Undécimo titulado “Devastuti-varṇana” (descripción del himno de alabanza de los dioses).

Verse 12

ब्रह्मोवाच । देवदेव महादेव भक्तानुग्रहकारक । प्रसीद परमेशान सर्व देवहितप्रद

Dijo Brahmā: Oh Dios de los dioses, oh Mahādeva, dispensador de gracia a Tus devotos: complácete, oh Parameśāna, otorgador del bienestar de todos los dioses.

Verse 13

प्रसीद जगतां नाथ प्रसीदानंददायक । प्रसीद शंकर स्वामिन् प्रसीद परमेश्वर

Sé propicio, oh Señor de los mundos; sé propicio, oh Dador de dicha. Sé propicio, oh Śaṅkara, mi Amo; sé propicio, oh Parameśvara, Señor supremo: concédenos Tu compasiva gracia.

Verse 14

ओंकाराय नमस्तुभ्यमाकारपरतारक । प्रसीद सर्वदेवेश त्रिपुरघ्न महेश्वर

Saludo reverente a Ti, que eres el Oṃkāra, el supremo Liberador cuya esencia es el sonido primordial “A”. Sé propicio, oh Señor de todos los dioses—oh Mahādeva, Mahēśvara, destructor de Tripura.

Verse 15

नानावाच्याय देवाय वरणप्रिय शंकर । अगुणाय नमस्तुभ्यं प्रकृतेः पुरुषात्पर

Salutación a Ti, oh Śaṅkara, Dios invocado con muchos nombres y palabras, amante de conceder dones; salutación a Ti, más allá de los guṇas, trascendiendo a Prakṛti y a Puruṣa.

Verse 16

निर्विकाराय नित्याय नित्यतृप्ताय भास्वते । निरंजनाय दिव्याय त्रिगु णाय नमोऽस्तु ते

Salutaciones a Ti—Inmutable, eterno, siempre colmado y radiante; puro, sin mancha y divino; Señor que, aunque trasciende todo, también rige interiormente las tres guṇas.

Verse 17

सगुणाय नमस्तुभ्यं स्वर्गेशाय नमोस्तु ते । सदाशिवाय शांताय महेशाय पिनाकिने

Salutación a Ti, el Saguṇa, Señor con atributos; salutación a Ti, Soberano del cielo. Salutación a Sadāśiva, el Apacible; salutación a Maheśa, portador del arco Pināka.

Verse 18

सर्वज्ञाय शरण्याय सद्योजाताय ते नमः । वामदेवाय रुद्राय तदाप्यपुरुषाय च

Salutación a Ti, Omnisciente y Refugio de todos; salutación a Sadyojāta. Salutación a Vāmadeva, a Rudra, y también a Aghora-Puruṣa, la Persona divina trascendente.

Verse 19

अघोराय सुसेव्याय भक्ताधीनाय ते नमः । ईशानाय वरेण्याय भक्तानंदप्रदायिने

Salutación a Ti, Aghora—fácil de adorar y digno de ser servido con amor, siempre atento a Tus devotos. Salutación a Ti, Īśāna—supremo y el más digno de veneración, dador de dicha a los bhaktas.

Verse 20

रक्षरक्ष महादेव भीतान्नस्सकलामरान् । दग्ध्वा च त्रिपुरं सर्वे कृतार्था अमराः कृ ताः

Protégennos, protégennos, oh Mahādeva: a todos nosotros, los dioses inmortales que tememos. Tras haber incendiado Tripura, todos los inmortales han quedado colmados; su propósito se ha cumplido.

Verse 21

स्तुत्वैवं देवतास्सर्वा नमस्कारं पृथक्पृथक् । चक्रुस्ते परमप्रीता ब्रह्माद्यास्तु सदाशिवम्

Así, tras alabarle, todos los dioses—Brahmā y los demás—colmados de gozo, ofrecieron sus salutaciones a Sadāśiva, cada uno por separado.

Verse 22

अथ ब्रह्मा स्वयं देवं त्रिपुरारिं महेश्वरम् । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा नतस्कंधः कृतांजलिः

Entonces Brahmā mismo alabó al Señor divino, Mahādeva—Maheśvara, enemigo de Tripura. Postrado con reverencia, con los hombros inclinados y las manos unidas en añjali, ofreció su himno de adoración.

Verse 23

ब्रह्मोवाच भगवन्देवदेवेश त्रिपुरान्तक शंकर । त्वयि भक्तिः परा मेऽस्तु महादेवानपायिनी

Dijo Brahmā: Oh Señor bienaventurado, Dios de dioses, oh Tripurāntaka, oh Śaṅkara: que en mí haya devoción suprema hacia Ti, oh Mahādeva, una devoción que jamás se aparte.

Verse 24

सर्वदा मेऽस्तु सारथ्यं तव देवेश शंकर । अनुकूलो भव विभो सदा त्वं परमेश्वर

Oh Śaṅkara, Señor de los dioses, sé siempre mi auriga. Oh Vibhu, el Omnipresente, oh Parameśvara: sé por siempre benévolo y favorable conmigo.

Verse 25

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा विधिश्शंभुं भक्तवत्सलमानतः । विरराम नतस्कंधः कृतांजलिरुदारधीः

Dijo Sanatkumāra: Habiendo así alabado a Śambhu—siempre tierno con Sus devotos—Vidhi (Brahmā), inclinándose con humildad, cesó su himno. Con los hombros doblados en reverencia, permaneció con las manos unidas en añjali, de mente noble.

Verse 26

जनार्दनोऽपि भगवान् नमस्कृत्य महेश्वरम् । कृतांजलिपुटो भूत्वा तुष्टाव च महेश्वरम्

Incluso el Señor Janārdana (Viṣṇu), tras postrarse ante Maheśvara, con las manos unidas en reverente súplica, entonó alabanzas a ese Supremo Señor Maheśvara.

Verse 27

विष्णुरुवाच देवाधीश महेशान दीनबंधो कृपाकर । प्रसीद परमेशान कृपां कुरु नतप्रिय

Dijo Viṣṇu: «Oh Señor de los dioses, oh Maheśāna, amigo de los afligidos y manantial de compasión: sé propicio, oh Parameśāna. Concédenos Tu misericordia, pues eres amado por quienes se inclinan en reverencia».

Verse 28

निर्गुणाय नमस्तुभ्यं पुनश्च सगुणाय च । पुनः प्रकृतिरूपाय पुनश्च पुरुषाय च

Salutación a Ti, que estás más allá de toda cualidad (nirguṇa); y de nuevo, salutación a Ti, que posees cualidades y formas (saguṇa). De nuevo, salutación a Ti como la misma forma de Prakṛti, la naturaleza manifestada; y de nuevo, salutación a Ti como Puruṣa, el Señor consciente que mora en el interior.

Verse 29

पश्चाद्गुणस्वरूपाय नतो विश्वात्मने नमः । भक्तिप्रियाय शांताय शिवाय परमात्मने

Luego, inclinándose, ofrece salutación a Aquel que es la encarnación de los guṇas y el Alma inmanente del universo: reverencia a Śiva, el Ser Supremo, amado por la devoción, siempre sereno y auspicioso.

Verse 30

सदाशिवाय रुद्राय जगतां पतये नमः । त्वयि भक्तिर्दृढा मेऽद्य वर्द्धमाना भवत्विति

Saludo reverente a Sadāśiva—Rudra, Señor de todos los mundos. Que mi devoción firme hacia Ti, desde hoy, crezca y se acreciente sin cesar.

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा विररामासौ शैवप्रवरसत्तमः । सर्वे देवाः प्रणम्योचुस्ततस्तं परमेश्वरम्

Sanatkumāra dijo: Habiendo hablado así, aquel excelso, el más eminente entre los devotos śaivas, guardó silencio. Entonces todos los dioses, postrándose con reverencia, se dirigieron a Parameśvara, el Señor Supremo.

Verse 32

देवा ऊचुः । देवनाथ महादेव करुणाकर शंकर । प्रसीद जगतां नाथ प्रसीद परमेश्वर

Los dioses dijeron: «Oh Señor de los devas, oh Mahādeva, oh Śaṅkara, océano de compasión, sénos propicio. Oh Señor de los mundos, sénos propicio; oh Parameśvara, Señor Supremo, sénos propicio».

Verse 33

प्रसीद सर्वकर्ता त्वं नमामस्त्वां वयं मुदा । भक्तिर्दृढास्माकं नित्यं स्यादनपायिनी

Sénos propicio, oh Tú que lo realizas todo. Con gozo nos postramos ante Ti. Que nuestra devoción hacia Ti sea firme por siempre, y que jamás se aparte.

Verse 34

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुतश्च देवेशो ब्रह्मणा हरिणामरैः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा शंकरो लोकशंकरः

Sanatkumāra dijo: Así alabado por Brahmā, por Hari (Viṣṇu) y por los dioses, el Señor de los devas—Śaṅkara, bienhechor de los mundos—con el corazón sereno y complacido, les respondió.

Verse 35

शंकर उवाच । हे विधे हे हरे देवाः प्रसन्नोऽस्मि विशेषतः । मनोऽभिलषितं ब्रूत वरं सर्वे विचा रतः

Dijo Śaṅkara: «¡Oh Vidhe (Brahmā), oh Hari (Viṣṇu), oh dioses! Estoy especialmente complacido. Tras haber reflexionado bien, decidme todos ahora el don (vara) que anhelan vuestros corazones».

Verse 36

सनत्कुमारः उवाच । इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा हरेण मुनिसत्तम । प्रत्यूचुस्सर्वदेवाश्च प्रसन्नेनान्तरात्मना

Sanatkumāra dijo: Oh el mejor de los sabios, al oír estas palabras pronunciadas por Hari (Viṣṇu), todos los dioses respondieron, con el corazón interior sereno y complacido.

Verse 37

सर्वे देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरस्त्वया । देवदेवेश चास्मभ्यं ज्ञात्वा दासान्हि नस्सुरान्

Todos los dioses dijeron: «Si estás complacido, oh Señor Bienaventurado, y si en verdad has de conceder un don, entonces, oh Dios de dioses, sabiéndonos tus servidores—los dioses—concédenos esa gracia».

Verse 38

यदा दुःखं तु देवानां संभवेद्देवसत्तम । तदा त्वं प्रकटो भूत्वा दुःखं नाशय सर्वदा

Cuandoquiera que surjan la pena y la aflicción entre los dioses, oh el más excelso de los divinos, entonces Tú, manifestándote, destruye siempre ese sufrimiento.

Verse 39

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो भगवानुद्रो ब्रह्मणा हरिणामरैः । युगपत्प्राह तुष्टात्मा तथेत्यस्तु निरंतरम्

Dijo Sanatkumāra: Así interpelado a la vez por Brahmā, Hari (Viṣṇu) y los dioses, el Bienaventurado Señor Rudra, con el corazón complacido, respondió al instante: «Así sea; que así ocurra sin interrupción».

Verse 40

स्तवैरेतैश्च तुष्टोऽस्मि दास्यामि सर्वदा ध्रुवम् । यदभीष्टतमं लोके पठतां शृण्वतां सुराः

«Con estos himnos quedo complacido. Oh dioses, concederé con certeza—siempre y sin falta—lo más deseado en este mundo a quienes los reciten y a quienes los escuchen».

Verse 41

इत्युक्त्वा शंकरः प्रीतो देवदुःखहरस्सदा । सर्वदेवप्रियं यद्वै तत्सर्वं च प्रदत्तवान्

Habiendo dicho esto, Śaṅkara—siempre el que disipa la pena de los dioses—se alegró, y otorgó por completo todo cuanto era querido y benéfico para todos los devas.