पार्वतीप्रार्थना—हिमवत्पार्श्वे भिक्षुरूपेण याचनम् | Pārvatī’s Request: Śiva to Seek Her in Beggar-Form at Himālaya’s Court

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग किं जातं तदनन्तरम् । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथय त्वं शिवायशः

Nārada dijo: «Oh Brahman, oh Vidhā, Creador, oh muy afortunado: ¿qué sucedió después de eso? Deseo oírlo todo. Dímelo, oh Śivāyaśas, pues concierne a la gloria del Señor Śiva».

Verse 2

ब्रह्मोवाच । देवर्षे श्रूयतां सम्यक्कथयामि कथां मुदा । तां महापापसंहर्त्रीं शिवभक्तिविवर्द्धिनीम्

Brahmā dijo: «Oh vidente divino, escucha con atención. Con alegría narraré este relato sagrado, que destruye incluso los grandes pecados y acrecienta la devoción al Señor Śiva».

Verse 3

पार्वती वचनं श्रुत्वा हरस्स परमात्मनः । दृष्ट्वानन्दकरं रूपं जहर्षातीव च द्विज

Oh brāhmana, al oír las palabras de Pārvatī, Hara—el Ser Supremo—contempló su forma que otorga dicha y se colmó de inmenso gozo.

Verse 4

प्रत्युवाच महा साध्वी स्वोपकण्ठस्थितं विभुम् । अतीव सुखिता देवी प्रीत्युत्फुल्लानना शिवा

Entonces la gran y virtuosa Diosa, colmada de dicha y con el rostro florecido por el amor, respondió al Señor omnipresente que reposaba junto a su lado.

Verse 5

पार्वत्युवाच । त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतम्पुरा । दक्षयज्ञविनाशं हि यदर्थं कृतवान्हठात्

Dijo Pārvatī: «Oh Devēśa, Tú eres mi Señor y protector. ¿Qué has olvidado de tiempos pasados—con qué propósito destruiste de improviso el sacrificio de Dakṣa?»

Verse 6

स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनयां कार्य्यसिद्धये । देवानां देव देदेश तारकाप्ताऽसुखात्मनाम्

Oh Señor de los devas, oh soberano divino: Tú y yo hemos manifestado nuestro nacimiento por medio de Menā para cumplir el propósito de los dioses—para aliviar el sufrimiento que Tāraka ha hecho caer sobre ellos.

Verse 7

यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां यदि । पतिर्भव ममेशान मम वाक्यं कुरु प्रभो

«Oh Señor de los dioses, si estás complacido—si en verdad muestras compasión—entonces, oh Īśāna, sé mi esposo. Oh Maestro, cumple mi ruego.»

Verse 8

पितुर्गेहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुजया । प्रसिद्धं क्रियतां तद्वै विशुद्धं परमं यशः

Con tu hermana menor acompañándome, voy en verdad y debidamente a la casa de mi padre. Por ello, que ese asunto sea reconocido públicamente, para que se establezca un honor inmaculado y supremo.

Verse 9

गन्तव्यं भवता नाथ हिमवत्पार्श्वतं प्रभो । याचस्व मां ततो भिक्षु भूत्वा लीलाविशारदः

Oh Señor, oh Maestro: ve al lado de Himavān, oh Prabhu. Luego, haciéndote mendicante, diestro en el juego divino, acércate y pídeme (en matrimonio).

Verse 10

तथा त्वया प्रकर्तव्यं लोके ख्यापयता यशः । पितुर्मे सफलं सर्वं कुरुष्वैवं गृहा मम्

Así también, obra de tal modo que tu fama sea proclamada en el mundo. Haz fructificar por completo los propósitos de mi padre, y de esta manera acepta mi mano en sagrado matrimonio.

Verse 11

ऋषिभिर्बोधितः प्रीत्या स्वबन्धुपरिवारितः । करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं पिता मम

«Mi padre—aconsejado con afecto por los ṛṣis y rodeado de sus parientes—cumplirá sin duda tu palabra; de ello no hay duda.»

Verse 12

दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव । यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया

Antaño, cuando yo era hija de Dakṣa y mi padre me entregó a ti, no realizaste allí el matrimonio conforme a los ritos prescritos.

Verse 13

न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण जनकेन मे । ग्रहाणां विषयस्तेन सच्छिद्रोयं महानभूत्

«Mi padre Dakṣa no rindió culto a los Grahas (deidades planetarias). Por ese descuido, la influencia de los Grahas se volvió una gran aflicción, llena de defectos, sobre este asunto (y sobre mí).»

Verse 14

तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि मे प्रभो । विवाहं त्वं महादेव देवानां कार्य्यसिद्धये

Por ello, oh Señor mío, debes celebrar el matrimonio conforme al rito prescrito. Oh Mahādeva, consuma esta boda para el cumplimiento del propósito de los dioses.

Verse 15

विवाहस्य यथा रीतिः कर्तव्या सा तथा धुवम् । जानातु हिमवान् सम्यक् कृतं पुत्र्या शुभं तपः

Que los ritos nupciales se celebren exactamente conforme a la debida costumbre—ciertamente así. Que Himavān comprenda con claridad que su hija ha consumado a la perfección una austeridad (tapas) auspiciosa.

Verse 16

ब्रह्मोवाच इत्येवं वचनं श्रुत्वा सुप्रसन्नस्सदाशिवः । प्रोवाच वचनं प्रीत्या गिरिजां प्रहसन्निव

Dijo Brahmā: Al oír así sus palabras, Sadāśiva quedó sumamente complacido; y con afecto—casi sonriendo—dirigió su palabra a Girijā (Pārvatī).

Verse 17

शिव उवाच । शृणु देवि महेशानि परमं वचनं मम । यथोचितं सुमाङ्गल्यमविकारि तथा कुरु

Śiva dijo: «Escucha, oh Diosa, Maheshānī, gran reina del Señor. Oye mi palabra suprema: realiza, como es debido, el rito auspicioso que otorga bendición, firme y sin vacilar».

Verse 18

ब्रह्मादिकानि भूतानि त्वनित्यानि वरानने । दृष्टं यत्सर्वमेतच्च नश्वरं विद्धि भामिनि

Oh de hermoso rostro, aun los seres como Brahmā y los demás son impermanentes. Oh dama radiante, sabe que todo cuanto se ve aquí—sin excepción—es perecedero.

Verse 19

एकोनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणान्वितः । ज्योत्स्नया यो विभाति परज्योत्स्नान्वितोऽभवत्

Aquel que en verdad está sin atributos (nirguṇa), por causa de la revelación se reviste de atributos (saguṇa); siendo Uno, asume la multiplicidad. Como la luna que resplandece por la claridad lunar reflejada, Él aparece acompañado de una Luz más alta, trascendente.

Verse 20

स्वतन्त्रः परतन्त्रश्च त्वया देवि कृतो ह्यहम् । सर्वकर्त्री च प्रकृतिर्महामाया त्वमेव हि

Oh Diosa, por ti he sido hecho a la vez independiente y dependiente. Tú sola eres Prakṛti, el poder que todo lo realiza, la gran Māyā.

Verse 21

मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना हि विधृतं परया स्वबुद्ध्या । सवार्त्मभिस्सुकृतिभिः परमात्मभावैस्संसिक्तमात्मनि गणः परिवेष्टितश्च

Este universo entero está hecho de Māyā; sin embargo, el Supremo lo sostiene como el Ser interior de todos, mediante Su propia conciencia suprema. Y la multitud de seres—los de mérito virtuoso, cuya comprensión está impregnada del sentido del Paramātman—permanece envuelta y establecida en ese mismo Ser.

Verse 22

के ग्रहाः के ऋतुगणाः के वान्येपि त्वया ग्रहाः । किमुक्तं चाधुना देवि शिवार्थं वरवर्णिनि

«¿Cuáles son esos planetas (grahas), cuáles los grupos de estaciones, y qué otras influencias has tomado en cuenta? Y ahora, oh Diosa—de miembros hermosos—¿qué se ha declarado por el bien de Śiva?»

Verse 23

गुणकार्य्यप्रभेदेनावाभ्यां प्रादुर्भवः कृतः । भक्तहेतोर्जगत्यस्मिन्भक्तवत्सलभावतः

Al distinguir las funciones que nacen de los guṇas, nosotros dos nos hemos manifestado en este mundo. Esta manifestación es por los devotos (bhaktas), pues en este universo nuestra naturaleza es tiernamente afectuosa con quienes nos adoran.

Verse 24

त्वं हि वै प्रकृतिस्सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी । व्यापारदक्षा सततं सगुणा निर्गुणापि च

Tú eres, en verdad, la sutil Prakṛti, compuesta de rajas, sattva y tamas. Siempre diestra en hacer surgir la actividad, eres a la vez con atributos (saguṇā) y también más allá de todo atributo (nirguṇā).

Verse 25

सर्वेषामिह भूतानामहमात्मा सुमध्यमे । निर्विकारी निरीहश्च भक्तेच्छोपात्तविग्रहः

Oh, de cintura gentil, Yo soy el propio Sí mismo de todos los seres aquí. Soy inmutable y sin necesidad ni dependencia; y, sin embargo, por el anhelo del devoto, asumo una forma que puede ser acercada y adorada.

Verse 26

हिमालयं न गच्छेयं जनकं तव शैलजे । ततस्त्वां भिक्षुको भूत्वा न याचेयं कथंचन

Oh, nacida de la montaña (Pārvatī), no iré al Himālaya para acercarme a tu padre. Antes bien, aunque llegara a ser un mendigo, no te pediría nada en absoluto.

Verse 27

महागुणैर्गरिष्ठोपि महात्मापि गिरीन्द्रजे । देहीतिवचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम्

Oh, hija del Señor de las montañas, aun una persona magnánima—por más colmada de virtudes—queda de inmediato empequeñecida en cuanto pronuncia las palabras: «Dame (a mí)».

Verse 28

इत्थं ज्ञात्वा तु कल्याणि किमस्माकं वदस्यथ । कार्य्यं त्वदाज्ञया भद्रे यथेच्छसि तथा कुरु

«Oh, bienaventurada, comprendido así, ¿qué más puedes decirnos? Oh, señora bendita, el asunto ha de cumplirse según tu mandato: haz exactamente como lo deseas».

Verse 29

ब्रह्मोवाच । तेनोक्तापि महादेवी सा साध्वी कमलेक्षणा । जगाद शंकरं भक्त्या सुप्रणम्य पुनः पुनः

Brahmā dijo: Aunque así se le habló, aquella gran Diosa—virtuosa y de ojos de loto—se dirigió a Śaṅkara con devoción, postrándose una y otra vez con reverencia.

Verse 30

पार्वत्युवाच । त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्य्या विचारणा । स्वतन्त्रौ भक्तवशगौ निर्गुणौ सगुणावपि

Dijo Pārvatī: «Tú eres el Ātman supremo, y yo soy Prakṛti, el poder primordial. No hay necesidad de deliberar sobre ello. Aunque somos independientes, ambos nos sometemos al influjo de los devotos; y aunque estamos más allá de las cualidades (nirguṇa), también nos manifestamos con cualidades (saguṇa)».

Verse 31

प्रयत्नेन त्वया शम्भो कार्यं वाक्यं मम प्रभो । याचस्व मां हिमगिरेस्सौभाग्यं देहि शङ्कर

Oh Śambhu, Señor mío: con empeño cumple mi ruego, oh Prabhu. Ve y pídeme a Himālaya; oh Śaṅkara, concédeme la dicha de ser tu esposa legítima.

Verse 32

कृपां कुरु महेशान तव भक्तास्मि नित्यशः । तव पत्नी सदा नाथ ह्यहं जन्मनि जन्मनि

Oh Maheśāna, ten compasión de mí. Yo soy por siempre tu devota. Oh Señor, en nacimiento tras nacimiento, yo soy en verdad siempre tu esposa.

Verse 33

त्वं ब्रह्म परमात्मा हि निर्गुणः प्रकृतेः परः । निर्विकारी निरीहश्च स्वतन्त्रः परमेश्वरः

Tú eres en verdad Brahman, el Ser Supremo; más allá de los guṇas, trascendiendo a Prakṛti. Inmutable y sin deseo, eternamente independiente, eres el Señor Supremo (Parameśvara).

Verse 34

तथापि सगुणोपीह भक्तोद्धारपरायणः । विहारी स्वात्मनिरतो नानालीलाविशारदः

Y, aun así, aquí asume una forma manifiesta (saguṇa), enteramente dedicada a elevar a sus devotos. Se recrea en el juego divino, mora en su propio Ser y es diestro en innumerables līlās.

Verse 35

सर्वथा त्वामहं जाने महादेव महेश्वर । किमुक्तेन च सर्वज्ञ बहुना हि दयां कुरु

De todas las maneras te conozco como Mahādeva, el Gran Señor, Maheśvara. ¿Para qué decir más, oh Omnisciente? Ten, en verdad, compasión.

Verse 36

विस्तारय यशो लोके कृत्वा लीलां महाद्भुताम् । यत्सुगीय जना नाथांजसोत्तीर्णा भवाम्बुधेः

Oh Señor, ensancha tu gloria en el mundo realizando una līlā supremamente maravillosa; al cantarla, oh Protector, los seres cruzan pronto el océano del devenir mundano.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा गिरिजा सुप्रणम्य पुनः पुनः । विरराम महेशानं नतस्कन्धा कृतांजलिः

Brahmā dijo: Habiendo hablado así, Girijā (Pārvatī) se postró con reverencia una y otra vez ante Maheśāna (el Señor Śiva). Con los hombros inclinados en humildad y las palmas unidas en añjali, guardó silencio y cesó de hablar.

Verse 38

इत्येवमुक्तस्स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडम्बनाय । तथेति मत्त्वा प्रहसन्बभूव मुदान्वितः कर्तुमनास्तदेव

Así interpelado por ella, el magnánimo Maheśvara—deseoso de representar una līlā para instrucción del mundo—lo aceptó pensando: «Así sea». Sonriendo, se colmó de gozo y dispuso su mente a realizar precisamente eso.

Verse 39

ततो ह्यन्तर्हितश्शम्भुर्बभूव सुप्रहर्षितः । कैलासं प्रययौ काल्या विरहाकृष्टमानसः

Entonces Śambhu (el Señor Śiva) se volvió invisible, colmado de inmenso júbilo. Con la mente atraída por la separación de Kālī (Pārvatī), partió hacia Kailāsa.

Verse 40

तत्र गत्वा महेशानो नन्द्यादिभ्यस्स ऊचिवान् । वृत्तान्तं सकलं तम्वै परमानन्दनिर्भरः

Al llegar allí, el Señor Maheśāna habló a Nandī y a los demás. Él—el Supremo Señor—rebosante de la dicha más alta, relató por completo todo lo acontecido.

Verse 41

तेऽपि श्रुत्वा गणास्सर्वे भैरवाद्याश्च सर्वशः । बभूवुस्सुखिनोत्यन्तं विदधुः परमोत्सवम्

Al oírlo, todos los Gaṇas, junto con Bhairava y los demás por doquier, se llenaron de inmensa alegría. Y dispusieron una festividad supremamente espléndida.

Verse 42

सुमंगलं तत्र द्विज बभूवातीव नारद । सर्वेषां दुःखनाशोभूद्रुद्रः प्रापापि संमुदम्

Oh Nārada, oh noble brāhmaṇa, allí surgió un giro sumamente auspicioso. Se destruyeron las penas de todos, y Rudra también alcanzó una honda alegría.