पार्वत्याः तपः—हिमालयादिभिः उपदेशः / Pārvatī’s Austerity and Counsel from Himālaya and Others

Verse 1

गतेषु तेषु सूर्येषु सखीभिः परिवारिता । तपस्तेपे तदधिकं परमार्थसुनिश्चया

Cuando aquellos días hubieron pasado, ella—rodeada de sus compañeras—practicó austeridades aún más intensas, firmemente resuelta en la meta espiritual suprema.

Verse 2

हिमालयस्तदागत्य पार्वतीं कृतनिश्चयाम् । सभार्यस्ससुतामात्य उवाच परमेश्वरीम्

Entonces Himālaya se acercó a Pārvatī, firme ya en su resolución; acompañado de su esposa, su hija y sus ministros, se dirigió a la Diosa suprema.

Verse 3

हिमालय उवाच । मा खिद्यतां महाभागे तपसानेन पार्वती । रुद्रो न दृश्यते बाले विरक्तो नात्र संशयः

Dijo Himālaya: «Oh Pārvatī, la más afortunada, no te aflijas por esta austeridad. Oh niña, Rudra no se deja ver con facilidad; no hay duda: Él es desapegado, no se conquista por mero esfuerzo exterior.»

Verse 4

त्वं तन्वी सुकुमारांगी तपसा च विमोहिता । भविष्यसि न संदेहस्सत्यं सत्यं वदामि ते

Oh esbelta, oh doncella de miembros delicados: aunque estés absorta por completo en la austeridad, sin duda alcanzarás el cumplimiento que te está destinado. Te digo la verdad, la verdad misma.

Verse 5

तस्मादुत्तिष्ठ चैहि त्वं स्वगृहं वरवर्णिनि । किं तेन तव रुद्रेण येन दग्धः पुरा स्मरः

Por eso, levántate y vuelve a tu hogar, oh dama de hermoso semblante. ¿De qué te sirve ese Rudra, por quien antaño Kāma (Smara) fue reducido a cenizas?

Verse 6

अतो हि निर्विकार त्वात्त्वामादातुं वरां हराः । नागमिष्यति देवेशि तं कथं प्रार्थयिष्यसि

Por eso, oh Devī, puesto que Hara es inmutable y sin cambio alguno, no vendrá a tomarte por esposa. ¿Cómo, entonces, podrás suplicarle?

Verse 7

गगनस्थो यथा चंद्रो ग्रहीतुं न हि शक्यते । तथैव दुर्गमं शंभुं जानीहि त्वमिहानघे

Así como la luna, morando en el cielo, no puede ser asida, del mismo modo, oh inmaculada, sabe aquí que Śambhu (el Señor Śiva) es difícil de alcanzar.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । तथैव मेनया चोक्ता तथा सह्याद्रिणा सती । मेरुणा मंदरेणैव मैनाकेन तथैव सा

Brahmā dijo: Del mismo modo, Satī fue instruida por Menā; igualmente por el monte Sahya. Así también fue aconsejada por Meru, por Mandara y, de la misma manera, por Maināka.

Verse 9

एवमन्यैः क्षितिभैश्च क्रौंचादिभिरनातुरा । तथैव गिरिजा प्रोक्ता नानावादविधायिभिः

Del mismo modo, por otros reyes de las montañas—Krauñca y los demás—libres de aflicción, Girijā (Pārvatī) fue interpelada con diversos razonamientos y múltiples consejos.

Verse 10

ब्रह्मोवाच । एवं प्रोक्ता यदा तन्वी सा सर्वैस्तपसि स्थिता । उवाच प्रहसंत्येव हिमवंतं शुचिस्मिता

Brahmā dijo: Así exhortada, cuando aquella doncella esbelta y radiante permaneció firme en toda austeridad, ella—sonriendo con brillo—habló a Himavān con una sonrisa pura y apacible.

Verse 11

पार्वत्युवाच । पुरा प्रोक्तं मया तात मातः किं विस्मृतं त्वया । अधुनापि प्रतिज्ञां च शृणुध्वं मम बांधवाः

Dijo Pārvatī: «Amada mía, ¿has olvidado, oh Madre, lo que te dije en tiempos antiguos? Aun ahora, escuchad mi voto, oh mis parientes».

Verse 12

विरक्तोसौ महादेवो येन दग्धा रुषा स्मरः । तं तोषयामि तपसा शंकरं भक्तवत्सलम्

Él es ese Mahādeva desapegado, por cuya ira Smara (Kāma) fue reducido a cenizas. Con austeridad busco complacer a Śaṅkara, el tierno y misericordioso con Sus devotos.

Verse 13

सर्वे भवंतो गच्छंतु स्वं स्वं धाम प्रहर्षिताः । भविष्यत्येव तुष्टोऽसौ नात्र कार्य्या विचारणा

«Id todos, gozosos, a vuestras propias moradas. Él quedará ciertamente complacido; no hace falta más deliberación en este asunto».

Verse 14

दग्धो हि मदनो येन येन दग्धं गिरेर्वनम् । तमानयिष्ये चात्रैव तपसा केव लेन हि

Aquel por quien Kāma (Madana) fue quemado—por Él también fue abrasado el bosque de esta montaña. Aquí mismo, sólo mediante austeridad, haré que Él (Śiva) venga a mí.

Verse 15

तपोबलेन महता सुसेव्यो हि सदाशिवः । जानीध्वं हि महाभागास्सत्यं सत्यं वदामि वः

Por el gran poder de la austeridad (tapas), Sadāśiva debe ser venerado con devoción firme. Sabedlo, oh nobles: os digo la verdad, la verdad solamente.

Verse 16

आभाष्य चैवं गिरिजा च मेनकां मैनाकबंधुं पितरं हिमालयम् । तूष्णीं बभूवाशु सुभाषिणी शिवा समंदरं पर्वतराजबालिका

Dicho esto, Girijā se dirigió a Menakā, a su tío materno Maināka y a su padre Himālaya. Entonces Śivā, de palabras hermosas—la joven hija del Señor de las Montañas—quedó al instante en silencio, serena y firme como el océano.

Verse 17

जग्मुस्तथोक्ताः शिवया हि पर्वता यथागतेनापि विचक्षणास्ते । प्रशंसमाना गिरिजा मुहुर्मुहुस्सुविस्मिता हेमनगेश्वराद्याः

Así instruidos por Śivā, aquellos perspicaces señores de las montañas partieron, regresando por el mismo sendero por el que habían venido. Una y otra vez alabaron a Girijā (Pārvatī), grandemente maravillados, comenzando por Hemanageśvara y los demás.

Verse 19

तपसा महता तेन तप्तमासीच्चराचरम् । त्रैलोक्यं हि मुनिश्रेष्ठ सदेवासुरमानुषम्

Por aquel inmenso tapas, oh el mejor de los sabios, todo lo móvil e inmóvil quedó como abrasado; en verdad los tres mundos—con devas, asuras y humanos—fueron hondamente afligidos por su ardor.

Verse 20

तदा सुरासुराः सर्वे यक्षकिन्नरचारणाः । सिद्धास्साध्याश्च मुनयो विद्याधरमहोरगाः

Entonces todos los Devas y Asuras, junto con los Yakṣas, Kinnaras y Cāraṇas; los Siddhas y Sādhyas; los sabios, los Vidyādharas y las grandes serpientes, se congregaron allí.

Verse 21

सप्रजापतयश्चैव गुह्यकाश्च तथापरे । कष्टात् कष्टतरं प्राप्ताः कारणं न विदुः स्म तत्

Aun los Prajāpati, los Guhyaka y otros seres cayeron en una aflicción más dura que el propio sufrimiento; y, sin embargo, no comprendieron la causa verdadera de aquella calamidad.

Verse 22

सर्वे मिलित्वा शक्राद्या गुरुमामंत्र्य विह्वलाः । सुमेरौ तप्तसर्वांगा विधिं मां शरणं ययुः

Entonces todos los dioses—encabezados por Śakra (Indra)—se reunieron. Angustiados, se despidieron con reverencia de su Gurú; y, con todo el cuerpo abrasado por la austeridad en el monte Sumeru, vinieron a refugiarse en mí, Brahmā (Vidhī).

Verse 23

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तुतीये पार्वतीखंडे पार्वतीसांत्वनशिवदेवदर्शनवर्णनं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः

Así termina el vigésimo tercer capítulo, titulado 'La descripción del consuelo de Pārvatī y la visión del Señor Śiva', en el Pārvatīkhaṇḍa de la Rudra-saṃhitā del Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 24

देवा ऊचुः । त्वया सृष्टमिदं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । संतप्तमति कस्माद्वै न ज्ञातं कारणं विभो

Los Devas dijeron: «Por Ti ha sido creado este universo entero—lo móvil y lo inmóvil. Sin embargo, arde en aflicción. ¿Por qué, en verdad, no se conoce su causa, oh Señor omnipenetrante?»

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषामहं स्मृत्वा शिवं हृदा । विचार्य मनसा सर्वं गिरिजायास्तपः फलम्

Brahmā dijo: «Al oír así sus palabras, recordé en mi corazón al Señor Śiva; y, reflexionando en mi mente sobre todo, consideré el fruto de la austeridad de Girijā.»

Verse 27

दग्धं विश्वमिति ज्ञात्वा तैः सर्वैरिह सादरात् । हरये तत्कथयितुं क्षीराब्धिमगमं द्रुतम्

Al comprender con reverencia que el universo entero había sido consumido por el fuego, todos se apresuraron de inmediato hacia el Océano de Leche para comunicar aquel asunto a Hari (Viṣṇu).

Verse 28

तत्र गत्वा हरिं दृष्ट्वा विलसंतं सुखासने । सुप्रणम्य सुसंस्तूय प्रावोचं सांजलिः सुरैः

Al llegar allí y ver a Hari (Viṣṇu) resplandeciente, gozando en un asiento confortable, me postré con profunda reverencia, lo alabé debidamente y luego, con las manos juntas ante los dioses, hablé.

Verse 29

त्राहि त्राहि महाविष्णो तप्तान्नश्शरणागतान् । तपसोग्रेण पार्वत्यास्तपत्याः परमेण हि

«Sálvanos, sálvanos, oh Mahāviṣṇu, a nosotros que estamos abrasados y hemos venido a buscar refugio. Pues, en verdad, por la austeridad suprema y feroz de Pārvatī, el ardor de su tapas está en llamas.»

Verse 30

इत्याकर्ण्य वचस्तेषामस्मदादि दिवौकसाम् । शेषासने समाविष्टोऽस्मानुवाच रमेश्वरः

Así, tras oír las palabras de aquellos moradores del cielo—comenzando por nosotros—Rameśvara, sentado en el asiento de Śeṣa, nos habló en respuesta.

Verse 31

विष्णुरुवाच । ज्ञातं सर्वं निदानं मे पार्वती तपसोद्य वै । युष्माभिस्सहितस्त्वद्य व्रजामि परमेश्वरम्

Dijo Viṣṇu: «Hoy he comprendido por completo la causa y el propósito de las austeridades (tapas) de Pārvatī. Por ello, acompañado de todos vosotros, voy ahora ante el Señor Supremo, Parameśvara (Śiva).»

Verse 32

महादेवं प्रार्थयामो गिरिजाप्रापणाय तम् । पाणिग्रहार्थमधुना लोकानां स्वस्तयेऽमराः

Nosotros, los Devas inmortales, oramos ahora a Mahādeva para que Girijā (Pārvatī) lo alcance en matrimonio—para que Él acepte su mano—por el bienestar y la auspiciosidad de todos los mundos.

Verse 34

तस्माद्वयं गमिष्यामो यत्र रुद्रो महाप्रभुः । तपसोग्रेण संयुक्तोऽद्यास्ते परममंगलः

Por tanto, vayamos al lugar donde Rudra, el gran Señor, mora hoy—unido a una austeridad intensa—supremamente auspicioso en su propio ser.

Verse 35

ब्रह्मोवाच । विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्व ऊचुस्सुरादयः । महाभीता हठात् क्रुद्धाद्दग्धुकामात् लयंकरात्

Brahmā dijo: Al oír aquellas palabras de Viṣṇu, todos los dioses y los demás hablaron, sobrecogidos de gran temor ante Aquel que, de súbito airado, deseaba abrasarlo todo y era el temible agente de la disolución (pralaya).

Verse 36

देवा ऊचुः । महाभयंकरं क्रुद्धं कालानलसमप्रभम् । न यास्यामो वयं सर्वे विरूपाक्षं महाप्रभम्

Los dioses dijeron: «Es sumamente terrible, airado y resplandece como el fuego de Kāla que todo lo devora. Nosotros, todos, no nos acercaremos a Virūpākṣa, el de gran esplendor, el Gran Señor».

Verse 37

यथा दग्धः पुरा तेन मदनो दुरतिक्रमः । तथैव क्रोधयुक्तो नः स धक्ष्यति न संशयः

Así como antaño aquel formidable Kāma, difícil de resistir, fue reducido a cenizas por él, del mismo modo, unido a la ira, también nos abrasará; de ello no hay duda.

Verse 38

ब्रह्मोवाच तदाकर्ण्य वचस्तेषां शक्रादीनां रमेश्वरः । सांत्वयंस्तान्सुरान्सर्वान्प्रोवाच स हरिर्मुने

Brahmā dijo: Al oír las palabras de Indra y de los demás dioses, Hari—Señor de Lakṣmī—consoló a todos los devas y luego habló, oh sabio.

Verse 39

हरिरुवाच । हे सुरा मद्वचः प्रीत्या शृणुतादरतोऽखिलाः । न वो धक्ष्यति स स्वामी देवानां भयनाशनः

Hari (Viṣṇu) dijo: «Oh Devas, escuchad todos mis palabras con benevolencia y atención. Ese Señor—que disipa el temor de los dioses—no os quemará».

Verse 40

तस्माद्भवद्भिर्गंतव्यं मया सार्द्धं विचक्षणैः । शंभुं शुभकरं मत्वा शरणं तस्य सुप्रभो

Por tanto, oh sabios, debéis venir conmigo. Sabiendo que Śambhu es el dador de auspiciosidad, oh resplandeciente, toma refugio en Él.

Verse 41

शिवं पुराणं पुरुषमधीशं वरेण्यरूपं हि परं पुराणम् । तपोजुषाणां परमात्मरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामः

Nos refugiamos en ese Śiva supremo: más antiguo que toda antigüedad, Señor soberano, de forma excelentísima y digna de elección; la esencia del Purāṇa supremo; la forma del Paramātman para quienes se deleitan en la ascesis; el Trascendente, más allá incluso de lo más allá.

Verse 42

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तास्तदा देवा विष्णुना प्रभवि ष्णुना । जग्मुस्सर्वे तेन सह द्रष्टुकामाः पिनाकिनम्

Brahmā dijo: Así exhortados entonces por el poderoso Viṣṇu, todos los dioses fueron con él, deseosos de contemplar a Pinākin—Śiva, el Señor que porta el arco Pināka.

Verse 43

प्रथमं शैलपुत्र्यास्तत्तपो द्रष्टुं तदाश्रमम् । जग्मुर्मार्गवशात्सर्वे विष्ण्वाद्यस्सकुतूहलाः

Primero, deseando contemplar la austeridad (tapas) que realizaba Śailaputrī (Pārvatī), todos los dioses—encabezados por Viṣṇu—partieron; y, siguiendo el curso del camino, llegaron a aquel eremitorio, colmados de curiosidad.

Verse 44

पार्वत्यास्तु तपो दृष्ट्वा तेजसा व्यापृतास्तदा । प्रणेमुस्तां जगद्धात्रीं तेजोरूपां तपः स्थिताम्

Al contemplar la austeridad de Pārvatī, quedaron entonces impregnados por su tejas, su fulgor espiritual. Se postraron ante aquella Madre que sostiene los mundos—la que se había vuelto forma misma de esplendor, firmemente establecida en el tapas.

Verse 45

प्रशंसंतस्तपस्तस्यास्साक्षात्सिद्धितनोस्सुराः । जग्मुस्तत्र तदा ते च यत्रास्ते वृषभध्वजः

Alabando su austeridad, los dioses—cuyos cuerpos parecían encarnaciones de siddhi manifiesta—fueron entonces al lugar donde estaba Vṛṣabhadhvaja, el Señor Śiva que lleva al toro por emblema.

Verse 46

तत्र गत्वा च ते देवास्त्वां मुने प्रैषयंस्तदा । पश्यतो दूरतस्तस्थुः कामभस्मकृतोहरात्

Llegados allí, aquellos dioses te enviaron entonces a ti, oh sabio. Y mientras tú mirabas, se quedaron a distancia—después de que Hara hubiera reducido a Kāma a cenizas.

Verse 47

नारद त्वं शिवस्थानं तदा गत्वाऽभयस्सदा । शिवभक्तो विशेषेण प्रसन्नं दृष्टवान् प्रभुम्

Oh Nārada, entonces fuiste a la morada sagrada de Śiva y permaneciste siempre sin temor. Como devoto de Śiva de manera especial, contemplaste al Señor—Śiva—resplandeciente de gracia y plenamente complacido.

Verse 48

पुनरागत्य यत्नेन देवानाहूय तांस्ततः । निनाय शंकरस्थानं तदा विष्ण्वादिकान्मुने

Luego, al regresar de nuevo con diligente empeño, convocó a los dioses; y después, oh sabio, los condujo—a Viṣṇu y a los demás—hasta la morada sagrada de Śaṅkara (el Señor Śiva).

Verse 49

अथ विष्ण्वादयस्सर्वे तत्र गत्वा शिवं प्रभुम् । ददृशुस्सुखमासीनं प्रसन्नं भक्तवत्सलम्

Entonces Viṣṇu y las demás deidades fueron allí y contemplaron al Señor Śiva, el Supremo Soberano—sentado con sosiego, sereno y resplandeciente de gracia, siempre tierno con Sus devotos.

Verse 50

योगपट्टस्थितं शंभुं गणैश्च परिवारितम् । तपोरूपं दधानं च परमेश्वररूपिणम्

Vieron a Śambhu sentado en postura yóguica con la correa de yoga, rodeado por Sus gaṇas—portando la forma misma del tapas (austeridad) y manifestándose como Parameśvara, el Señor Supremo.

Verse 51

ततो विष्णुर्मयान्ये च सुरसिद्धमुनीश्वराः । प्रणम्य तुष्टुवुस्सूक्तैर्वेदोपनिषदन्वितैः

Entonces Viṣṇu, yo (Brahmā), y también los más eminentes señores entre los dioses, los Siddhas y los grandes sabios, nos postramos con reverencia y alabamos a (Śiva) con himnos sagrados, enriquecidos con la autoridad de los Vedas y las Upaniṣads.