तारक-कुमार-युद्धवर्णनम् / Description of the Battle between Tāraka and Kumāra

Verse 1

ब्रह्मोवाच । निवार्य वीरभद्रं तं कुमारः परवीरहा । समैच्छत्तारकवधं स्मृत्वा शिवपदाम्बुजौ

Brahmā dijo: Tras contener a aquel Vīrabhadra, Kumāra—matador de los héroes del enemigo—recordó los pies de loto del Señor Śiva y resolvió consumar la muerte de Tāraka.

Verse 2

जगर्जाथ महातेजाः कार्तिकेयो महाबलः । सन्नद्धः सोऽभवत्क्रुद्ध सैन्येन महता वृतः

Entonces el poderosísimo y fulgurante Kārtikeya lanzó un rugido como trueno. Completamente armado, se encendió en ira, rodeado por un vasto ejército.

Verse 3

तदा जयजयेत्युक्तं सर्वैर्देर्वेर्गणै स्तथा । संस्तुतो वाग्भिरिष्टाभिस्तदैव च सुरर्षिभिः

Entonces, todas las huestes de los devas clamaron igualmente: «¡Victoria, victoria!». En ese mismo instante, el Señor fue alabado también por los rishis divinos con himnos amados y palabras auspiciosas.

Verse 4

तारकस्य कुमारस्य संग्रामोऽतीव दुस्सहः । जातस्तदा महाघोरस्सर्वभूत भयंकरः

Entonces la batalla entre Tāraka y el joven divino Kumāra se volvió sumamente difícil de soportar: terribilísima, y sembraba espanto en todos los seres.

Verse 5

शक्तिहस्तौ च तौ वीरौ युयुधाते परस्परम् । सर्वेषां पश्यतां तत्र महाश्चर्यवतां मुने

Oh sabio, aquellos dos héroes, cada uno con una śakti (lanza) en la mano, luchaban allí el uno contra el otro; y todos, al contemplarlo, quedaban maravillados ante tan prodigiosa visión.

Verse 6

शक्तिनिर्भिन्नदेहौ तौ महासाधनसंयुतौ । परस्परं वंचयंतौ सिंहाविव महाबलौ

Aquellos dos, cuyos cuerpos quedaban marcados por fuerzas opuestas, estaban provistos de grandes recursos y medios; y procuraban aventajarse con astucia el uno al otro, como dos leones poderosísimos.

Verse 7

वैतालिकं समाश्रित्य तथा खेचरकं मतम् । पापं तं च समाश्रित्य शक्त्या शक्तिं विजघ्नतुः

Acogiéndose al ardid Vaitālika y adoptando asimismo el designio Khecaraka, aquellos pecadores se ampararon en medios perversos; y entonces, arma contra arma, abatieron la fuerza opuesta.

Verse 8

एभिर्मंत्रैर्महावीरौ चक्रतुर्युद्धमद्भुतम् । अन्योन्यं साधकौ भूत्वा महाबलपराक्रमौ

Fortalecidos por estos mantras, los dos grandes héroes trabaron un combate maravilloso. Como si fueran sādhakas el uno frente al otro, consumando cada cual su poder mantrico contra su rival, mostraron inmensa fuerza y valor.

Verse 9

महाबलं प्रकुर्वतौ परस्परवधैषिणौ । जघ्नतुश्शक्तिधाराभी रणे रणविशारदौ

Mostrando inmensa fuerza, ambos guerreros—ansiosos de darse muerte—hirieron en el campo de batalla con sus lanzas, cada uno consumado en el arte de la guerra.

Verse 10

इति श्री शिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे तारका सुरवधदेवोत्सववर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo décimo, titulado «Descripción de la celebración de los dioses tras la muerte del demonio Tārakā», en la cuarta sección, el Kumāra-khaṇḍa, del segundo libro—la Rudra-saṃhitā—del glorioso Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 11

तदा तौ युध्यमानौ च हन्तुकामौ महाबलौ । वल्गन्तौ वीरशब्दैश्च नानायुद्धविशारदौ

Entonces aquellos dos guerreros de gran poder, trabados en combate y deseosos de dar muerte, saltaban por el campo de batalla con clamores heroicos; ambos eran diestros en muchas artes de la guerra.

Verse 12

अभवन्प्रेक्षकास्सर्वे देवा गंधर्वकिन्नराः । ऊचुः परस्परं तत्र कोस्मिन्युद्धे विजेष्यते

Todos los dioses, junto con los Gandharvas y los Kinnaras, se reunieron allí como espectadores. Hablando entre sí, preguntaban: «¿Quién, en verdad, vencerá en esta batalla?»

Verse 13

तदा नभोगता वाणी जगौ देवांश्च सांत्वयन् । असुरं तारकं चात्र कुमारोऽयं हनिष्यति

Entonces una voz celeste resonó desde el cielo, consolando a los dioses: «Aquí, este divino Joven (Kumāra) dará muerte sin duda al asura Tāraka».

Verse 14

मा शोच्यतां सुरैः सर्वै सुखेन स्थीयतामिति । युष्मदर्थं शंकरो हि पुत्ररूपेण संस्थितः

«Que ninguno de los Devas se aflija; permaneced todos en paz. Pues por vosotros mismos, Śaṅkara ha tomado asiento en la forma de un hijo.»

Verse 15

श्रुत्वा तदा तां गगने समीरितां वाचं शुभां सप्रमथेस्समावृतः । निहंतुकामः सुखितः कुमारको दैत्याधिपं तारकमाश्वभूत्तदा

Al oír aquella voz auspiciosa que resonaba en el cielo, Kumāra—rodeado por los Pramathas—se alegró y, deseoso de darle muerte, partió de inmediato hacia Tāraka, señor de los Dānavas.

Verse 16

शक्त्या तया महाबाहुराजघानस्तनांतरे । कुमारः स्म रुषाविष्टस्तारकासुरमोजसा

Con aquella lanza, Kumāra, de poderosos brazos, hirió a Tārakāsura en medio del pecho. Poseído por la ira, Kumāra sometió al demonio con su fulgurante vigor.

Verse 17

तं प्रहारमनादृत्य तारको दैत्यपुंगवः । कुमारं चापि संक्रुद्धस्स्वशक्त्या संजघान सः

Despreciando aquel golpe, Tāraka—el más excelso entre los asuras—se enfureció y golpeó a Kumāra con su propia lanza como arma.

Verse 18

तेन शक्तिप्रहारेण शांकरिर्मूच्छि तोऽभवत् । मुहूर्ताच्चेतनां प्राप स्तूयमानो महर्षिभिः

Por aquel golpe de śakti (lanza), Śāṃkarī —la divina Śakti unida a Śaṅkara— quedó inconsciente. Al poco tiempo, mientras los grandes ṛṣis la alababan, recobró el sentido.

Verse 19

यथा सिंहो मदोन्मत्तो हंतुकामस्तथासुरम् । कुमारस्तारकं शक्त्या स जघान प्रतापवान्

Como un león embriagado de brío, deseoso de matar, derriba a su enemigo, así el poderoso Kumāra, encendido en valor, dio muerte al asura Tāraka con su śakti (lanza).

Verse 20

एवं परस्परं तौ हि कुमारश्चापि तारकः । युयुधातेऽतिसंरब्धौ शक्तियुद्धविशारदौ

Así, frente a frente, Kumāra (Skanda) y Tāraka combatieron con suma fiereza; ambos, encendidos de ira, eran consumados expertos en la lucha con la śakti (lanza).

Verse 21

अभ्यासपरमावास्तामन्योन्यं विजिगीषया । पदातिनौ युध्यमान्नौ चित्ररूपौ तरस्विनौ

Impulsados por la práctica constante y por el deseo de vencerse mutuamente, aquellos dos poderosos soldados de a pie—fuertes y de figura admirable—siguieron combatiendo, trabados en duelo.

Verse 22

विविधैर्घातपुंजैस्तावन्योन्यं विनि जघ्नतुः । नानामार्गान्प्रकुर्वन्तौ गर्जंतौ सुपराक्रमौ

Con múltiples y demoledoras ráfagas de golpes, aquellos dos héroes poderosos se hirieron mutuamente una y otra vez. Aplicando diversas tácticas y modos de combate, rugían en voz alta, ambos dotados de un ímpetu inmenso.

Verse 23

अवलोकपरास्सर्वे देवगंधर्वकिन्नराः । विस्मयं परमं जग्मुर्नोचुः किंचन तत्र ते

Todos los Devas, los Gandharvas y los Kinnaras permanecieron absortos contemplando. Abrumados por el asombro supremo, se quedaron allí sin pronunciar palabra alguna.

Verse 24

न ववौ पवमानश्च निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः । चचाल वसुधा सर्वा सशैलवनकानना

El viento no sopló, y el sol quedó privado de su resplandor. Toda la tierra se estremeció—con sus montañas, bosques y arboledas.

Verse 25

एतस्मिन्नंतरे तत्र हिमालयमुखा धराः । स्नेहार्दितास्तदा जग्मुः कुमारं च परीप्सवः

Entretanto, en ese mismo instante, los señores de las montañas, encabezados por el Himālaya, conmovidos por un profundo afecto, se dirigieron allí—anhelando contemplar y alcanzar la presencia de Kumāra (Skanda).

Verse 26

ततस्स दृष्ट्वा तान्सर्वान्भयभीतांश्च शांकरिः । पर्वतान्गिरिजापुत्रो बभाषे परिबोधयन्

Entonces, al verlos a todos sobrecogidos de temor, Śāṃkari—el hijo de Girijā—se dirigió a las montañas, hablando para despertarlas y tranquilizarlas.

Verse 27

कुमार उवाच । मा खिद्यतां महाभागा मा चिंतां कुर्वतां नगाः । घातयाम्यद्य पापिष्ठं सर्वेषां वः प्रपश्य ताम्

Dijo Kumāra: “No os aflijáis, oh afortunados; no os inquietéis, oh montañas. Hoy daré muerte a ese enemigo, el más pecador—contemplad mi poder ante todos vosotros.”

Verse 28

एवं समाश्वास्य तदा पर्वतान्निर्जरान्गणान् । प्रणम्य गिरिजां शंभुमाददे शक्तिमुत्प्रभाम्

Así, tras consolar a los inmortales moradores de la montaña y a las huestes asistentes, se postró ante Girijā y ante Śambhu, y tomó la Śakti divina, radiante y fulgurante.

Verse 29

तं तारकं हंतुमनाः करशक्तिर्महाप्रभुः । विरराज महावीरः कुमारश्शंभुबालकः

Decidido a dar muerte a Tāraka, el Gran Señor—poderoso con la lanza-Śakti en la mano—resplandeció con esplendor: era Kumāra, el héroe supremo, el divino hijo de Śambhu.

Verse 30

शक्त्या तया जघानाथ कुमारस्तारकासुरम् । तेजसाढ्यश्शंकरस्य लोकक्लेशकरं च तम्

Con aquella lanza divina, el Señor Kumāra abatió a Tārakāsura—quien, aunque fortalecido por el ardiente tejas de Śaṅkara, se había vuelto causa de aflicción para los mundos.

Verse 31

पपात सद्यस्सहसा विशीर्णांगोऽसुरः क्षितौ । तारकाख्यो महावीरस्सर्वासुरगणाधिपः

Al instante, de improviso, aquel asura—con los miembros destrozados—cayó a tierra: Tāraka, el gran héroe, señor de todas las huestes de asuras.

Verse 32

कुमारेण हतस्सोतिवीरस्स खलु तारकः । लयं ययौ च तत्रैव सर्वेषां पश्यतां मुने

Oh sabio, ante la mirada de todos, Tāraka—aunque gran héroe—fue muerto por Kumāra, y allí mismo alcanzó el laya, la disolución final.

Verse 33

तथा तं पतितं दृष्ट्वा तारकं बलवत्तरम् । न जघान पुनर्वीरस्स गत्वा व्यसुमाहवे

Al ver a Tāraka caído de esa manera, aunque todavía era sumamente poderoso, aquel héroe no volvió a golpearlo; en cambio, entrando en la batalla, lo dejó sin vida.

Verse 34

हते तस्मिन्महादैत्ये तारकाख्ये महाबले । क्षयं प्रणीता बहवोऽसुरा देवगणैस्तदा

Cuando fue abatido el gran y poderoso daitya llamado Tāraka, entonces también muchos asuras fueron llevados a la destrucción por las huestes de los dioses.

Verse 35

केचिद्भीताः प्रांजलयो बभूवुस्तत्र चाहवे । छिन्नभिन्नांगकाः केचिन्मृता दैत्यास्सहस्रशः

En aquella misma batalla, unos—presa del miedo—quedaron con las manos juntas en súplica; y otros, con los miembros cercenados y destrozados, yacían muertos: miles y miles de daityas.

Verse 36

केचिज्जाताः कुमारस्य शरणं शरणार्थिनः । वदन्तः पाहि पाहीति दैत्याः सांजलयस्तदा

Entonces algunos daityas, buscando refugio, acudieron a Kumāra en demanda de amparo; con las manos juntas clamaban sin cesar: «¡Protégennos! ¡Protégennos!»

Verse 37

कियंतश्च हतास्तत्र कियंतश्च पलायिताः । पलायमाना व्यथिता स्ताडिता निर्ज्जरैर्गणैः

Allí, muchos fueron muertos y muchos huyeron. Y mientras huían, afligidos y temblorosos, eran golpeados y acosados por las divinas gaṇas, los celestes asistentes de Śiva.

Verse 38

सहस्रशः प्रविष्टास्ते पाताले च जिजीषवः । पलायमानास्ते सर्वे भग्नाशा दैन्यमागताः

Por millares se precipitaron al inframundo, a Pātāla, luchando por salvar la vida. Mas todos, huyendo en pavor, vieron quebradas sus esperanzas y cayeron en la más honda miseria.

Verse 39

एवं सर्वं दैत्यसैन्यं भ्रष्टं जातं मुनीश्वर । न केचित्तत्र संतस्थुर्गणदेवभयात्तदा

Así, oh señor entre los sabios, todo el ejército de los Daityas quedó trastornado y roto. Entonces ninguno se atrevió a mantenerse allí, aterrados por los divinos Gaṇas.

Verse 40

आसीन्निष्कंटकं सर्वं हते तस्मिन्दुरात्मनि । ते देवाः सुखमापन्नास्सर्वे शक्रादयस्तदा

Cuando aquel de alma perversa fue abatido, todo quedó sin espinas: libre de opresión y de turbación. Entonces todos los dioses, encabezados por Śakra (Indra), alcanzaron paz y dicha.

Verse 41

एवं विजयमापन्नं कुमारं निखिलास्सुराः । बभूवुर्युगपद्धृष्टास्त्रिलोकाश्च महासुखा

Así, cuando Kumāra alcanzó la victoria, todos los devas se alegraron al instante; y los tres mundos también se colmaron de inmensa dicha.

Verse 42

तदा शिवोऽपि तं ज्ञात्वा विजयं कार्तिकस्य च । तत्राजगाम स मुदा सगणः प्रियया सह

Entonces el Señor Śiva también, al saber de la victoria de Kārtikeya, llegó allí lleno de júbilo, acompañado de sus gaṇas y junto a su amada (Pārvatī).

Verse 43

स्वात्मजं स्वांकमारोप्य कुमारं सूर्यवर्चसम् । लालयामास सुप्रीत्या शिवा च स्नेहसंकुला

Poniendo en su regazo a su propio hijo—el niño Kumāra, radiante y brillante como el sol—Śivā (Pārvatī), colmada de amor, lo acarició y lo mimó con inmensa alegría.

Verse 44

हिमालयस्तदागत्य स्वपुत्रैः परिवारितः । सबंधुस्सानुगश्शंभुं तुष्टाव च शिवां गुहम्

Entonces llegó Himālaya, rodeado por sus propios hijos. Junto con sus parientes y servidores, elevó alabanzas y rindió reverente homenaje a Śambhu (el Señor Śiva), a Śivā (la Diosa divina) y a Guha (Kumāra/Kārttikeya).

Verse 45

ततो देवगणास्सर्वे मुनयस्सिद्धचारणाः । तुष्टुवुश्शांकरिं शंभुं गिरिजां तुषितां भृशम्

Luego todas las huestes de los dioses—junto con los sabios, los Siddhas y los Cāraṇas—alabaron a Śambhu y a Śāṃkarī (Pārvatī), Girijā, quien se hallaba colmada de gozo.

Verse 46

पुष्पवृष्टिं सुमहतीं चक्रुश्चोपसुरास्तदा । जगुर्गंधर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः

Entonces los seres semidivinos asistentes hicieron caer una inmensa lluvia de flores; los jefes de los Gandharvas cantaron, y las huestes de Apsaras danzaron en celebración.

Verse 47

वादित्राणि तथा नेदुस्तदानीं च विशेषतः । जयशब्दो नमः शब्दो बभूवोच्चैर्मुहुर्मुहुः

En aquel mismo momento, los instrumentos musicales resonaron con gran estruendo, de manera especial. Una y otra vez se alzaron, en tono excelso, los clamores de «¡Victoria!» y «¡Namah, reverencia!».

Verse 48

ततो मयाच्युतश्चापि संतुष्टोभूद्विशेषतः । शिवं शिवां कुमारं च संतुष्टाव समादरात्

Entonces yo—Acyuta (Viṣṇu) también—quedé especialmente complacido; y con reverente respeto satisfice debidamente a Śiva, a Śivā (Pārvatī) y al Kumāra (Kārttikeya).

Verse 49

कुमारमग्रतः कृत्वा हरिकेन्द्रमुखास्सुराः । चक्रुर्नीराजनं प्रीत्या मुनयश्चापरे तथा

Poniendo a Kumāra (Skanda) al frente, los dioses—guiados por Hari (Viṣṇu) e Indra—realizaron con gozo el nīrājana, el auspicioso ondear de luces; y los demás munis hicieron lo mismo, con devoción.

Verse 50

गीतवादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । तदोत्सवो महानासीत्कीर्तनं च विशेषतः

Con el estruendo de cantos y de instrumentos musicales—y más aún con la resonancia de las recitaciones védicas—la fiesta se volvió verdaderamente magnífica; y, por encima de todo, el kīrtana devocional destacó de manera especial.

Verse 51

गीतवाद्यैस्सुप्रसन्नैस्तथा साञ्जलिभिर्मुने । स्तूयमानो जगन्नाथस्सर्वैर्दैवैर्गणैरभूत

Oh sabio, con cantos jubilosos y música de instrumentos, y con las manos unidas en reverencia, todas las huestes divinas alabaron a Jagannātha (el Señor Śiva); así, el Señor del universo fue ensalzado por todas las multitudes celestiales.

Verse 52

ततस्स भगवान्रुद्रो भवान्या जगदंबया । सर्वैः स्तुतो जगामाथ स्वगिरिं स्वगणैर्वृतः

Después, Bhagavān Rudra—acompañado por Bhavānī, la Madre del universo—siendo alabado por todos, partió hacia su propia montaña sagrada, rodeado por sus propios gaṇas.