HomeRig VedaMandala 5Sukta 29Mantra 15
Previous Mantra

Mantra 15

Sukta 5.29

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable)

इन्द्र ब्रह्म क्रियमाणा जुषस्व या ते शविष्ठ नव्या अकर्म । वस्त्रेव भद्रा सुकृता वसूयू रथं न धीरः स्वपा अतक्षम् ॥

इन्द्र॒ ब्रह्म॑ क्रि॒यमा॑णा जुषस्व॒ या ते॑ शविष्ठ॒ नव्या॒ अक॑र्म । वस्त्रे॑व भ॒द्रा सुकृ॑ता वसू॒यू रथं॒ न धीर॒: स्वपा॑ अतक्षम् ॥

índra bráhma kriyámāṇā juṣasva yā́ te śaviṣṭha návyā́ ákarmā | vástreva bhadrā́ súkṛtā vasūyú ratháṁ na dhīráḥ svápā atakṣam ||

Indra, acepta el Brahman que ahora se labra—esas obras nuevas que hemos hecho para ti, oh el más fuerte. Como un bello vestido—propicio, bien hecho, deseoso de riquezas—como un carro, los sabios, los diestros, lo han tallado.

इन्द्र॑ । ब्रह्म॑ । क्रि॒यमा॑णा । जु॒ष॒स्व॒ । या । ते॒ । श॒वि॒ष्ठ॒ । नव्याः॑ । अक॑र्म । वस्त्रा॑ऽइव । भ॒द्रा । सुऽकृ॑ता । व॒सु॒ऽयुः । रथ॑म् । न । धीरः॑ । सु॒ऽअपाः॑ । अ॒त॒क्ष॒म् ॥इन्द्र । ब्रह्म । क्रियमाणा । जुषस्व । या । ते । शविष्ठ । नव्याः । अकर्म । वस्त्राइव । भद्रा । सुकृता । वसुयुः । रथम् । न । धीरः । सुअपाः । अतक्षम् ॥indra | brahma | kriyamāṇā | juṣasva | yā | te | śaviṣṭha | navyāḥ | akarma | vastrāiva | bhadrā | su-kṛtā | vasu-yuḥ | ratham | na | dhīraḥ | su-apāḥ | atakṣam

इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन (addressed deity)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक) < √इन्द्/इद् (बल/वृष्टि-सम्बन्धे; व्युत्पत्तिः अनिश्चित)
ब्रह्मthe sacred hymn / prayer
ब्रह्म:
कर्म (object of जुषस्व)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) < √बृह् (वर्धने)
क्रियमाणाःbeing performed / being done (by us)
क्रियमाणाः:
कर्तृ-विशेषण (of implied ‘we/priests’ as doers/performers of rite) / भावे
TypeParticiple (Adjective)
Root√कृ (करणे) + शानच् (वर्तमान-कृदन्त, आत्मनेपदी) → क्रियमाण
जुषस्वtake pleasure in / accept
जुषस्व:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√जुष् (प्रीतौ/सेवने)
याwhich
या:
सम्बन्ध (relative pronoun linking to अकर्म) / कर्म-निर्देश
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेfor you / your
ते:
सम्बन्ध (possessor/beneficiary)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शविष्ठO most mighty
शविष्ठ:
सम्बोधन-विशेषण
TypeAdjective
Rootशविष्ठ (प्रातिपदिक) < शवस् (बलम्) + इष्ठन् (superlative)
नव्याnew / fresh
नव्या:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक) < नव (नूतन) + य
अकर्मI have made / I made
अकर्म:
क्रिया (relative clause: ‘I made’)
TypeVerb
Root√कृ (करणे) + लुङ् (aorist) 1st sg parasmaipada → अकरम्
वस्त्रेवlike a garment
वस्त्रेव:
उपमान (simile marker)
TypeNoun + Indeclinable
Rootवस्त्र (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)
भद्राauspicious / good
भद्रा:
कर्तृ/वस्तु-विशेषण (of the crafted hymn/work)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
सुकृताwell-fashioned / well-made
सुकृता:
विशेषण
TypeParticiple (Adjective)
Rootसु- + √कृ (करणे) + क्त (past passive participle) → सुकृत
वसूयूwealth-seeking
वसूयू:
प्रयोजन/इच्छा-विशेषण
TypeAdjective
Rootवसूयु (प्रातिपदिक) < वसु (धनम्) + यु (desiderative/possessive suffix)
रथम्a chariot
रथम्:
कर्म (object of अतक्षम्)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
as / like
:
उपमान-सूचक
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
धीः(my) inspired thought
धीः:
कर्तृ (subject of अतक्षम्, metaphorically ‘my insight’)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक; ‘thought, insight’)
स्वपाःa skilled craftsman
स्वपाः:
कर्तृ-विशेषण (agent as ‘skilled’)
TypeNoun/Adjective
Rootस्वपस् (प्रातिपदिक) < सु- + अपस्/पस् (‘work’) → ‘skilled worker’
अतक्षम्I fashioned / I hewed
अतक्षम्:
क्रिया (main in second hemistich)
TypeVerb
Root√तक्ष् (तक्षणे ‘to fashion, carve’)