HomeRig VedaMandala 3Sukta 54Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 3.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

इन्द्रो विश्वैर्वीर्यैः पत्यमान उभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा । पुरंदरो वृत्रहा धृष्णुषेणः संगृभ्या न आ भरा भूरि पश्वः ॥

इन्द्रो॒ विश्वै॑र्वी॒र्यै॒३॒॑: पत्य॑मान उ॒भे आ प॑प्रौ॒ रोद॑सी महि॒त्वा । पु॒रं॒द॒रो वृ॑त्र॒हा धृ॒ष्णुषे॑णः सं॒गृभ्या॑ न॒ आ भ॑रा॒ भूरि॑ प॒श्वः ॥

índro víśvair vīryáiḥ pátyamāna ubhé ā́ paprau rodasī́ mahitvā́ | puraṃdaró vṛtrahā́ dhṛṣṇu-séṇaḥ saṃgṛ́bhyā na ā́ bharā bhū́ri paśváḥ ||

Indra, asumiendo el señorío con todas sus potencias de heroísmo, ha colmado con su grandeza a ambos, Cielo y Tierra. Rompedor de fortalezas, matador de Vṛtra, con su hueste audaz—reúne y tráenos abundantes rebaños de energías de luz.

इन्द्रः॑ । विश्वैः॑ । वी॒र्यैः॑ । पत्य॑मानः । उ॒भे इति॑ । आ । प॒प्रौ॒ । रोद॑सी॒ इति॑ । म॒हि॒ऽत्वा । पु॒र॒म्ऽद॒रः । वृ॒त्र॒ऽहा । धृ॒ष्णुऽसे॑णः । स॒म्ऽगृभ्य॑ । नः॒ । आ । भ॒र॒ । भूरि॑ । प॒श्वः ॥इन्द्रः । विश्वैः । वीर्यैः । पत्यमानः । उभे इति । आ । पप्रौ । रोदसी इति । महित्वा । पुरम्दरः । वृत्रहा । धृष्णुसेणः । सम्गृभ्य । नः । आ । भर । भूरि । पश्वः ॥indraḥ | viśvaiḥ | vīryaiḥ | patyamānaḥ | ubhe iti | ā | paprau | rodasī iti | mahi-tvā | puram-daraḥ | vṛtra-hā | dhṛṣṇu-seṇaḥ | sam-gṛbhya | naḥ | ā | bhara | bhūri | paśvaḥ

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वैःwith all
विश्वैः:
करण
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
वीर्यैःwith powers/heroic strengths
वीर्यैः:
करण
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
पत्यमानःbeing lord, ruling
पत्यमानः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootपत्/पत्‍य (धातु: पत्/पत्‍य ‘to be lord/master’) + शानच्
उभेboth
उभे:
कर्म
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
unto, towards; completely
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
पप्रौfilled, pervaded
पप्रौ:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्रा (धातु: प्रा ‘to fill, to pervade’)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिव्यौ)
महित्वाby greatness, through majesty
महित्वा:
करण
TypeNoun (instr. sg. in -त्वा)
Rootमहित्व (प्रातिपदिक) / महि (विशेषण) + त्वा
पुरंदरःthe fort-destroyer
पुरंदरः:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक; ‘fort-destroyer’)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; ‘Vṛtra-slayer’)
धृष्णुषेणःhe of the daring host
धृष्णुषेणः:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootधृष्णु-सेन (प्रातिपदिक; ‘bold-host/army’)
संगृभ्यhaving gathered, having taken
संगृभ्य:
पूर्वकालिक-क्रिया
TypeVerb (absolutive)
Rootसम् + ग्रह् (धातु: ग्रह् ‘to seize, take’)
नःto us / our
नः:
सम्प्रदान (दत्तेः) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
hither, to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
भरbring!
भर:
क्रिया
TypeVerb
Rootभृ (धातु: भृ ‘to bear, bring’)
भूरिabundant, much
भूरि:
विशेषण
TypeAdjective/Indeclinable
Rootभूरि (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
पश्वःof cattle; cattle-wealth
पश्वः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)