HomeRig VedaMandala 10Sukta 99Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.99

Devata: Indra (implied through vajra and Vṛtra-slaying mythic frame)

कं नश्चित्रमिषण्यसि चिकित्वान्पृथुग्मानं वाश्रं वावृधध्यै । कत्तस्य दातु शवसो व्युष्टौ तक्षद्वज्रं वृत्रतुरमपिन्वत् ॥

कं न॑श्चि॒त्रमि॑षण्यसि चिकि॒त्वान्पृ॑थु॒ग्मानं॑ वा॒श्रं वा॑वृ॒धध्यै॑ । कत्तस्य॒ दातु॒ शव॑सो॒ व्यु॑ष्टौ॒ तक्ष॒द्वज्रं॑ वृत्र॒तुर॒मपि॑न्वत् ॥

káṃ naś citrám iṣaṇyasi cikitvā́n pṛthugmā́naṃ vāśráṃ vāvṛdhádhyai | kát tásya dā́tu śávaso vyùṣṭau tákṣad vájraṃ vṛtráturam ápinvat ||

¿Qué prodigio radiante nos impulsas, oh Conocedor, para hacer crecer al de amplio avance, al poderoso? ¿Quién fue el dador de fuerza que, en la ruptura del alba, forjó el vajra y lo lanzó para aplastar a Vṛtra, el Encubridor?

कम् । नः॒ । चि॒त्रम् । इ॒ष॒ण्य॒सि॒ । चि॒कि॒त्वान् । पृ॒थु॒ऽग्मान॑म् । वा॒श्रम् । व॒वृ॒धध्यै॑ । कत् । तस्य॑ । दातु॑ । शव॑सः । विऽउ॑ष्टौ । तक्ष॑त् । वज्र॑म् । वृ॒त्र॒ऽतुर॑म् । अपि॑न्वत् ॥कम् । नः । चित्रम् । इषण्यसि । चिकित्वान् । पृथुग्मानम् । वाश्रम् । ववृधध्यै । कत् । तस्य । दातु । शवसः । विउष्टौ । तक्षत् । वज्रम् । वृत्रतुरम् । अपिन्वत् ॥kam | naḥ | citram | iṣaṇyasi | cikitvān | pṛthu-gmānam | vāśram | vavṛdhadhyai | kat | tasya | dātu | śavasaḥ | vi-uṣṭau | takṣat | vajram | vṛtra-turam | apinvat

कम्what (object)?
कम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा क (प्रश्नार्थक)
नःfor us / our
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
चित्रम्bright, wondrous (deed/thing)
चित्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
इषण्यसिyou seek / you aim at
इषण्यसि:
Kriyā
TypeVerb
Rootइष् (धातु) / इषण्य (इच्छा-प्रेरणार्थक धात्वन्तर-प्रयोगः)
चिकित्वान्the wise one (knowing)
चिकित्वान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootचित् (धातु) → किकित्/चिकित् (परिपूर्ण-ज्ञानार्थक), क्तवतु-प्रत्यय
पृथुग्मानम्wide-striding / far-ranging
पृथुग्मानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपृथुग्मन् (प्रातिपदिक; ‘broad-going/ wide-striding’)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
आश्रंswift / strong
आश्रं:
Karma
TypeAdjective
Rootआश्र (प्रातिपदिक; RV-प्रयोगे ‘swift/strong’ इत्यर्थे)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
वावृधध्यैto strengthen / to make grow
वावृधध्यै:
Prayojana
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) → वावृध (परिपूर्ण/इच्छार्थक-आवृत्तिः), तुमुन्/ध्यै-प्रत्यय (वेदिकः infinitive)
कत्what?
कत्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तस्यof him / of that
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
दातुःof the giver
दातुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootदा (धातु) → दातृ (कर्तृ-प्रातिपदिक ‘giver’)
शवसःof might / power
शवसः:
Sambandha
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
व्युष्टौat dawn / in the dawning
व्युष्टौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootव्युष्टि (प्रातिपदिक; ‘dawn, shining forth’)
तक्षत्he fashioned / he hewed
तक्षत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootतक्ष् (धातु)
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
वृत्रतुरम्Vrtra-slaying
वृत्रतुरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृत्रतुर (प्रातिपदिक; ‘Vrtra-slayer, conqueror of obstruction’)
अपिन्वत्he strengthened / he made it swell
अपिन्वत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootपिव्/पिन् (धातु; ‘to swell, make strong’) → पिन्व् (वेदिक caus./intens. sense)