Rig Veda 10.2.6: Mandala 10, Sukta 2, Mantra 6

Sukta 10.2

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

विश्वेषां ह्यध्वराणामनीकं चित्रं केतुं जनिता त्वा जजान । स आ यजस्व नृवतीरनु क्षा स्पार्हा इषः क्षुमतीर्विश्वजन्याः ॥

Transliteration

víśveṣāṁ hí adhvarā́ṇām anī́kaṁ citráṁ ketúṁ jánitā tvā jajā́na | sá ā́ yajasva nṛ-vátīr ánu kṣā́ spā́rhā íṣaḥ kṣu-mátīr viśvá-janyāḥ ||

Translation

Pues, de todos los ritos (adhvará), el Engendrador te ha hecho nacer como el rostro brillante, como el estandarte maravilloso, el signo. Así sacrifica, siguiendo las tierras ricas en hombres; conquista los impulsos deseables, las plenitudes nutritivas, nacidas para todos.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विश्वेषाम्: of all
• विश्वेषाम्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• अध्वराणाम्: of the sacrifices (adhvara-rites)
• अध्वराणाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• अनीकम्: the face; forefront; chief part
• अनीकम्: कर्तृ/कर्म (contextual: predicate/apposition)
• Type: Noun
• Root: अनीक (प्रातिपदिक)

• चित्रम्: bright, wondrous
• चित्रम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• केतुम्: banner; sign; radiance
• केतुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• जनिता: the begetter; producer
• जनिता: कर्ता
• Type: Noun (agent)
• Root: जन् (धातु) → जनितृ/जनिता (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• जजान: has begotten; begot
• जजान: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)

• सः: he; that one
• सः: कर्ता (of imperative below)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• आ: towards, hither; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• यजस्व: worship! perform sacrifice!
• यजस्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)

• नृवतीः: man-rich; hero-bearing
• नृवतीः: कर्म (object of यजस्व)
• Type: Adjective (f.)
• Root: नृवत् (प्रातिपदिक; ‘having men/heroic’)

• अनु: along, according to
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• क्षाः: the earth; the regions
• क्षाः: अधिकरण (with अनु: ‘along the earth/regions’)
• Type: Noun
• Root: क्षाः/क्षा (प्रातिपदिक; ‘earth, region’)

• स्पार्हाः: coveted, desirable
• स्पार्हाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्पृह् (धातु) → स्पार्ह (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• इषः: refreshments; impulses; offerings
• इषः: कर्ता/विधेय (as what is to be worshipped/obtained)
• Type: Noun
• Root: इष्/इषा (प्रातिपदिक)

• क्षुमतीः: nourishing; rich in food
• क्षुमतीः: विशेषण
• Type: Adjective (f.)
• Root: क्षुमत् (प्रातिपदिक; ‘abounding in nourishment’)

• विश्वजन्याः: belonging to all people; universal-born/for all folk
• विश्वजन्याः: विशेषण
• Type: Adjective (f.)
• Root: विश्वजन्य (प्रातिपदिक)