Rig Veda 10.170.2 — Mandala 10, Sukta 170, Mantra 2

Sukta 10.170

Devata: Jyotis / Sūrya as the born Light; Indraic mythic functions (Vṛtrahan) attributed to Light

Samhita Patha (Devanagari)

विभ्राड्बृहत्सुभृतं वाजसातमं धर्मन्दिवो धरुणे सत्यमर्पितम् । अमित्रहा वृत्रहा दस्युहन्तमं ज्योतिर्जज्ञे असुरहा सपत्नहा ॥

Transliteration

vibhrā́ḍ bṛháṭ subhṛ́taṁ vājásātamam dhárman divó dharuṇé satyám árpitam | amitrā́hā vṛtrahā́ dasyuhántamaṁ jyótiḥ jajñe asurā́hā sapatnàhā ||

Translation

El Vasto todo‑resplandeciente (Vibhrād‑Bṛhat) está bien sustentado, el más victorioso en la conquista de la plenitud; es la Ley del cielo, firmemente asentada en el fundamento, la Verdad establecida. Esta Luz nace como matadora de lo hostil, matadora de Vṛtra, la más fuerte golpeadora de los Dasyu; destructora de los Asura y vencedora de los rivales.

Word by Word

• विभ्राट्: shining forth, radiant
• विभ्राट्: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: वि-भ्राज् (धातु) / विभ्राज् (प्रातिपदिक)

• बृहत्: great, lofty
• बृहत्: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: बृह् (धातु) → बृहत् (प्रातिपदिक)

• सुभृतम्: well-supported, well-sustained
• सुभृतम्: कर्म (जज्ञे इत्यस्य—‘well-supported/firmly-held’ इति)
• Type: Adjective
• Root: सु-√भृ (धातु) → सुभृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)

• वाजसातमम्: most victorious in winning prizes
• वाजसातमम्: कर्म (जज्ञे इत्यस्य—‘most winning of prizes’ इति)
• Type: Adjective
• Root: वाज (प्रातिपदिक) + सातम (श्रेष्ठतम-प्रत्यय)

• धर्मन्: law, order, firm support
• धर्मन्: कर्म (जज्ञे इत्यस्य—‘foundation/order’)
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक; √धृ ‘धारणे’ से)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (धर्मन्/धारुणे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• धारुणे: in the support, in the firm foundation
• धारुणे: अधिकरण
• Type: Noun (locative use) / Adjective-substantive
• Root: धारुण (प्रातिपदिक; √धृ से)

• सत्यम्: truth, the true (thing)
• सत्यम्: कर्म (अर्पितम् इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक; सत् ‘being’ से)

• अर्पितम्: set in place, fixed, established
• अर्पितम्: कर्म-विशेषण (सत्यम्)
• Type: Participle (past passive) used adjectivally
• Root: √ऋ/अर्प् (धातु ‘to set/fit/fasten’; Vedic usage) → अर्पित (कृदन्त)

• अमित्रहा: slayer of foes
• अमित्रहा: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective (agent-noun)
• Root: अमित्र (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → -हा (कृदन्त/बहुव्रीहि)

• वृत्रहा: slayer of Vṛtra
• वृत्रहा: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective (agent-noun)
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → -हा

• दस्युहन्तमम्: most slaying of Dasyus
• दस्युहन्तमम्: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective (superlative)
• Root: दस्यु (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → हन्तृ; तमम् (superlative)

• ज्योतिः: light, radiance
• ज्योतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• जज्ञे: was born, came into being
• जज्ञे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु ‘to be born’)

• असुरहा: slayer of Asuras
• असुरहा: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective (agent-noun)
• Root: असुर (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → -हा

• सपत्नहा: slayer of rivals
• सपत्नहा: विशेषण (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective (agent-noun)
• Root: सपत्न (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → -हा