HomeRig VedaMandala 1Sukta 33Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 1.33.14: Mandala 1, Sukta 33, Mantra 14

Sukta 1.33

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

आवः कुत्समिन्द्र यस्मिञ्चाकन्प्रावो युध्यन्तं वृषभं दशद्युम् । शफच्युतो रेणुर्नक्षत द्यामुच्छ्वैत्रेयो नृषाह्याय तस्थौ ॥

ā́vaḥ kútsam indra yásmiṃ cā́kan právo yúdhyantaṃ vṛṣabháṃ dáśadyum | śaphacyúto reṇúr nákṣata dyā́m ucchvaitréyo nṛsā́hyāya tasthau ||

Auxiliaste a Kutsa, oh Indra, en quien te complaciste; impulsaste al toro combatiente de esplendor diez veces. El polvo arrojado por el casco alcanzó el cielo; y Śvaitreya se alzó por la fuerza que somete a los hombres — así el aliado humano es levantado por el poder victorioso del dios.

आवःyou helped / protected
आवः:
क्रिया (मुख्य क्रियापद) / कर्ता-सम्बन्धः: ‘त्वम् (इन्द्रः)’
TypeVerb
Root√अव् (अवति ‘रक्षति/पालयति/सहायते’)
कुत्सम्Kutsa
कुत्सम्:
कर्म
TypeNoun (proper name)
Rootकुत्स (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यस्मिन्in which / wherein
यस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
आकन्(he) accomplished / acted (Vedic)
आकन्:
क्रिया (उपवाक्य-क्रिया) / सम्बन्धः ‘यस्मिन्’
TypeVerb (Vedic form)
Root(वेदिक) आ + √कन्/कृन् (अर्थः: ‘कनति/कृणोति’ इत्यादि; पदपाठे ‘आकन्’ इति निपातित-रूपम्)
प्रावःyou further helped / you aided
प्रावः:
क्रिया (अनुक्रिया) / कर्ता: ‘त्वम् (इन्द्रः)’
TypeVerb
Rootप्र + √अव्
युध्यन्तम्fighting
युध्यन्तम्:
कर्म (कुत्सम् विशेषयति) / कर्म-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√युध् (युध्यते ‘युध्यति’)
वृषभम्the bull (strong one)
वृषभम्:
कर्म (कुत्सम् विशेषयति) / कर्म-विशेषण
TypeNoun / epithet
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
दशद्युम्of tenfold brilliance
दशद्युम्:
कर्म-विशेषण (कुत्सम्) / कर्म
TypeAdjective (epithet)
Rootदशद्युम् (प्रातिपदिक; ‘दश-’ + ‘द्युम्/द्युम्न’ ‘splendour’)
शफच्युतःloosened from the hoof / hoof-shaken
शफच्युतः:
कर्तृ (अग्रम् वाक्ये ‘रेणुः’ इत्यस्य विशेषणम्) / कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootशफच्युत (प्रातिपदिक; शफ ‘hoof’ + च्युत ‘fallen/loosened’)
रेणुःdust
रेणुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरेणु (प्रातिपदिक)
नक्षतreached / touched
नक्षत:
क्रिया
TypeVerb
Root√नश्/नक्ष् (नक्षति ‘attains/reaches’)
द्याम्the sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
उत्up / upward
उत्:
क्रियाविशेषण (नक्षत्-सम्बद्ध) / दिशाबोधक
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउत्
श्वैत्रेयःŚvaitreya
श्वैत्रेयः:
कर्तृ (तस्थौ इत्यस्य) / उपमान-आधारः
TypeNoun (proper/patronymic)
Rootश्वैत्रेय (प्रातिपदिक; patronymic from श्वैत्र)
like
:
उपमान-सूचक
TypeIndeclinable
Root
नृषाह्यायfor the man-conquering (one)
नृषाह्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootनृषाह्य (प्रातिपदिक; ‘men-subduing/overpowering men’)
तस्थौstood / took a stand
तस्थौ:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App