HomeRig VedaMandala 1Sukta 168Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.168

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi (traditional attribution for RV 1.165–1.191; here within the Marut cycle)
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for Marut hymns in Book 1)

क्व स्विदस्य रजसो महस्परं क्वावरं मरुतो यस्मिन्नायय । यच्च्यावयथ विथुरेव संहितं व्यद्रिणा पतथ त्वेषमर्णवम् ॥

क्व॑ स्विद॒स्य रज॑सो म॒हस्परं॒ क्वाव॑रं मरुतो॒ यस्मि॑न्नाय॒य । यच्च्या॒वय॑थ विथु॒रेव॒ संहि॑तं॒ व्यद्रि॑णा पतथ त्वे॒षम॑र्ण॒वम् ॥

kvà svid asyá rájaso mahás paráṃ kvā́varaṃ maruto yásminnāyáya | yác cyāváyatha vithurá iva sáṃhitaṃ vy àdriṇā patatha tvéṣam arṇavám ||

¿Dónde está, en verdad, la orilla más lejana de este vasto espacio (rajas), y dónde su límite más cercano, oh Maruts, en el que os movéis? Cuando sacudís lo que estaba compacto, como algo tembloroso, voláis con el arma de piedra sobre la oleada ardiente, quebrando la masa que obstruye.

क्व॑ । स्वि॒त् । अ॒स्य । रज॑सः । म॒हः । पर॑म् । क्व॑ । अव॑रम् । म॒रु॒तः॒ । यस्मि॑न् । आ॒ऽय॒य । यत् । च्य॒वय॑थ । वि॒थु॒राऽइ॑व । सम्ऽहि॑तम् । वि । अद्रि॑णा । प॒त॒थ॒ । त्वे॒षम् । अ॒र्ण॒वम् ॥क्व । स्वित् । अस्य । रजसः । महः । परम् । क्व । अवरम् । मरुतः । यस्मिन् । आयय । यत् । च्यवयथ । विथुराइव । सम्हितम् । वि । अद्रिणा । पतथ । त्वेषम् । अर्णवम् ॥kva | svit | asya | rajasaḥ | mahaḥ | param | kva | avaram | marutaḥ | yasmin | āyaya | yat | cyavayatha | vithurāiva | sam-hitam | vi | adriṇā | patatha | tveṣam | arṇavam

क्वwhere?
क्व:
TypeIndeclinable
Rootक्व (प्रश्नाव्यय)
स्वित्indeed? / pray
स्वित्:
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
अस्यof this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
रजसःof the region/space (rajas)
रजसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
महःof the great (vastness)
महः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमहत्/महि (प्रातिपदिक; ‘महस्’)
परम्the far end / highest point
परम्:
विशेषण (to an implied neuter ‘स्थानम्/अन्तम्’)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
क्वwhere?
क्व:
TypeIndeclinable
Rootक्व (प्रश्नाव्यय)
towards / up to
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अवरम्the lower end / the nearer part
अवरम्:
विशेषण (to an implied neuter ‘स्थानम्/अन्तम्’)
TypeAdjective
Rootअवर (प्रातिपदिक)
मरुतःO Maruts
मरुतः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
अययhas gone/come (towards)
अयय:
कर्तृ (implicit subject: ‘it/that’)
TypeVerb
Rootइ/अय् (धातु; गत्यर्थ) + आ-
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध/कर्म (relative ‘that which’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
च्यावयथyou set in motion / you dislodge
च्यावयथ:
कर्तृ (you [Maruts])
TypeVerb
Rootच्यावय् (धातु; प्रेरणार्थ causative of च्यु ‘to move, slip’)
विथुरेin a tottering state / unsteady
विथुरे:
अधिकरण/क्रियाविशेषण
TypeAdjective
Rootविथुर (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (उपमा-अव्यय)
संहितम्joined together / compacted
संहितम्:
कर्म-विशेषण (of ‘that which’)
TypeAdjective/Participle
Rootसम्-धा (धातु) → संहित (कृदन्त/भूतकृदन्त)
विapart / asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अद्रिणाwith a stone/rock (or: with the ‘adri’, the pressing-stone)
अद्रिणा:
करण
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
पतथyou fly / you rush
पतथ:
कर्तृ (you [Maruts])
TypeVerb
Rootपत् (धातु; गत्यर्थ ‘to fly, fall’)
त्वेषम्fierce / blazing
त्वेषम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootत्वेष (प्रातिपदिक)
अर्णवम्flood / surging sea
अर्णवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)