Shloka 38

सम्मार्जनविहीनानि परुषाण्युपलक्षये।।2.71.37।। असंयत कवाटानि श्रीविहीनानि सर्वशः। बलिकर्मविहीनानि धूपसम्मोदनेन च।।2.71.38।। अनाशितकुटुम्बानि प्रभाहीनजनानि च। अलक्ष्मीकानि पश्यामि कुटुम्बिभवनान्यहम्।।2.71.39।।

sammārjana-vihīnānī parūṣāṇy upalakṣaye || 2.71.37 ||

asaṃyata-kavāṭāni śrī-vihīnānī sarvaśaḥ | bali-karma-vihīnānī dhūpa-sammodanena ca || 2.71.38 ||

anāśita-kuṭumbānī prabhā-hīna-janāni ca | alakṣmīkāni paśyāmi kuṭumbibha-vanāny aham || 2.71.39 ||

«Veo las casas de los moradores sin barrer, ásperas y sucias; sus puertas quedan sin asegurar, y por doquier parecen privadas de śrī, de prosperidad. No se realizan ofrendas, ni se percibe el grato aroma del incienso. Contemplo familias sin alimento, gentes sin brillo, y hogares marcados por alakṣmī, la inauspiciosidad.»

asaṃyatakavāṭāniwith doors not fastened
asaṃyatakavāṭāni:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-saṃyata + kavāṭa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (असंयतानि कवाटानि यस्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भवनानि इति विशेषणम्
śrīvihīnānidevoid of prosperity/beauty
śrīvihīnāni:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrī + vihīna (कृदन्त; vi-√hā क्त-प्रत्यय)
Formतत्पुरुष-समास (श्रियाः विहीन); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भवनानि इति विशेषणम्
sarvaśaḥeverywhere/in all respects
sarvaśaḥ:
Prakara (प्रकार/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsarvaśaḥ (अव्यय)
Formपरिमाण/व्याप्तिवाचक-अव्यय (adverb: in every way)
balikarmavihīnāniwithout offering-rites
balikarmavihīnāni:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbali-karma + vihīna (कृदन्त; vi-√hā क्त)
Formतत्पुरुष-समास (बलिकर्मणः विहीन); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भवनानि इति विशेषणम्
dhūpasammodanenawith incense-fragrance/pleasantness
dhūpasammodanena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdhūpa + sammodana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (धूपस्य सम्मोदनम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सहार्थे (with)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
anāśitakuṭumbāniwhose families have not eaten
anāśitakuṭumbāni:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootan-āśita + kuṭumba (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अनाशितं कुटुम्बं यस्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भवनानि इति विशेषणम्
prabhāhīnajanāniwith people lacking radiance
prabhāhīnajanāni:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprabhā + hīna + jana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (प्रभया हीनाः जनाः यस्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भवनानि इति विशेषणम्
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
alakṣmīkāniinauspicious
alakṣmīkāni:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-lakṣmīka (प्रातिपदिक)
Formनञ्-युक्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भवनानि इति विशेषणम्
paśyāmiI see
paśyāmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√paś (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
kuṭumbibhavanānihouses of householders
kuṭumbibhavanāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkuṭumbin + bhavana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कुटुम्बिनां भवनानि); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन

 I see the unswept homes of householders standing dirty with doors not closed. There is no beauty anywhere. No one offers oblations (at the time of worship). There is no fragrance of burning incense. The families have no food to eat. The people look cheerless. I see inauspiciousness everywhere.

B
Bharata
I
incense (dhūpa)

FAQs

Dharma is shown as the maintenance of ordered household and ritual life; when cleanliness, daily offerings, and basic nourishment collapse, it signals societal distress and moral-ritual disruption.

Nearing Ayodhyā, Bharata observes abnormal, inauspicious conditions in ordinary homes—suggesting a city overwhelmed by grief or calamity.

Attentive responsibility—Bharata reads the city’s condition through signs of disrupted dharmic routine, showing concern for the well-being of the people and the kingdom.