Shloka 40

जज्ञेऽथ तासां सन्नादः क्रौञ्चीनामिव निस्वनः।मानवेन्द्रस्य भार्याणामेवं वदति राघवे।।2.39.40।।

jajñe 'tha tāsāṃ sannādaḥ krauñcīnām iva nisvanaḥ | mānavendrasya bhāryāṇām evaṃ vadati rāghave || 2.39.40 ||

Cuando Rāghava habló así, se alzó de las esposas del señor de los hombres un gran gemido, semejante al clamor de las hembras krauñcī.

जज्ञेarose, was produced
जज्ञे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (जन् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अथthen
अथ:
Kala-sambandha (काल-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then/thereupon)
तासाम्of those (women)
तासाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
सन्नादःcry, loud sound
सन्नादः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsannāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्रौञ्चीनाम्of female krauñca-birds (herons/geese)
क्रौञ्चीनाम्:
Upamana-sambandha (उपमान-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkrauñcī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
इवlike
इव:
Upama (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (comparative particle)
निस्वनःsound, resonance
निस्वनः:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootnisvana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सन्नादः इति विशेषण/उपमेय
मानवेन्द्रस्यof the king of men
मानवेन्द्रस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmānava-indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुषः — ‘मानवानाम् इन्द्रः’ (king of men)
भार्याणाम्of the wives
भार्याणाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
वदतिwhile (he) speaks / as he was speaking
वदति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vad (वद् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
राघवेwhen/while Raghava (Rama)
राघवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute sense)

Having uttered these words and muttering, 'O Rama' only once, his vision blurred by tears, he could speak no more.

R
Rāma (Rāghava)
D
Daśaratha (mānavendra)

FAQs

The verse highlights dharma’s emotional stakes: righteous decisions (like exile for truth) can trigger communal grief, revealing the gravity of moral commitments.

When Rāma speaks his farewell, Daśaratha’s queens break into a collective cry of lamentation.

Compassionate sensitivity is implied: the household’s grief underscores Rāma’s belovedness and the painful cost of duty.