Valmiki Ramayana 2.35.34: Ayodhya Kanda, Sarga 35, Shloka 34

सुमन्त्रस्य कैकेयी-निन्दा

Sumantra’s Reproof of Kaikeyi in the Royal Assembly

Devanagari script

स राज्यं राघवः पातु भव त्वं विगतज्वरा।न हि ते राघवादन्यः क्षमः पुरवरे वसेत्।।2.35.34।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.35.34

Transliteration

sa rājyaṃ rāghavaḥ pātu bhava tvaṃ vigata-jvarā | na hi te rāghavād anyaḥ kṣamaḥ puravare vaset ||2.35.34||

Translation

Que ese Rāghava proteja el reino; y tú, queda libre de la fiebre de la agitación. Pues en esta excelsa ciudad no hay otro que Rāma digno de morar como soberano.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (Rama)
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (राघवः इत्यर्थे)

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• राघवः: Raghava (Rama)
• राघवः: कर्ता (Appositional subject)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सः इत्यस्य अप्पोजिशन

• पातु: let (him) protect
• पातु: क्रिया (Imperative)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; आज्ञार्थे (let him protect)

• भव: be
• भव: क्रिया (Imperative)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• विगतज्वरा: free from fever/anguish
• विगतज्वरा: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: विगत + ज्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (विगतः ज्वरः यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; त्वम् इति विशेषणम्

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• हि: indeed
• हि: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (indeed)

• ते: for you/of you
• ते: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• राघवात्: than Raghava
• राघवात्: अपादान (Ablative of comparison)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तुलना (comparison: than Raghava)

• अन्यः: another
• अन्यः: कर्ता (Subject of implied clause)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कश्चिद् (any other)

• क्षमः: capable
• क्षमः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: क्षम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अन्यः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• पुरवरे: in the excellent city
• पुरवरे: अधिकरण (Adhikarana/Locus)
• Type: Noun
• Root: पुरवर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (वरं पुरम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• वसेत्: should reside
• वसेत्: क्रिया (Optative)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; निषेधेन सह (should not reside)

Context

Therefore, let Rama potect this kingdom. Be relieved of mental afflictions. There is no other person in this excellent city more competent than Rama to rule this kingdom.

Characters & Entities

• Rama
• Ayodhya

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Rajadharma: the kingdom should be protected by the most competent and rightful heir; personal agitation should not override public welfare.

What is the narrative situation?

Sumantra urges Kaikeyi to accept Rama as protector of the realm and to abandon her distress-driven insistence on exile.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s fitness to rule—self-control, capability, and legitimacy as heir—is foregrounded.