Adhyaya 42
The Greatness of Prayāga: Fruits of Pilgrimage, Remembrance, and Cow-Gift
El capítulo 42 exalta con mayor fuerza el poder salvador de Prayāga. Llegar a la confluencia del Gaṅgā y el Yamunā destruye el pecado; incluso quienes, afligidos por enfermedad o pena, se establecen allí no pierden el fruto espiritual. Se describen las recompensas póstumas de quienes mueren en el saṅgama: vehículos celestiales, gozo entre Gandharvas y Apsarases, y, cuando se agota su mérito, renacimiento en linajes prósperos y nobles. Se subraya de modo singular el smaraṇa: el simple recuerdo de Prayāga concede el fruto del tīrtha, y quien lo recuerda en el instante de la muerte alcanza Brahmaloka. Luego el texto se orienta a la ética del dāna, en especial al go-dāna: ofrecer una vaca a un brāhmaṇa digno en la confluencia. Proclama grandes honores en el cielo, protección contra el infierno y declara el don de la vaca como supremo entre las dádivas.
Shlokas
Verse 1
मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्प्रयागस्य माहात्म्यं पुनरेव तु । यं गत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
Mārkaṇḍeya dijo: Oh rey, escucha una vez más la sagrada grandeza de Prayāga; quien va allí queda liberado de todos los pecados, de esto no hay duda.
Verse 2
आर्तानां च दरिद्राणां निश्चितव्यवसायिनाम् । स्थानं मुक्त्वा प्रयागं तु नाक्षयं तु कदाचन
Para los afligidos y los pobres, para quienes tienen determinación firme: una vez que dejan su lugar anterior y llegan a Prayāga, su ganancia espiritual jamás se pierde.
Verse 3
गंगायमुनमासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । दीप्तकांचनवर्णाभे विमाने सूर्यवर्चसि
Pero quien, habiendo llegado al Gaṅgā y al Yamunā, entrega allí su aliento vital, alcanza un vimāna celestial, resplandeciente como oro encendido y dotado del fulgor del sol.
Verse 4
गंधर्वाप्सरसां मध्ये स्वर्गे मोदति मानवः । ईप्सितांल्लभतेकामान्वदंति ऋषिपुंगवाः
En el cielo, en medio de los Gandharvas y las Apsaras, el ser humano se deleita; y los más excelsos ṛṣis declaran que alcanza los gozos que anhela.
Verse 5
सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर्नानाध्वजसमाकुलैः । वरांगना समाकीर्णैर्मोदते शुभलक्षणैः
Adornado con divinas mansiones hechas de toda clase de gemas, colmado de múltiples estandartes y poblado de excelentes mujeres de signos auspiciosos, allí se goza en esplendor.
Verse 6
गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते । यावन्न स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते
Despertado del sueño por el estruendo de cantos y de instrumentos, permanece engrandecido en el cielo mientras no recuerde su nacimiento anterior.
Verse 7
तत्र स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्म्मा दिवश्च्युतः । हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले
Allí, caído del cielo—agotado su mérito y arrojado del mundo celeste—nace en una familia próspera, colmada de oro y joyas.
Verse 8
तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात्तत्र गच्छति । देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे
Con sólo recordar ese sagrado tīrtha, se llega a él por el mismo recuerdo—ya se esté en la propia tierra, en el bosque, en país extranjero o incluso en el hogar.
Verse 9
प्रयागं स्मरमात्रोपि यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । स ब्रह्मलोकमाप्नोति वदंति ऋषिपुंगवाः
Aun con sólo recordar Prayāga, si luego entrega su aliento vital, alcanza Brahmaloka—así lo proclaman los más excelsos ṛṣis.
Verse 10
सर्वकामफलावृत्ता मही यत्र हिरण्मयी । ऋषयो मुनयः सिद्धा यत्र लोके प्रगच्छति
Donde la tierra es áurea y rebosa los frutos de todo deseo—en ese mundo se mueven los ṛṣis, los munis y los siddhas.
Verse 11
स्त्रीसहस्रा कुले रम्ये मंदाकिन्यास्तटे शुभे । मोदते ऋषिभिः सार्द्धं स्वकृतेनेह कर्मणा
En una región grata y auspiciosa, colmada de miles de mujeres, en la santa ribera de la Mandākinī, él se regocija junto a los ṛṣis—como fruto de las obras que él mismo realizó aquí.
Verse 12
सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जंबुद्वीपपतिर्भवेत्
En el cielo es honrado por Siddhas, Cāraṇas y Gandharvas, y por los mismos dioses. Luego, al caer del cielo, llega a ser soberano en Jambūdvīpa.
Verse 13
ततः शुभानि कर्माणि चिंतयानः पुनः पुनः । गुणवान्वित्तसंपन्नो भवतीह न संशयः
Por ello, quien una y otra vez medita en las obras auspiciosas se vuelve virtuoso y colmado de riqueza en este mismo mundo; de ello no hay duda.
Verse 14
कर्मणा मनसा वाचा सत्यधर्मप्रतिष्ठितः । गंगायमुनयोर्मध्ये यस्तु दानं प्रयच्छति
Afirmado en la verdad y en el dharma por obra, pensamiento y palabra, quienquiera que otorgue caridad en la región entre el Gaṅgā y el Yamunā—
Verse 15
सुवर्णंमणिमुक्तां वा यदि धान्यं प्रतिग्रहम् । स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चनेऽपि वा
Sea que se reciba oro, gemas y perlas, o incluso grano como don—ya sea para fines propios, para ritos a los antepasados, o aun para el culto a las deidades—
Verse 16
निष्फलं तस्य तत्तीर्थं यावत्तत्फलमश्नुते । एवं तीर्थेन गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च
Para él, ese vado sagrado (tīrtha) permanece sin fruto mientras no haya recibido su fruto prometido. Del mismo modo, debe adquirirse mérito mediante peregrinaciones y también en otros santos recintos.
Verse 17
निमित्तेषु च सर्वेषु अप्रमत्तो द्विजो भवेत् । कपिलां पाटलावर्णां प्रयागे यः प्रयच्छति
En toda circunstancia, el dos veces nacido (dvija) debe permanecer vigilante. Quien ofrezca en Prayāga una vaca kapilā, de tono rojizo como la rosa, obtiene gran mérito.
Verse 18
स्वर्णशृंगीं रौप्यखुरां चैलकंठीं पयस्विनीम् । प्रयागे श्रोत्रियं साधुं ग्राहयित्वा यथाविधि
En Prayāga, conforme al rito prescrito, hizo que un brāhmaṇa védico, erudito y santo, aceptara como dádiva una vaca lechera de cuernos de oro, pezuñas de plata y el cuello ceñido con tela.
Verse 19
शुक्लांबरधरं शांतं धर्मज्ञं वेदपारगम् । सा गौस्तस्मै च दातव्या गंगायमुनसंगमे
En la confluencia del Gaṅgā y el Yamunā, esa vaca debe ser ofrecida a aquel hombre sereno vestido de blanco, conocedor del dharma y consumado en los Vedas.
Verse 20
वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च । यावद्रोमाणि तस्या गोः संति गात्रेषु सत्तम
«Oh el mejor de los hombres, se obtienen vestiduras preciosas y joyas de muchas clases, tantas como pelos hay en el cuerpo de esa vaca.»
Verse 21
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । यत्रासौ लभते जन्म सा गौस्तत्राभिजायते
Por ese mismo número de miles de años es honrado en el mundo celestial; y dondequiera que esa alma nazca después, allí mismo nace también esa vaca.
Verse 22
न च पश्यत्यसौ घोरं नरकं तेन कर्मणा । उत्तरान्स कुरून्प्राप्य मोदते कालमक्षयम्
Y por ese acto no contempla el terrible infierno. Al llegar a los Kurus del Norte, se regocija por un tiempo imperecedero.
Verse 23
गवां शतसहस्रेभ्यो दद्यादेकां पयस्विनीम् । पुत्रान्दारान्तथा भृत्यान्गौरेका प्रतितारयेत्
De entre cientos de miles de vacas, debe donarse una sola vaca lechera; por esa única vaca se ayuda a salvar a los hijos, a la esposa y aun a los sirvientes.
Verse 24
तस्मात्सर्वेषु दानेषु गोदानं तु विशिष्यते । दुर्गमे विषमे घोरे महापातकसंभवे । गौरेव रक्षां कुरुते तस्माद्देया द्विजातये
Por ello, entre todas las dádivas, el don de una vaca es tenido por supremo. En situaciones difíciles, ásperas y terribles—sobre todo donde pueden surgir grandes pecados—solo la vaca otorga protección; por eso debe darse una vaca a un dos veces nacido (brāhmaṇa).
Verse 42
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे द्विचत्वारिंशोऽध्यायः
Así concluye el capítulo cuadragésimo segundo en el Svarga-khaṇḍa del glorioso Padma Mahāpurāṇa.