Adhyaya 43

Verse 1

सुकलोवाच । एवं ते शूकराः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः । पुरः स्थितस्य ते राज्ञो ह्यवतस्थुश्च लुब्धकाः

Dijo Sukala: Así, todos aquellos jabalíes se reunieron, dispuestos para la batalla; y los cazadores, de pie ante aquel rey, tomaron sus posiciones.

Verse 2

महावराहो राजेंद्र गिरिसानुं समाश्रितः । महता यूथभावेन व्यूहं कृत्वा प्रतिष्ठति

Oh rey de reyes, el gran Varāha, refugiado en la ladera de la montaña, forma una vasta formación como una poderosa manada y toma su posición.

Verse 3

कपिलः स्थूलपीनांगो महादंष्ट्रो महामुखः । दुःसहः शूकरो राजन्गर्जते चातिभैरवम्

Oh rey, un jabalí de color leonado—robusto y corpulento, de grandes colmillos y enorme boca, terrible e irresistible—ruge con un estruendo sumamente espantoso.

Verse 4

तानपश्यन्महाराजः शालतालवनाश्रयान् । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मनुपुत्रः प्रतापवान्

Al verlos morar en las arboledas de śāla y tāla, el gran rey, ilustre hijo de Manu, escuchó sus palabras.

Verse 5

गृह्यतां शूर वाराहो विध्यतां बलदर्पितः । एवमाभाष्य तान्वीरो मनुपुत्रः प्रतापवान्

«¡Apresad a ese valiente jabalí; abatidle, embriagado de fuerza y orgullo!» Así habló a los suyos el heroico y poderoso hijo de Manu, dando su mandato.

Verse 6

अथ ते लुब्धकाः सर्वे मृगया मदमोहिताः । संनद्धा दंशिताः सर्वे श्वभिः सार्द्धं प्रजग्मिरे

Entonces todos aquellos cazadores, embriagados y ofuscados por el ardor de la caza, bien armados y pertrechados, partieron juntos con sus perros.

Verse 7

हर्षेण महताविष्टो राजराजो महाबलः । अश्वारूढः सुसैन्येन चतुरंगेण संयतः

Arrebatado por gran júbilo, el rey de reyes, de inmensa fuerza, montó a caballo y avanzó en ordenada formación con su excelente ejército de cuatro divisiones.

Verse 8

गंगातीरं समायातो मेरौ गिरिवरोत्तमे । रत्नधातुसमाकीर्णे नानावृक्षैरलंकृते

Llegó a la ribera del Gaṅgā, en Meru, el más excelso de los montes, esparcido de minerales portadores de gemas y adornado con árboles de muchas clases.

Verse 9

सुकलोवाच । यो बलधाम मरीचिचयकरनिकरमयप्रोत्तुंगोऽत्युच्चम् । गगनमेव संप्राप्तो नाना नगाचरितशोभो गिरिराजो भाति

Dijo Sukala: Ese rey de las montañas, morada de la fuerza, altísimo, como hecho de racimos de filamentos de rayos, se alza hacia una cumbre excelsa y parece haber alcanzado el mismo cielo. Resplandece con hermosura, adornado por los variados movimientos de los seres que recorren las montañas.

Verse 10

योजनबहलविमल गंगाप्रवाह समुच्चरत्तीरवीचीतरंगभंगैर्मुक्ताफलसदृशैर्निर्मलांबुकणैः । सर्वत्र प्रक्षालित धवलतलशिलातलोगिरींद्र सुःश्रियायुक्तः

Un vasto y puro caudal del Gaṅgā, extendido por yojanas, se eleva y se precipita; y del romper de las olas en la ribera brotan gotas de agua limpias, semejantes a perlas. Por doquier, el señor de la montaña, con sus losas y superficies de piedra blanqueadas y lavadas, aparece adornado de espléndida hermosura.

Verse 11

देवैश्चारणकिन्नरैः परिवृतो गंधर्वविद्याधरैः सिद्धैरप्सरसांगणैर्मुनिजनैर्नागेंद्र विद्याधरैः । श्रीखंडैर्बहुचंदनैस्ससरलैः शालैस्तमालैर्गिरी रुद्रा क्षैर्वरसिद्धिदायकघनैः कल्पद्रुमैः शोभते

Está rodeado por los devas, por Cāraṇas y Kinnaras, por Gandharvas y Vidyādharas; por Siddhas, por huestes de Apsaras, por compañías de munis y por reyes nāga entre los Vidyādharas. La montaña resplandece, adornada con śrīkhaṇḍa y abundantes árboles de candana, con sarala, sāla y tamāla, con bosques de rudrākṣa que otorgan excelsas siddhis, y con árboles kalpa que cumplen los deseos.

Verse 12

नानाधातुविचित्रो वै नानारत्नविचित्रितैः । विमानैः कांचनैर्दंडैः कलत्रैरुपशोभते

En verdad, está adornado de muchas maneras: con minerales de múltiples colores, con vimānas engalanados con diversas joyas, con bastones de oro y con consortes que acrecientan su esplendor.

Verse 13

नालिकेरवनैर्दिव्यैः पूगवृक्षैर्विराजते । दिव्यपुन्नागबकुलैः कदलीखंडमंडितैः

Resplandece con divinos bosques de cocoteros y con espléndidos árboles de areca; está adornado con celestiales punnāga y bakula, y embellecido por racimos de platanales.

Verse 14

पुष्पकैश्चंपकैरद्रि पाःटलैः केतकैस्तथा । नानावल्लीवितानैश्च पुष्पितैः पद्मकैस्तथा

Y con flores: campakas, pāṭalas nacidas en la montaña y también ketakas; con múltiples enramadas de lianas en flor, y asimismo con padmakas florecidos.

Verse 15

नानावर्णैः सुपुष्पैश्च नानावृक्षैरलंकृतः । दिव्यवृक्षैः समाकीर्णः स्फाटिकस्य शिलातलैः

Adornado con muchas clases de flores hermosas y de vivos colores, y con múltiples árboles; colmado de árboles celestiales, y con el suelo enlosado de piedras como cristal.

Verse 16

योगियोगीन्द्र संसिद्धैः कंदरांतर्निवासिभिः । निर्झरैश्चैव रम्यैश्च बहुप्रस्रवणैर्गिरिः

Aquel monte es honrado por sabios consumados—señores entre los yoguis—que habitan en sus cuevas; y por hermosas cascadas y numerosos manantiales abundantes.

Verse 17

नदीप्रवाहसंह्रष्टैः संगमैरुपशोभते । ह्रदैश्च पल्वलैः कुंडैर्निर्मलोदकधारिभिः

Se hermosea con confluencias animadas por la corriente de los ríos; y también con lagos, estanques y sagrados kuṇḍas que llevan corrientes de agua clara y pura.

Verse 18

गिरिराजो विभात्येकः सानुभिः सह संस्थितैः । शरभैश्चैव शार्दूलैर्मृगयूथैरलंकृतः

El rey de las montañas resplandece en soledad, erguido con sus crestas; adornado con śarabhas, con tigres y con manadas de ciervos.

Verse 19

महामत्तैश्च मातंगैर्महिषैरुरुभिः सदा । अनेकैर्दिव्यभावैश्च गिरिराजो विभाति सः

Siempre engalanado por elefantes enormes, ebrios de brío, y por búfalos de anchos lomos, y además por muchas señales divinas, aquel rey de las montañas resplandece con esplendor.

Verse 20

अयोध्याधिपतिर्वीर इक्ष्वाकुर्मनुनंदनः । तया सुभार्यया युक्तश्चतुरंगबलेन च

El heroico Ikṣvāku, deleite de Manu y soberano de Ayodhyā, acompañado de aquella virtuosa esposa y de un ejército de cuatro divisiones, partió.

Verse 21

पुरतो लुब्धका यांति शूराः श्वानश्च शीघ्रगाः । यत्रास्ते शूकरः शूरो भार्यया सहितो बली

Al frente avanzan los cazadores—hombres valientes—y los perros de veloz carrera, hacia el lugar donde se halla el jabalí heroico y poderoso, junto con su esposa.

Verse 22

बहुभिः शूकरैर्गुप्तो गुरुभिः शिशुभिस्ततः । मेरुभूमिं समाश्रित्य गंगातीरं समंततः

Luego, protegido por muchos jabalíes y por crías ya crecidas y robustas, se refugió en la tierra de Meru, por todas partes junto a la ribera del Gaṅgā.

Verse 23

सुकलोवाच । तामुवाच वराहस्तु सुप्रियां हर्षसंयुतः । प्रिये पश्य समायातः कोशलाधिपतिर्बली

Sukala dijo: Entonces Varāha, colmado de júbilo, habló a su amada Supriyā: «Amada, mira: ha llegado el poderoso señor de Kośala».

Verse 24

मामुद्दिश्य महाप्राज्ञो मृगयां क्रीडते नृपः । युद्धमेव करिष्यामि सुरासुरप्रहर्षकम्

Conmigo por blanco, el rey sapientísimo se recrea en la caza. Ciertamente libraré una batalla, que alegrará a los devas y a los asuras.

Verse 25

अथ भूपो महातेजा बाणपाणिर्धनुर्धरः । सुदेवां सत्यधर्मांगीं तामुवाच प्रहर्षितः

Entonces el rey, resplandeciente de gran esplendor, con la flecha en la mano y el arco al hombro, habló gozoso a Sudevā, cuyos miembros encarnaban la verdad y el dharma.

Verse 26

पश्य प्रिये महाकोलं गर्जमानं महाबलम् । परिवारसमायुक्तं दुःसहं मृगघातिभिः

Mira, amada mía: allí está el gran jabalí, rugiendo, de fuerza inmensa, rodeado de su tropa, irresistible, derribando a las fieras.

Verse 27

अद्यैवाहं हनिष्यामि सुबाणैर्निशितैः प्रिये । मामेव हि महाशूरो युद्धाय समुपाश्रयेत्

Hoy mismo, amada, lo abatiré con buenas flechas, agudas y certeras. Que ese gran héroe, para la batalla, se acoja sólo a mí.

Verse 28

एवमुक्त्वा प्रियो भार्यां लुब्धकान्वाक्यमब्रवीत् । यथा शूरो महाशूराः प्रेषयध्वं हि शूकरम्

Dicho esto a su amada esposa, el cazador habló a los cazadores: «¡Como valientes, como grandes héroes, id y acosad al jabalí!»

Verse 29

अथ ते प्रेषिताः शूरा बलतेजः पराक्रमाः । गर्जमानाः प्रधावंति बलतेजः पराक्रमाः

Entonces aquellos héroes, enviados y dotados de fuerza, esplendor y valor, rugiendo con estruendo, se lanzaron hacia delante, colmados de fuerza, brillo y arrojo.

Verse 30

कोलं प्रतिगताः सर्वे वायुवेगेन सांप्रतम् । विध्यंति बाणजालैस्ते निशितैर्वनचारकाः

Ahora todos han llegado a Kola, impulsados por la velocidad del viento; aquellos que vagan por el bosque atraviesan (a sus enemigos) con lluvias de flechas afiladas.

Verse 31

नाना शस्त्रैरथास्त्रैश्च वाराहं वीररूपिणम्

Con diversas armas y proyectiles, atacaron a Varāha, que había asumido una forma heroica.

Verse 32

सुकलोवाच । पतंति बाणतोमरा विमुक्ता लुब्धकैः शरा घनागिरिंप्रवर्षिणो यथातथा धरांतरे । हतो दृढप्रहारिभिः स निर्जितस्ततस्तथा शतैस्तु यूथपालकः स कोलः संगरंगतः

Dijo Sukala: «Flechas y jabalinas, soltadas por los cazadores, caían por doquier sobre la tierra, como un aguacero derramado por una nube densa sobre la montaña. Herido por aquellos golpes recios, fue dominado; y luego, cercado por centenares, aquel jabalí—guía de la manada—fue empujado al fragor de la batalla».

Verse 33

स्वपुत्रपौत्रबांधवैः परांश्च संहरेत्स वै पतंति ते स्वदंष्ट्रया हताहवेऽवलुब्धकाः । पतंति पादहस्तकाः स्थितस्य वेगभ्रामणैः सलुब्धगर्जमेवतं वराहोऽपश्यदागतम्

Derribaba a otros, aun junto con sus propios hijos, nietos y parientes. Aquellos codiciosos cayeron, muertos en la batalla por su propio colmillo. Con el ímpetu de su embestida giratoria, manos y pies salían rodando; y Varāha lo vio acercarse, rugiendo feroz, ávido de combate.

Verse 34

स्वतेजसा विनाशितं मुखाग्रदंष्ट्रया हतं । गतः स यत्र भूपतिः स वांछतेनसंगरम्

Destruido por su propio poder ardiente y abatido por la mordida de los colmillos más agudos, fue al lugar donde estaba el rey; y, sin embargo, no deseó la batalla.

Verse 35

इक्ष्वाकुनाथं सुमहत्प्रसह्य संत्रास्य क्रुद्धः स हि शूकरेशः । युद्धं वने वांछति तेन सार्द्धमिक्ष्वाकुणा संगरहर्षयुक्तः

Tras someter con violencia al gran señor de la estirpe de Ikṣvāku y aterrorizarlo, el señor jabalí se encendió en ira. Henchido del gozo del combate, anheló luchar con Ikṣvāku allí en el bosque.

Verse 36

वाराहः पुनरेव युद्धकुशलः संवांछते संगरं तुंडाग्रेण सुतीक्ष्णदंतनखरैः क्रुद्धो धरां क्षोभयन् । हुंकारोच्चारगर्वात्प्रहरति विमलं भूपतिं तं च राजञ्ज्ञात्वा विष्णुपराक्रमं मनुसुतस्त्वानन्दरोमांचितः

Oh Rey, Varāha, de nuevo diestro en la guerra, anhela el combate. Con la punta del hocico y con colmillos y garras agudísimos, airado, sacude la tierra. Envanecido por su bramido, hiere a aquel puro señor de la tierra, Vimala; y el hijo de Manu, al reconocer el poder de Viṣṇu, se estremece, erizado de júbilo.

Verse 37

दृष्ट्वा शूकरपौरुषं यमतुलं मेने पतिर्वावराड्देवारिं मनसा विचिन्त्य सहसा वाराहरूपेण वै । संप्रेक्ष्यैव महाबलं बहुतरं युक्तं त्वरेर्वारणं सैन्यं कोलविनाशनाय सहसा संगृह्य संगृह्यताम्

Al ver el valor del jabalí, sin par como el de Yama, el señor de Vāvarāḍ, enemigo de los devas, reflexionó al instante y, en verdad, asumió forma de Varāha. Al observar que el ejército del adversario era inmenso y poderoso, ordenó con premura: «¡Que se reúnan las tropas, reunidas al instante, para destruir al jabalí!»

Verse 38

प्रेषिताश्च वारणा रथाश्च वेगवत्तराः सुबाणखड्गधारिणो भुशुंडिभिश्च मुद्गरैः । सपाशपाणिलुब्धका नदंति तत्र तत्परा निवारितो न तिष्ठतो हयागजाश्च यद्गताः

Se enviaron elefantes y carros a gran velocidad: hombres con finas flechas y espadas, armados con bhūśuṇḍis y mazas. Allí los cazadores, con lazos en las manos, clamaban con ansia; y los caballos y elefantes, una vez lanzados, no se detenían ni aun cuando se les contuviera.

Verse 39

क्वचित्क्वचिन्न दृश्यते क्वचित्क्वचित्प्रदृश्यते क्वचिद्भयं प्रदर्शयेत्क्वचिद्धयान्प्रमर्दयेत्

En unos lugares no se le ve, y en otros se hace visible. En algún sitio muestra temor, y en otro aplasta a sus enemigos.

Verse 40

मर्दयित्वा भटान्वीरान्वाराहो रणदुर्जयः । शब्दं चकारदुर्धषं क्रोधारुणविलोचनः

Tras aplastar a los valerosos guerreros, el Varāha—invencible en la batalla—lanzó un rugido terrible; sus ojos, enrojecidos por la ira.

Verse 41

कोशलाधिपतिर्वीरस्तं दृष्ट्वा रणदुर्जयम् । युध्यमानं महाकायं मुचंतं मेघवत्स्वनम्

Al ver aquel héroe, señor de Kośala, al invencible en batalla, combatiendo, de cuerpo gigantesco y bramando como nube de trueno, (respondió).

Verse 42

गर्जतिसमरं विचरति विलसति वीरान्स्वतेजसा धीरः । तडिदिव मुखेषु दंष्ट्रा तस्य विभात्युल्लसत्येव

El héroe firme ruge en la batalla, recorre el campo y resplandece entre los guerreros por el poder de su propio fulgor. En su boca, sus colmillos brillan, fulgurando como relámpagos.

Verse 43

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । त्रयश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo cuadragésimo tercero, «La narración de Sukalā», dentro del episodio de Vena, en el Bhūmi-khaṇḍa del venerado Padma Purāṇa.

Verse 44

नरपतिरुवाच सैन्याः किमिह न गृह्णंतु ओजसा शूराः । युध्यध्वं तत्र निशितैर्बाणैस्तीक्ष्णैरनेनापि

Dijo el rey: «Soldados, ¿por qué los valientes no lo apresan aquí con fuerza? ¡Combatid allí con flechas agudas y aceradas—también contra él!»

Verse 45

समाकर्ण्य ततो वाक्यं क्रुद्धस्यापि महात्मनः । ततस्ते सैनिकाः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः

Al oír las palabras de aquel magnánimo—aunque estaba airado—todos aquellos soldados se reunieron, dispuestos para la batalla.

Verse 46

अनेकैर्भटसाहस्रैर्वने तं समरे स्थितम् । दिक्षु सर्वासु संहत्य बिभिदुः शूकरं रणे

En el bosque, miles de soldados—uniéndose desde todas las direcciones—acometieron y atravesaron a aquel jabalí, firme en la batalla.

Verse 47

विद्धश्च कैश्चित्तदा बाणजालैः सुयोधैश्च संग्रामभूमौ विशालैः । क्वचिच्चक्रघातैः क्वचिद्वज्रपातैर्हतं दुर्जयं संगरे तं महांतैः

Entonces, en aquel vasto campo de batalla, algunos excelentes guerreros lo hirieron con lluvias de flechas; en unos lugares fue golpeado por el disco, y en otros por la caída fulminante del rayo; así, en la lucha, los grandes abatieron a aquel enemigo difícil de vencer.

Verse 48

ततः पौरुषैः क्रोधयुक्तः स कोलः सुविच्छिद्य पाशान्रणे प्रस्थितः सः । महाशूकरैः सार्धमेव प्रयातस्ततः शोणितस्यापि धाराभिषिक्तः

Entonces aquel jabalí, con su viril poder encendido en ira, cortó limpiamente los lazos y se lanzó a la batalla. Avanzó junto con los grandes jabalíes y después quedó empapado también por corrientes de sangre.

Verse 49

करोति प्रहारं च तुंडेन वीरहयानां द्विपानां च चिच्छेद वीरः । स्वदंष्ट्राग्रभागेन तीक्ष्णेन वीरान्पदातीन्हि संपातयेद्रोषभावैः

El héroe asesta golpes con el pico, cercenando los caballos de guerra y los elefantes; y con la aguda punta de sus propios colmillos, en furia, hace caer a los valientes infantes.

Verse 50

जघानास्य शुंडं गजस्यापि रुष्टो भटान्हतान्पादनखैस्तु हृष्टः

Encolerizado, abatió incluso la trompa del elefante; y, regocijado, dio muerte a los soldados con las uñas de sus pies.

Verse 51

ततस्ते शूकराः सर्वे लुब्धकाश्च परस्परम् । युयुधुः संगरं कृत्वा क्रोधारुणविलोचनाः

Entonces todos aquellos jabalíes —también cazadores— lucharon entre sí, trabando batalla, con los ojos enrojecidos por la ira.

Verse 52

लुब्धकैश्च हताः कोलाः कोलैश्चापि सुलुब्धकाः । निहताः पतिता भूमौ क्षतजेनापि सारुणाः

Los jabalíes fueron muertos por los cazadores, y los cazadores —muy codiciosos— fueron a su vez muertos por los jabalíes. Abatidos, cayeron en tierra, enrojecidos también por la sangre de sus heridas.

Verse 53

जीवं त्यक्त्वा हताः कोलैर्लुब्धकाः पतिता रणे । मृताश्च शूकरास्तत्र श्वानः प्राणांश्च तत्यजुः

Privados de la vida, los cazadores fueron muertos por los jabalíes y cayeron en la refriega. Allí también murieron los jabalíes, y los perros igualmente entregaron su aliento vital.

Verse 54

यत्रयत्र मृता भूमौ पतिता मृगघातकाः । बहवः शूकरा राज्ञा खड्गपातैर्निपातिताः

Dondequiera que cayeron muertos en el suelo los cazadores de ciervos, muchos jabalíes también fueron abatidos allí por el rey con los golpes de su espada.

Verse 55

कति नष्टा हताः कोला भीता दुर्गेषु संस्थिताः । कुंजेषु कंदरांतेषु गुहांतेषु नृपोत्तम

¡Cuántos jabalíes han perecido o han sido muertos, asustados y refugiándose en fortalezas, en matorrales, en los recovecos de las cuevas y en cavernas ocultas, oh el mejor de los reyes!

Verse 56

लुब्धकाश्च मृताः केचिच्छिन्ना दंष्ट्राग्रसूकरैः । प्राणांस्त्यक्त्वा गताः स्वर्गं खंडशो विदलीकृताः

Algunos hombres codiciosos murieron, despedazados por jabalíes de colmillos afilados. Al terminar sus vidas, fueron al cielo, aunque sus cuerpos quedaron partidos y hechos pedazos.

Verse 57

वागुराः पाशजालाश्च कुटकाः पंजरास्तथा । नाड्यश्च पतिता भूमौ यत्रतत्र समंततः

Redes para pájaros, lazos, trampas, jaulas y cepos yacían caídos en el suelo, esparcidos aquí y allá por todas partes.

Verse 58

एको दयितया सार्धं वाराहः परितिष्ठति । पौत्रकैः पंचसप्तभिर्युद्धार्थं बलदर्पितः

Un jabalí, junto con su amada, se mantuvo firme, henchido de orgullo por su fuerza, listo para la batalla junto con cinco o siete nietos.

Verse 59

तमुवाच तदा कांतं शूकरं शूकरी पुनः । गच्छ कांत मयासार्द्धमेभिस्तु बालकैः सह

Entonces la puerca habló de nuevo a su amado jabalí: «Ven, amado mío; marcha conmigo, junto con estas crías».

Verse 60

प्राह प्रीतो वराहस्तां विवस्तां सुप्रियामिति । क्व गच्छामि प्रभग्नोहं स्थानं नास्ति महीतले

Complacido, Varāha le dijo a su amada, que estaba desnuda: «Ahora eres libre, amada mía». (Ella respondió:) «¿Adónde iré? Estoy quebrantada; no hay lugar para mí sobre la tierra».

Verse 61

मयि नष्टे महाभागे कोलयूथं विनंक्ष्यति । द्वयोश्च सिंहयोर्मध्ये जलं पिबति शूकरः

Si yo, la afortunada, soy destruida, la piara de jabalíes perecerá. Un cerdo sólo puede beber agua cuando está entre dos leones.

Verse 62

द्वयोः शूकरयोर्मध्ये सिंहो नैव पिबत्यपः । एवं शूकरजातीषु दृश्यते बलमुत्तमम्

Entre dos jabalíes, ni siquiera un león bebe agua; así se ve, entre la estirpe de los jabalíes, una fuerza suprema.

Verse 63

तदहं नाशयाम्येव यदा भग्नो व्रजाम्यहम् । जाने धर्मं महाभागे बहुश्रेयोविधायकम्

Por eso, ciertamente lo destruiré cuando, vencido, me marche. Oh muy afortunada, conozco el Dharma que otorga muchos bienes y el sumo bien.

Verse 64

कस्माल्लोभाद्भयाद्वापि युध्यमानः प्रणश्यति । रणतीर्थं परित्यज्य सस्यात्पापी न संशयः

Si, en plena batalla, perece por codicia o por miedo, entonces—al abandonar el sagrado campo del deber guerrero—se vuelve pecador; de ello no hay duda.

Verse 65

निशितं शस्त्रसंव्यूहं दृष्ट्वा हर्षं प्रगच्छति । अवगाह्यामरीं सिंधुं तीर्थपारं प्रगच्छति

Al ver la afilada formación de armas, se colma de júbilo; sumergiéndose en el ‘inmortal’ río Sindhu, alcanza la otra orilla del sagrado vado (tīrtha).

Verse 66

स याति वैष्णवं लोकं पुरुषांश्च समुद्धरेत् । समायांतं च तदहं कथं भग्नो व्रजामि वै

Él alcanza el mundo vaiṣṇava y aun eleva (libera) a otros hombres. Pero si vuelve de nuevo, ¿cómo podría yo, deshonrado, regresar allí?

Verse 67

योधनं शस्त्रसंकीर्णं प्रवीरानन्ददायकम् । दृष्ट्वा प्रयाति संहृष्टस्तस्य पुण्यफलं शृणु

Al ver el campo de batalla cubierto de armas, que da gozo a los héroes, parte lleno de alegría. Ahora escucha el fruto meritorio de ello.

Verse 68

पदेपदे महत्स्नानं भागीरथ्याः प्रजायते । रणाद्भग्नो गृहं याति यो लोभाच्च प्रिये शृणु

A cada paso nace un gran mérito, igual al baño en la Bhāgīrathī (Gaṅgā). Y, oh amado, escucha: quien por codicia se vuelve del campo de batalla y va a casa es llamado ‘derrotado en la guerra’.

Verse 69

मातृदोषं प्रकाशेत स्त्रीजातः परिकथ्यते । अत्र यज्ञाश्च तीर्थाश्च अत्र देवा महौजसः

Se dice que la mujer manifiesta las faltas de su madre. Aquí están los yajñas y los tirthas sagrados; aquí moran los dioses de gran esplendor.

Verse 70

पश्यंति कौतुकं कांते मुनयः सिद्धचारणाः । त्रैलोक्यं वर्तते तत्र यत्र वीरप्रकाशनम्

Oh amada, los munis—junto con los Siddhas y los Cāraṇas—contemplan aquel prodigioso espectáculo. En verdad, los tres mundos parecen estar allí donde se revela el fulgor heroico.

Verse 71

समराद्भग्नं प्रपश्यंति सर्वे त्रैलोक्यवासिनः । शपंति निर्घृणं पापं प्रहसन्ति पुनःपुनः

Al verlo quebrantado en la batalla, todos los moradores de los tres mundos lo contemplan; una y otra vez maldicen a ese pecador cruel y ríen repetidamente.

Verse 72

दुर्गतिं दर्शयेत्तस्य धर्मराजो न संशयः । सम्मुखः समरे युद्धे स्वशिरः शोणितं पिबेत्

Para él, Dharmarāja (Yama) mostrará sin duda un destino miserable—no hay duda. Y si encara de frente al enemigo en la batalla, en la lucha bebería la sangre de su propia cabeza.

Verse 73

अश्वमेधफलं भुंक्ते इंद्रलोकं प्रगच्छति । यदा जयति संग्रामे शत्रूञ्छूरो वरानने

Cuando un valiente vence a sus enemigos en la batalla, oh de hermoso rostro, goza del fruto del sacrificio Aśvamedha y alcanza el mundo de Indra.

Verse 74

तदा प्रभुंजते लक्ष्मीं नानाभोगान्न संशयः । यदा तत्र त्यजेत्प्राणान्सम्मुखः सन्निराश्रयः

Entonces, sin duda, goza de Lakṣmī: prosperidad y variados deleites. Y cuando allí mismo abandona el aliento vital, de frente (a la Presencia sagrada) y sin otro amparo, alcanza el fin supremo.

Verse 75

स गच्छेत्परमं स्थानं देवकन्यां प्रभुंजते । एवं धर्मं विजानामि कथं भग्नो व्रजाम्यहम्

Él iría a la morada suprema y gozaría de la compañía de una doncella celestial. Así entiendo el dharma; ¿cómo, quebrantado de ánimo, he de seguir adelante?

Verse 76

अनेन समरे युद्धं करिष्ये नात्र संशयः । मनोः पुत्रेण धीरेण राज्ञा इक्ष्वाकुणा सह

Con él combatiré en esta batalla, de ello no hay duda, junto con el firme rey Ikṣvāku, hijo de Manu.

Verse 77

डिंभान्गृहीत्वा याहि त्वं सुखं जीव वरानने । तस्य श्रुत्वा वचः प्राह बद्धाहं तव बंधनैः

«Toma al niño y vete; vive feliz, oh de bello rostro.» Al oír sus palabras, ella respondió: «Estoy atada, atada por tus ataduras.»

Verse 78

स्नेहमानरसाख्यैश्च रतिक्रीडनकैः प्रिय । पुरतस्ते सुतैः सार्द्धं प्राणांस्त्यक्ष्यामि मानद

Oh amado: entre el afecto, el orgullo herido, la dulce intimidad y los juegos del amor, aquí, ante ti, junto con tus hijos, entregaré mi vida, oh dador de honor.

Verse 79

एवमेतौ सुसंभाष्य परस्परहितैषिणौ । युद्धाय निश्चितौ भूत्वा समालोकयतो रिपून्

Así, tras conversar bien—cada uno buscando el bien del otro—ambos se resolvieron a la batalla y comenzaron a contemplar a sus enemigos.

Verse 80

कोशलाधिपतिं वीरं तमिक्ष्वाकुं महामतिम्

Aquel heroico Ikṣvāku, soberano de Kośala, era un hombre de gran sabiduría.

Verse 81

यथैव मेघः परिगर्जते दिवि प्रावृट्सुकालेषु तडित्प्रकाशैः । तथैव संगर्जति कांतया समं समाह्वयेद्राजवरं खुराग्रैः

Así como la nube ruge por el cielo en la estación de las lluvias, fulgurante con relámpagos, así también él tronó junto a su amada; y con las agudas puntas de sus pezuñas convocó al mejor de los reyes.

Verse 82

तं गर्जमानं ददृशे महात्मा वाराहमेकं पुरुषार्थयुक्तम् । ससार अश्वस्य जवेनयुक्तः ससम्मुखं तस्य नृवीरधीरः

El magnánimo héroe vio a aquel Jabalí solitario, rugiente, dotado de fuerza con propósito; y el varón firme y valiente se lanzó de frente contra él, veloz con la rapidez de su caballo.