Adhyaya 41

Verse 1

। वेन उवाच । पुत्रो भार्या कथं तीर्थं पितामाता कथं वद । गुरुश्चैव कथं तीर्थं तन्मे विस्तरतो वद

Vena dijo: «¿Cómo es el hijo un vado sagrado (tīrtha)? ¿Cómo es la esposa un tīrtha? Dime: ¿cómo son el padre y la madre un tīrtha? ¿Y cómo, en verdad, es el guru un tīrtha? Explícamelo con detalle».

Verse 2

श्रीविष्णुरुवाच । अस्ति वाराणसी रम्या गंगायुक्ता महापुरी । तस्यां वसति वैश्यैकः कृकलो नाम नामतः

Śrī Viṣṇu dijo: Existe la encantadora gran ciudad de Vārāṇasī, bendecida por el Gaṅgā. En esa ciudad vive un mercader, llamado Kṛkala.

Verse 3

तस्य भार्या महासाध्वी पतिव्रतपरायणा । धर्माचारपरा नित्यं सा वै पतिपरायणा

Su esposa era una mujer sumamente virtuosa, enteramente entregada al voto de fidelidad al esposo. Siempre dedicada a la conducta del dharma, estaba en verdad por completo consagrada a su marido.

Verse 4

सुकला नाम पुण्यांगी सुपुत्रा चारुमंगला । सत्यंवदा सदा शुद्धा प्रियाकारा प्रियप्रिया

Había una mujer llamada Sukalā, de miembros virtuosos y naturaleza pura, bendecida con buenos hijos y de encanto auspicioso. Decía siempre la verdad, permanecía inmaculada, era grata en su proceder y amada por su amado.

Verse 5

एवंगुणैः समायुक्ता सुभगा चारुकारिणी । स वैश्य उत्तमो नाना धर्मज्ञो ज्ञानवान्गुणी

Dotada de tales virtudes, ella era afortunada y de conducta encantadora. Él era un excelente vaiśya, versado en muchas materias, conocedor del dharma, sabio y verdaderamente virtuoso.

Verse 6

पुराणे श्रौतधर्मे च सदा श्रवणतत्परः । तीर्थयात्राप्रसंगेन बहुपुण्यप्रदायकम्

Siempre entregado a escuchar los Purāṇas y los deberes védicos (śrauta), y con ocasión de la peregrinación a los tīrthas, se convierte en dador de abundante mérito.

Verse 7

श्रद्धया निर्गतो यात्रां तीर्थानां पुण्यमंगलाम् । ब्राह्मणानां प्रसंगेन सार्थवाहेन तेन च

Con fe emprendió la peregrinación a los tīrthas, sagrada, auspiciosa y dadora de mérito, acompañado por la compañía de brāhmaṇas y también por aquel jefe de caravana.

Verse 8

प्रस्थितो धर्ममार्गं तु तमुवाच पतिव्रता । पतिस्नेहेन संमुग्धा भर्तारं वाक्यमब्रवीत्

Cuando él partía por la senda del dharma, la esposa fiel lo llamó; embriagada por el amor a su esposo, dirigió estas palabras a su señor.

Verse 9

सुकलोवाच । अहं ते धर्मतः पत्नी सहपुण्यकरा प्रिय । पतिमार्गं प्रतीक्ष्याहं पतिदेवं यजाम्यहम्

Sukalā dijo: «Por dharma soy tu esposa, amado, compañera en el mérito. Mientras aguardo el camino de mi esposo, adoro a mi señor‑esposo como a una deidad».

Verse 10

कदा नैव मया त्याज्यं सामीप्यं ते द्विजोत्तम । तवच्छायां समाश्रित्य करिष्ये धर्ममुत्तमम्

Oh el mejor de los brahmanes, jamás abandonaré tu compañía en ningún tiempo. Amparándome en tu misma sombra, practicaré el dharma supremo.

Verse 11

पतिव्रताख्यं पापघ्नं नारीणां गतिदायकम् । पुण्यस्त्री कथ्यते लोके या स्यात्पतिपरायणा

La fidelidad llamada pativratā, destructora del pecado y dadora del destino espiritual a las mujeres, es tenida en el mundo por virtud: es la mujer consagrada por entero a su esposo.

Verse 12

युवतीनां पृथक्तीर्थं विना भर्तुर्न शोभते । सुखदं नास्ति वै लोके स्वर्गमोक्षप्रदायकम्

Para las jóvenes, emprender una peregrinación aparte, sin el esposo, no se considera decoroso. En este mundo, se dice, no hay dador de dicha como aquello que otorga cielo y liberación.

Verse 13

सव्यं पादं च भर्तुश्च प्रयागं विद्धि सत्तम । वामं च पुष्करं तस्य या नारी परिकल्पयेत्

Oh el más virtuoso entre los justos, reconoce a Prayāga como el pie derecho del esposo; y su pie izquierdo como Puṣkara: así debe una mujer contemplar a su marido.

Verse 14

तस्य पादोदकस्नानात्तत्पुण्यं परि जायते । प्रयागपुष्करसमं स्नानं स्त्रीणां न संशयः

Al bañarse con el agua del lavado de sus pies, nace plenamente el mérito correspondiente. Para las mujeres, tal baño equivale al baño en Prayāga y Puṣkara; de ello no hay duda.

Verse 15

सर्वतीर्थमयो भर्ता सर्वपुण्यमयः पतिः । मखानां यजनात्पुण्यं यद्वै भवति दीक्षिते

El esposo es la encarnación de todos los tīrthas sagrados, y el señor de la esposa es la encarnación de todo mérito. El mérito que en verdad obtiene el sacrificador iniciado al realizar sacrificios, también está en él.

Verse 16

तत्फलं समवाप्नोति सेवया भर्तुरेव हि । गयादीनां सुतीर्थानां यात्रां कृत्वा हि यद्भवेत्

Ese mismo fruto lo alcanza, en verdad, tan solo sirviendo a su esposo; el mismo mérito que surgiría al emprender peregrinaciones a excelentes tīrthas como Gayā.

Verse 17

तत्फलं समवाप्नोति भर्तुः शुश्रूषणादपि । समासेन प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

Ese mismo fruto se alcanza también mediante la devota atención y servicio al esposo. Lo explicaré brevemente; escúchame mientras lo expongo.

Verse 18

नास्त्यासां हि पृथग्धर्मः पतिशुश्रूषणं विना । तस्मात्कांतसहायं ते कुर्वाणा सुखदायिनी

En verdad, para tales mujeres no hay deber separado fuera del servicio devoto al esposo. Por eso, haciendo de tu amado tu compañero y sostén, te vuelves dadora de dicha.

Verse 19

तवच्छायां समाश्रित्य आगमिष्यामि नान्यथा । विष्णुरुवाच । रूपं शीलं गुणं भक्तिं समालोक्य वयस्तथा

Amparándome en tu protección, vendré—sin duda, y de ningún otro modo. Dijo Viṣṇu: Habiendo observado la forma, la conducta, las virtudes y la devoción—y también la edad conforme a ello—

Verse 20

सौकुमार्यं विचार्यैवं कृकलः स पुनःपुनः । यद्येवं हि नयिष्यामि दुर्गमार्गं सुदुःखदम्

Así, reflexionando una y otra vez sobre su delicadeza y ternura, aquel kṛkala pensó: «Si esto es así, tendré que conducirlos por un sendero difícil, sumamente doloroso».

Verse 21

रूपनाशो भवेच्चास्याः शीतातपविलोडनात् । पद्मगर्भप्रतीकाशमस्याश्चांगं प्रवर्णकम्

Su hermosura se arruinaría por la agitación causada por el frío y el calor; y su cuerpo tomaría un tono pálido, semejante al interior de un capullo de loto.

Verse 22

झंझावातेन शीतेन कृष्णवर्णं भविष्यति । पंथाः कर्कश सुग्रावा पादौचास्याः सुकोमलौ

Por el viento helado y racheado, su tez se volverá oscura. El camino será áspero y pedregoso, y sin embargo sus pies seguirán muy delicados.

Verse 23

एष्यते वेदनां तीव्रामथो गंतुं न च क्षमा । क्षुत्तृष्णाभिपरीतांगी कीदृशीयं भविष्यति

Le sobrevendrá un agudo tormento, y ni siquiera podrá moverse. Con el cuerpo abatido por el hambre y la sed, ¿en qué estado habrá de caer?

Verse 24

वामांगी मम च स्थानं सुखस्थानं वरानना । मम प्राणप्रिया नित्यं नित्यं धर्मस्य चाश्रयः

Oh de bello rostro, tú eres mi lado izquierdo y mi morada, mi lugar de sosiego. Eres siempre más querida para mí que la vida misma, y eres perpetuo refugio del dharma.

Verse 25

नाशमेति यदा बाला मम नाशो भवेदिह । इयं मे जीविका नित्यमियं प्राणस्य चेश्वरी

Cuando esta joven llegue a la ruina, mi ruina acontecerá aquí también. Ella es siempre mi sustento; ella es asimismo la soberana de mi propio aliento vital.

Verse 26

न नयिष्ये वनं तीर्थमेकश्चैवाप्यहं व्रजे । चिंतयित्वा क्षणं नूनं कृकलेन महात्मना

«No os llevaré al bosque ni a un vado sagrado; iré a Vraja, aunque sea solo». Tras reflexionar un instante, así decidió (y habló) el magnánimo Kṛkala.

Verse 27

तस्य चित्तानुगो भावस्तया ज्ञातो नृपोत्तम । पुनरूचे महाभागा भर्त्तारं प्रस्थितं तदा

Oh el mejor de los reyes, ella comprendió el sentimiento que seguía el corazón de él; entonces aquella noble señora habló de nuevo a su esposo cuando éste se disponía a partir.

Verse 28

अनघा नैव वै त्याज्या पुरुषैः शृणु सत्तम । मूलमेवं हि धर्मस्य पुरुषस्य महामते

Oh el mejor de los virtuosos, escucha: una mujer sin culpa jamás debe ser abandonada por los hombres; pues así ella es la raíz misma del dharma del varón, oh magnánimo.

Verse 29

एवं ज्ञात्वा महाभाग मामेवं नय सांप्रतम् । विष्णुरुवाच । श्रुत्वा सर्वं हि तेनापि प्रियाया भाषितं बहु

«Sabiéndolo así, oh noble, guíame ahora de este modo». Dijo Viṣṇu: «Habiendo oído todo, y también muchas palabras pronunciadas por su amada…»

Verse 30

प्रहस्यैव वचो ब्रूते तामेवं कृकलः पुनः । नैव त्याज्या भवेद्भार्या प्राप्ता धर्मेण वै प्रिये

Sonriendo al hablar, Kṛkala volvió a dirigirse a ella así: «Amada, una esposa obtenida conforme al dharma jamás debe ser abandonada».

Verse 31

येन भार्या परित्यक्ता सुनीता धर्मचारिणी । दशांगधर्मस्तेनापि परित्यक्तो वरानने

Oh de bello rostro, quien abandonó a su esposa Sunītā—entregada a la recta conducta—ha abandonado también el dharma de diez miembros, oh de rostro excelente.

Verse 32

तस्मात्त्वामेव भद्रं ते नैव त्यक्ष्ये कदा प्रिये । विष्णुरुवाच । एवमाभाष्य तां भार्यां संबोध्य च पुनःपुनः

«Por eso, dichosa mía, amada, jamás te abandonaré». Dijo Viṣṇu: Habiéndole hablado así a su esposa, volvió a exhortarla y a consolarla una y otra vez.

Verse 33

तस्या अज्ञातमात्रेण ससार्थेन समं गतः । गते तस्मिन्महाभागे कृकले पुण्यकर्मणि

Apenas ella lo supo, él partió junto con la caravana. Cuando aquel noble Kṛkala, de obras meritorias, hubo partido,

Verse 34

देवकर्मसुवेलायां काले पुण्ये शुभानना । नैव पश्यति भर्तारं कृकलं निजमंदिरे

En la hora auspiciosa destinada a los ritos divinos, en un tiempo sagrado y meritorio, la mujer de bello rostro no vio a su esposo Kṛkala en su propia casa.

Verse 35

समुत्थाय त्वरायुक्ता रुदमाना सुदुःखिता । वयस्यान्पृच्छते भर्तुर्दुःखशोकाधिपीडिता

Levantándose con premura, llorando y hondamente afligida, preguntó a sus amigas por su esposo, atormentada por la pena y el dolor.

Verse 36

युष्माभिर्वा महाभागा दृष्टोऽसौ कृकलो मम । प्राणेश्वरो गतः क्वापि भवंतो मम बांधवाः

Oh afortunados, ¿habéis visto acaso a ese Kṛkala mío? Mi prāṇeśvara, señor de mi aliento, se ha ido a algún lugar; vosotros sois mis parientes.

Verse 37

यदि दृष्टो महाभागाः कृकलो मम सांप्रतम् । भर्तारं पुण्यकर्तारं सर्वज्ञं सत्यपंडितम्

Si ahora mismo habéis visto, oh afortunados, a mi Kṛkala—mi esposo—hacedor de méritos, omnisciente y verdadero sabio,

Verse 38

कथयंतु महात्मानं यदि दृष्टो महामतिः । तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा तामूचुस्ते महामतिम्

«Habladnos de aquel magnánimo, si ha sido visto el muy sabio». Al oír sus palabras, aquellas gentes hablaron entonces a esa misma dama de gran sabiduría.

Verse 39

धर्मयात्राप्रसंगेन नाथस्ते कृकलः शुभे । तीर्थयात्रां चकारासौ कस्माच्छोचसि सुव्रते

Oh bienaventurada, con motivo de una peregrinación de dharma, tu señor Kṛkala emprendió el viaje a los sagrados tīrthas. ¿Por qué te afliges, oh virtuosa dama?

Verse 40

साधयित्वा महातीर्थं पुनरेष्यति शोभने । एवमाश्वासिता सा च पुरुषैराप्तकारिभिः

«Tras cumplir el rito en el gran tīrtha, volverá de nuevo, oh hermosa». Así fue consolada por hombres dignos de confianza, que obraban para su bien.

Verse 41

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित । एकचत्वारिंशोऽध्यायः

Así concluye el cuadragésimo primer capítulo, «Las hazañas de Sukalā», en el episodio de Vena del Bhūmi-khaṇḍa del venerable Padma Purāṇa.

Verse 42

यावदायाति मे भर्त्ता भूमौ स्वप्स्यामि संस्तरे । घृतं तैलं न भोक्ष्येऽहं दधिक्षीरं तथैव च

Hasta que mi esposo regrese, dormiré en el suelo sobre una sencilla estera. No tomaré ghee ni aceite, ni consumiré cuajada ni leche.

Verse 43

लवणं च परित्यक्तं तथा तांबूलमेव च । मधुरं च तथा राजंस्त्यक्तं गुडादिकं तथा

También abandonó la sal, y asimismo el betel (tāmbūla). También dejó los dulces, oh Rey, junto con el jaggery (guḍa) y cosas semejantes.

Verse 44

एकाहारा निराहारा तावत्स्थास्ये न संशयः । यावच्चागमनं भर्तुः पुनरेव भविष्यति

Ya sea que coma una sola vez al día o que me abstenga por completo de alimento, así permaneceré—sin duda—hasta que el regreso de mi esposo acontezca de nuevo.

Verse 45

एवं दुःखान्विता भूत्वा एकवेणीधरा पुनः । एककंचुकसंवीता मलिना च बभूव सा

Así, abrumada por el dolor, volvió a llevar el cabello en una sola trenza; vestida con una sola prenda, quedó descuidada, sucia y desgreñada.

Verse 46

मलिनेनापि वस्त्रेण एकेनैव स्थिता पुनः । हाहाकारं प्रमुंचंती निःश्वसंती सुदुःखिता

De nuevo permaneció allí con una sola prenda, aunque estuviera manchada; lanzando gritos de lamento, suspirando, y abatida por una gran pena.

Verse 47

वियोगानलसंदग्धा कृष्णांगी मलधारिणी । एवं दुःखसमाचारा सुकृशा विह्वला तदा

Abrasada por el fuego de la separación, sus miembros se oscurecieron; desaliñada y cubierta de suciedad, viviendo así en aflicción, quedó consumida y entonces totalmente desconcertada.

Verse 48

रोदमाना दिवारात्रौ निद्रा लेभे न वै निशि । क्षुधां न विंदते राजन्दुःखेन विदलीकृता

Llorando día y noche, no halló sueño alguno en la noche; y, oh rey, abatida por el dolor, ni siquiera pudo sentir hambre.

Verse 49

अथ सख्यः समायाताः पप्रच्छुः सुकलां तदा । सुकले चारुसर्वांगि कस्माद्रोदिषि संप्रति

Entonces sus amigas se reunieron y preguntaron a Sukalā: «Oh Sukalā, de miembros todos hermosos, ¿por qué lloras ahora?»

Verse 50

ततस्त्वं कारणं ब्रूहि दुःखस्यास्य वरानने । सुकलोवाच । स मां त्यक्त्वा गतो भर्ता धर्मार्थं धर्मतत्परः

«Entonces, oh de bello rostro, dime la causa de esta pena.» Sukalā dijo: «Mi esposo, entregado al dharma, me ha dejado y se ha marchado por causa del dharma.»

Verse 51

तीर्थयात्राप्रसंगेन अटते मेदिनीं ततः । मां त्यक्त्वा स गतः स्वामी निर्दोषां पापवर्जिताम्

Con el pretexto de una peregrinación a los tīrthas, vagó por la tierra; mi esposo se fue, abandonándome, aunque yo era inocente y libre de pecado.

Verse 52

अहं साध्वी समाचारा सदा पुण्या पतिव्रता । मां त्यक्त्वा स गतो भर्ता तीर्थ साधनतत्परः

Yo soy una mujer virtuosa, de conducta recta, siempre meritoria y fiel a mi esposo; y aun así mi marido me ha dejado y se ha marchado, empeñado en peregrinar a los sagrados tīrthas.

Verse 53

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनाति पीडिता । जीवनाशो वरं श्रेष्ठो वरं वै विषभक्षणम्

Por tanto, oh amigas, estoy afligida, atormentada intensamente por la separación. Mejor es, en verdad, la pérdida de la vida; mejor incluso es tragar veneno.

Verse 54

वरमग्निप्रवेशश्च वरं कायविनाशनम् । नारीं प्रियां परित्यज्य भर्ता याति सुनिष्ठुरः

Mejor es entrar en el fuego; mejor incluso es la destrucción del cuerpo, que el hecho de que un esposo, de corazón muy duro, parta abandonando a su amada esposa.

Verse 55

भर्तृत्यागो वरं नैव प्राणत्यागो वरं सखि । वियोगं न समर्थाहं सहितुं नित्यदारुणम्

Abandonar a mi esposo nunca es preferible; más bien, incluso renunciar a mi vida sería mejor, amiga mía. No soy capaz de soportar la separación, siempre cruel e incesante.

Verse 56

तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनापि नित्यशः । सख्य ऊचुः । तीर्थयात्रां गतो भर्ता पुनरेष्यति ते पतिः

"Por eso, oh amigas, estoy continuamente angustiada por la separación". Las amigas dijeron: "Tu esposo ha ido en peregrinación; tu señor regresará de nuevo".

Verse 57

वृथा शोषयसे कायं वृथाशोकं करोषि वै । वृथा त्वं तप्यसे बाले वृथा भोगान्परित्यजेः

En vano demacras tu cuerpo; en vano te entregas al dolor. En vano, oh niña, te atormentas a ti misma; y en vano abandonarías los goces.

Verse 58

पिबस्व पानं भुंक्ष्व त्वं स्वप्रदत्तं हि पूर्वकम् । कस्य भर्ता सुताः कस्य कस्य स्वजनबांधवाः

Bebe la bebida y come el alimento—en verdad, aquello que antes tú misma ofreciste. ¿De quién es el esposo de quién? ¿De quién son los hijos? ¿De quién son los propios y los parientes?

Verse 59

कः कस्य नास्ति संसारे संबंधः केन चैव हि । भक्ष्यते भुज्यते बाले संसारस्य हि तत्फलम्

¿Quién, en este mundo, no está relacionado con quién—y por qué medio? Oh niña, uno devora y otro es devorado; en verdad, ése es el fruto de la existencia mundana.

Verse 60

मृते प्राणिनि कोऽश्नाति को हि पश्यति तत्फलम् । पीयते भुज्यते बाले एतत्संसारतः फलम्

Cuando muere un ser viviente, ¿quién come por él y quién ve en verdad el fruto de lo hecho? Oh amado niño, en este mundo sólo las propias obras se ‘beben’ y se ‘comen’: se experimentan personalmente sus resultados.

Verse 61

सुकलोवाच । भवतीभिः प्रयुक्तं यत्तन्न स्याद्वेदसंमतम् । यातु भर्तुः पृथग्भूता तिष्ठत्येका सदैव हि

Sukala dijo: «Lo que habéis puesto en práctica no está de acuerdo con los Vedas. Que ella se vaya—separada de su esposo—y permanezca sola para siempre»

Verse 62

पापभूता भवेन्नारी तां न मन्यंति सज्जनाः । भर्तुः सार्धं सदा सख्यो दृष्टो वेदेषु सर्वदा

La mujer se vuelve, por así decirlo, pecadora, y los virtuosos no la honran. Pues en los Vedas se ve siempre que debe permanecer como compañera junto a su esposo.

Verse 63

संबंधः पुण्यसंसर्गाज्जायते नात्र संशयः । नारीणां च सदा तीर्थं भर्ता शास्त्रेषु पठ्यते

La relación nace del trato con el mérito; de ello no hay duda. Y en las śāstras se enseña que, para las mujeres, el esposo es siempre un tīrtha, un lugar sagrado de peregrinación.

Verse 64

तमेवावाहयेन्नित्यं वाचा कायेन कर्मभिः । मनसा पूजयेन्नित्यं भावसत्येन तत्परा

A Él solo debe invocarse siempre, con la palabra, con el cuerpo y con las obras. A Él debe adorarse siempre con la mente, entregado a Él, con sinceridad del sentir interior.

Verse 65

भर्तुः पार्श्वं महातीर्थं दक्षिणांगं सदैव हि । तमाश्रित्य यदा नारी गृहस्था परिवर्त्तयेत्

El costado del esposo es en verdad siempre un gran tīrtha, y en especial su lado derecho. Cuando la mujer casada, establecida en la vida de hogar, se acoge a ello y se conduce conforme a ello…

Verse 66

यजते दानपुण्यैश्च तस्य दानस्य यत्फलम् । वाराणस्यां च गंगायां यत्फलं न च पुष्करे

Cualquier fruto que nazca del culto y de los dones meritorios (dāna), ese mismo fruto se obtiene en Vārāṇasī, junto al Gaṅgā, y no (ni siquiera) en Puṣkara.

Verse 67

द्वारकायां न चावन्त्यां केदारे शशिभूषणे । लभते नैव सा नारी यजमाना सदा किल

Aunque realice sacrificios continuamente, esa mujer no obtiene (el fruto prometido) si no es (hecho) en Dvārakā, ni en Avantī, ni en Kedāra, ni en Śaśibhūṣaṇa; así se dice.

Verse 68

तादृशं फलमेवं सा न प्राप्नोति कदा सखि । सुमुखं पुत्रसौभाग्यं स्नानं दानं च भूषणम्

Así, amiga mía, ella nunca alcanza tal fruto: ni un semblante grato, ni la dicha de los hijos, ni el mérito del baño ritual y la caridad, ni siquiera el adorno.

Verse 69

वस्त्रालंकारसौभाग्यं रूपं तेजः फलं सदा । यशः कीर्तिमवाप्नोति गुणं च वरवर्णिनी

Ella alcanza siempre los frutos de finas vestiduras, ornamentos, buena fortuna, belleza y resplandor; y obtiene fama, renombre y nobles cualidades, oh dama de tez clara.

Verse 70

भर्तुः प्रसादात्सर्वं च लभते नात्र संशयः । विद्यमाने यदा कांते अन्यं धर्मं करोति या

Por el favor de su esposo lo obtiene todo; de ello no hay duda. Pero cuando su amado esposo aún vive, si una mujer sigue otro dharma (apartándose de la fidelidad)…

Verse 71

निष्फलं जायते तस्याः पुंश्चली परिकथ्यते । नारीणां यौवनं रूपमवतारं स्मृतं ध्रुवम्

Para ella, todo se vuelve estéril; se la llama mujer licenciosa. En verdad, la juventud y la belleza de una mujer se recuerdan como algo pasajero, que no permanece.

Verse 72

एकस्यापि हि भर्तुश्च तस्यार्थे भूमिमंडले । सुपुत्रा सुयशा नारी परिकथ्येत वै सदा

Aun por el bien de un solo esposo, sobre este círculo de la tierra, una mujer dotada de buenos hijos y buena fama debe ser siempre tenida por ejemplar.

Verse 73

तुष्टे भर्तरि संसारे दृश्या नारी न संशयः । पतिहीना भवेन्नारी भवेत्सा भूमिमंडले

Cuando el esposo está complacido, en este mundo la mujer es tenida en buena estima—sin duda alguna. Pero si la mujer queda sin esposo, se vuelve como quien ha sido arrojada sobre la faz de la tierra.

Verse 74

कुतस्तस्याः सुखं रूपं यशः कीर्तिः सुता भुवि । सुदौर्भाग्यं महद्दुःखं संसारे परिभुज्यते

¿Cómo podría ella tener dicha, belleza, buena reputación, fama o una hija sobre la tierra? En la existencia mundana se ve obligada a soportar gran infortunio y profundo dolor.

Verse 75

पापभागा भवेत्सा च दुःखाचारा सदैव हि । तुष्टे भर्तरि तस्यास्तु तुष्टाः सर्वाश्च देवताः

Ella llega a ser partícipe del pecado y vive, en verdad, en una conducta colmada de aflicción. Pero cuando su esposo está complacido, todas las deidades también se complacen con ella.

Verse 76

तुष्टे भर्तरि तुष्यंति ऋषयो देवमानवाः । भर्ता नाथो गुरुर्भर्ता देवता दैवतैः सह

Cuando el esposo está complacido, los rishis, los dioses y los seres humanos se complacen. El esposo es protector y señor; el esposo es maestro; el esposo es una deidad—junto con todos los dioses.

Verse 77

भर्ता तीर्थश्च पुण्यश्च नारीणां नृपनंदन । शृंगारं भूषणं रूपं वर्णं सौगंधमेव च

Oh príncipe, para las mujeres el esposo es su peregrinación sagrada, su mérito y su misma santidad; él es también su adorno, su joya, su belleza, su tez e incluso su fragancia.

Verse 78

कृत्वा सा तिष्ठते नित्यं वर्जयित्वा सुपर्वसु । शृंगारैर्भूषणैः सा तु शुशुभे सा यदा पतिः

Hecho esto, permaneció constante, absteniéndose en los días festivos auspiciosos. Sin embargo, resplandecía con atavíos y joyas siempre que su esposo estaba presente.

Verse 79

पत्याविना भवत्येवं क्षीरं सर्पमुखे यथा । भर्तुरर्थे महाभागा सुव्रता चारुमंगला

Sin el esposo, la condición de una mujer es como leche puesta en la boca de una serpiente. Por el bien de su marido, la noble señora—fiel a sus votos y de auspicioso encanto—obra así.

Verse 80

गते भर्तरि या नारी शृंगारं कुरुते यदि । रूपं वर्णं च तत्सर्वं शवरूपेण जायते

Si una mujer se adorna después de que su esposo ha partido (tras su muerte), toda su belleza y su tez se tornan en forma de cadáver.

Verse 81

वदंति भूतले लोकाः पुंश्चलीयं न संशयः । तस्माद्भर्तुर्वियुक्ता या नार्याः शृणुत भूतले

La gente en la tierra dice—sin duda—que ella es licenciosa. Por eso, escuchad acerca de aquellas mujeres en la tierra que están separadas de sus maridos.

Verse 82

इच्छंत्या वै महासौख्यं भवितव्यं कदाचन । सुजायायाः परो धर्मो भर्ता शास्त्रेषु गीयते

Si una mujer desea de veras la gran dicha en cualquier momento, las Escrituras proclaman que para la esposa virtuosa su deber supremo es su esposo.

Verse 83

तस्माद्वै शाश्वतो धर्मो न त्याज्यो भार्यया किल । एवं धर्मं विजानामि कथं भर्ता परित्यजेत्

Por ello, este dharma eterno no debe ser abandonado por la esposa. Conociendo así el dharma, ¿cómo podría el esposo abandonar jamás a su esposa?

Verse 84

इत्यर्थे श्रूयते सख्य इतिहासः पुरातनः । सुदेवायाश्च चरितं सुपुण्यं पापनाशनम्

En este sentido, oh amigo, se escucha una antigua leyenda: la muy meritoria historia de Sudevā, que destruye los pecados.