Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 142

The Explanation of Sandhyā and Related Daily Observances

Saṅdhyā-ādi Nitya-karma-Vidhi

Devanagari script

व्यापिनी व्योमरूपा चानन्ता सृष्टिः समृद्धिका । स्मृतिर्मेधा ततः कान्तिर्लक्ष्मीर्द्धृतिः स्थिरा स्थितिः ॥ १४२ ॥

Transliteration

vyāpinī vyomarūpā cānantā sṛṣṭiḥ samṛddhikā | smṛtirmedhā tataḥ kāntirlakṣmīrddhṛtiḥ sthirā sthitiḥ || 142 ||

Translation

Ella lo penetra todo y es de la naturaleza del cielo—sin fin. Ella es la Creación y la Prosperidad; ella es la Memoria y la Inteligencia. Luego, ella es el Esplendor; ella es Lakṣmī, la Fortaleza, la Firmeza y la Estable Permanencia.

Word by Word

• व्यापिनी: Vyāpinī (all-pervading; name)
• व्यापिनी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यापिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• व्योमरूपा: sky-formed
• व्योमरूपा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्योम-रूपा (प्रातिपदिक; व्योमन् + रूपा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘व्योम इव/व्योमस्य रूपम्’

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• अनन्ता: endless
• अनन्ता: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सृष्टिः: Sṛṣṭi (creation; name)
• सृष्टिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समृद्धिका: Samṛddhikā (prosperity; name)
• समृद्धिका: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समृद्धिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्मृतिः: Smṛti (memory; name)
• स्मृतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मेधा: Medhā (intelligence; name)
• मेधा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मेधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रम/अनन्तरवाचक (then/thereafter)

• कान्तिः: Kānti (splendour; name)
• कान्तिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• लक्ष्मीः: Lakṣmī
• लक्ष्मीः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धृतिः: Dhṛti (steadfastness; name)
• धृतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्थिरा: steady
• स्थिरा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थिर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्थितिः: Sthiti (maintenance; name)
• स्थितिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in an enumerative/definitional passage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Lakshmi

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse lists divine qualities as living powers: pervasiveness, space-like vastness, creativity, prosperity, memory, and intelligence—showing that spiritual realization includes both inner illumination (medhā, smṛti) and sustained steadiness (dhṛti, sthiti).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By identifying Lakṣmī, radiance, and steadfastness as divine aspects, it implies that devotion is supported by auspiciousness and stability—bhakti becomes continuous (sthiti) through fortitude (dhṛti) and a luminous mind (kānti, medhā).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Smṛti and medhā directly relate to Vedanga study: strong memory and sharp intellect are essential for accurate mantra retention, correct recitation, and disciplined learning in Śikṣā and Vyākaraṇa.