Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
भ्रमरादुषु शब्देषु ज्ञेयो योगो हि पञ्चमः । बहुलं छन्दसीत्युक्तमत्र वाच्यं पुनर्वसू ॥ ५ ॥
bhramarāduṣu śabdeṣu jñeyo yogo hi pañcamaḥ | bahulaṃ chandasītyuktamatra vācyaṃ punarvasū || 5 ||
En sonidos como el zumbido de las abejas y otros semejantes, ha de conocerse el quinto tipo de yoga: la contemplación del sonido. Aquí, oh Puṇarvasu, se enseña que tal práctica es ampliamente mencionada en los metros védicos (chandas).
Narada (teaching in the Moksha-dharma context; addressing Punarvasu)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
It points to a sound-based contemplative method—absorbing the mind in subtle inner sounds like the bee’s hum—as a recognized yogic means for steadiness and inward turning leading toward moksha.
By recommending absorption in sacred sound, it supports bhakti’s practical side: concentrating the mind through nāda so that remembrance and reverence become continuous and less distracted.
Chandas (Vedic metre) is referenced as the Vedic domain where such sound-oriented teachings are widely attested, linking yogic practice with Vedic recitational science and disciplined phonetic attention.