The Narration of the Navamī Vow Observed Across the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । अथ वक्ष्यामि विप्रेंद्र नवम्यास्ते व्रतानि वै । यानि कृत्वा नरा लोके लभंते वांछितं फलम् ॥ १ ॥

Sanātana dijo: Ahora, oh el mejor de los brāhmaṇas, describiré los votos que han de observarse en Navamī. Al cumplirlos, las gentes en este mundo obtienen los frutos que desean.

Verse 2

चैत्रस्य शुक्लपक्षे तु श्रीरामनवमीव्रतम् । तत्रोपवासं विधिवच्छक्तो भक्तः समाचरेत् ॥ २ ॥

En la quincena luminosa de Caitra se halla el voto de Śrī Rāma-navamī. En esa ocasión, el devoto capaz debe observar el ayuno conforme al rito prescrito.

Verse 3

अशक्तश्चैकभक्तं वै मध्याह्नोत्सवतः परम् । विप्रान्संभोज्य मिष्टान्नै रामप्रीति सुमाचरेत् ॥ ३ ॥

Pero quien no pueda cumplir la observancia completa, después de la celebración del mediodía mantenga el voto de tomar una sola comida; y, habiendo alimentado con respeto a los brāhmaṇas con dulces manjares, practíquelo bien para el agrado de Śrī Rāma.

Verse 4

गोभूतिलहरिरण्याद्येर्वस्त्रालंकरणेस्तथा । एव यः कुरुते भक्त्या श्रीरामनवमीव्रतम् ॥ ४ ॥

Así, quienquiera que observe con devoción el voto de Śrī Rāmanavamī—ofreciendo vacas, tierras, sésamo, oro, así como vestiduras y ornamentos—cumple verdaderamente el vrata según lo prescrito.

Verse 5

विधूय चेहपापानि व्रजेद्विष्णोः परं पदम् । उक्तं मातृव्रतं चात्र भैरवेण समन्विताः ॥ ५ ॥

Sacudiendo los pecados acumulados aquí mismo (en esta vida), uno alcanza la morada suprema de Viṣṇu. Aquí también se ha expuesto el Mātṛ-vrata, el voto de la Madre (Diosa), junto con su vinculación con Bhairava.

Verse 6

स्रग्गंधवस्रनमनैवेद्यैश्चतुःष्टिस्तु योगिनीः । अत्रैव भद्रकालो तु योगिनीनां महाबला ॥ ६ ॥

Con guirnaldas, fragancias, vestiduras, reverencias y naivedya (ofrendas de alimento), han de ser veneradas las sesenta y cuatro Yoginīs. Aquí mismo se honra también a Bhadrakālī, de gran poder entre las Yoginīs.

Verse 7

ब्राह्मणश्रेष्टः सर्वासामाधिपत्येऽभिषेचिता । तस्मात्तां पूजयेच्चात्र सोपवासो जितेंद्रियः ॥ ७ ॥

El más excelso de los brāhmaṇas la ha consagrado (abhiṣeka) con soberanía sobre todas. Por ello, aquí debe adorársela, guardando ayuno (upavāsa) y con los sentidos dominados.

Verse 8

राधे नवम्यां दलयोश्चंडिकां यस्तु पूजयेत् । विधिना स विमानेन देवतैः सह मोदते ॥ ८ ॥

Oh Rādhe, quien adore a Caṇḍikā en la novena tithi, conforme al rito y con pétalos de loto, se regocija con los dioses en un vimāna, carro celestial.

Verse 9

ज्येष्ठशुक्लनवम्यां तु सोपवासो नरोत्तमः । उमां संपूज्य विधिवत्कुमारीर्भोजयेद्द्विजान् ॥ ९ ॥

En la Navamī de la quincena luminosa de Jyeṣṭha, el mejor de los hombres debe ayunar; tras adorar debidamente a Umā según la norma, ha de alimentar a las kumārīs y a los dos veces nacidos (brāhmaṇas).

Verse 10

स्वभक्त्या दक्षिणां दत्वा शाल्यन्नं पयसाऽश्नुयात् । उमाव्रतमिदं विप्र यः कुर्याद्विधिवन्नरः ॥ १० ॥

Con devoción, tras dar la dakṣiṇā prescrita, debe tomar alimento de arroz con leche. Oh brāhmaṇa, éste es el voto de Umā; quien lo cumple conforme al vidhi realiza plenamente la observancia.

Verse 11

स भुक्त्वेह वरान्भोगानंते स्वर्गगतिं लभेत् । आषाढे मासि विप्रेंद्र यः कुर्यात्पक्षयोर्द्विज ॥ ११ ॥

Oh excelso entre los brāhmaṇas, el dos veces nacido que realice (esta observancia) en el mes de Āṣāḍha, en ambas quincenas, gozará aquí de placeres excelentes y al final alcanzará el camino al cielo.

Verse 12

नक्तं चैंद्रीं समभ्यर्च्येदैरावतगतां सिताम् । स भवेद्वैवलोके तु भोगभारग्देवयानगः ॥ १२ ॥

Si por la noche se venera a Indrā (la diosa vinculada a Indra), contemplándola blanca y radiante, montada en Airāvata, entonces en el mundo de Vaivasvata se vuelve portador de deleites y viajero en el vehículo celestial de los dioses.

Verse 13

श्रावणे मासि विप्रेन्द्र यः कुर्यान्नक्तभोजनम् । पक्षयोरुपवासं वा कौमारीं चंडिकां यजेत् ॥ १३ ॥

¡Oh el mejor de los brahmanes! En el mes de Śrāvaṇa, quien observe el voto de comer sólo por la noche, o ayune durante las dos quincenas, debe adorar a Caṇḍikā en su forma Kaumārī.

Verse 14

एवं पापहरां गंधैः पुष्पैर्धूपैश्च दीपकैः । नैवेद्यैर्विविधैश्चैव कुमारीभोजनैस्तथा ॥ १४ ॥

Así, el culto debe realizarse de modo que destruya el pecado: con fragancias, flores, incienso y lámparas; también con diversos naivedya (ofrendas de alimento) y, asimismo, dando de comer a jóvenes doncellas (kumārī).

Verse 15

एवं यः कुरुते भक्त्या कौमारीव्रतमुत्तमम् । स विमानेन गच्छेद्वै देवीलोकं सनातनम् ॥ १५ ॥

Así, quien cumpla con devoción el excelso voto de Kaumārī, en verdad irá en un vimāna (carro celestial) al reino eterno de la Diosa.

Verse 16

भाद्रे तु नवमी शुक्ला नंदाह्वा परिकीर्तिता । तस्यां यः पूजयेद्दुर्गां विधिवच्चोपचारकैः ॥ १६ ॥

En el mes de Bhādrapada, el noveno día lunar de la quincena luminosa (śukla) es proclamado como “Nandā”. Quien en ese día adore a la Diosa Durgā conforme al rito, con los upacāra prescritos, obtiene auspiciosos frutos.

Verse 17

सोऽश्वमेधफलं लब्ध्वा विष्णुलोके महीयते । आश्विने शुक्लनवमी महापूर्वा प्रकीर्तिता ॥ १७ ॥

Al obtener el mérito igual al del sacrificio Aśvamedha, uno es honrado en el mundo de Viṣṇu. Por ello, el noveno día lunar de la quincena luminosa en Āśvina es proclamado como la supremamente sagrada “Mahāpūrvā”.

Verse 18

अपराह्णे शमीपूजा कार्याऽस्यां प्राग्दिशि द्विज । ततो निशायां प्राग्यामे खङ्गं धनुरिषून्गदाम् ॥ १८ ॥

Oh, dos veces nacido: por la tarde debe realizarse aquí la adoración del árbol śamī, mirando hacia el oriente. Luego, en la primera vigilia de la noche, (adórese) la espada, el arco, las flechas y la maza.

Verse 19

शूलं शक्तिं च परशुं धुरिकां चर्म खेटकम् । छत्रं ध्वजं गजं चाश्व गोवृषं पुस्तकं तुलाम् ॥ १९ ॥

(Vénérense también) el tridente, la lanza (śakti), el hacha (paraśu), el yugo; el escudo de cuero; el parasol y el estandarte; el elefante y el caballo; la vaca y el toro; el libro; y la balanza (tulā).

Verse 20

दंडं पाशं चक्रशंखौ गंधाद्यैरुपचारकैः । संपूज्य महिषं तत्र भद्रकाल्यै समालभेत् ॥ २० ॥

Tras venerar debidamente el bastón (daṇḍa), el lazo (pāśa), el disco (cakra) y la caracola (śaṅkha) con ofrendas rituales como fragancias y demás, allí debe ofrecerse un búfalo como oblación sacrificial a Bhadrakālī.

Verse 21

एवं बलिं विधायाथ भुक्त्वा पवान्नमेव च । द्विजेभ्यो दक्षिणां दत्वा व्रतं तत्र समापयेत् ॥ २१ ॥

Así, después de ofrecer el bali ritual y luego comer sólo alimento santificado (pavānna), debe darse dakṣiṇā a los dos veces nacidos (brāhmaṇas) y, de ese modo, concluir allí el voto (vrata).

Verse 22

एवं यः पूजयेद्दुर्गां नॄणां दुर्गतिनाशिनीम् । इह भुक्त्वा वरान्भोगानंते स्वर्गतिमाप्नुयात् ॥ २२ ॥

Así, quienquiera que adore a la Diosa Durgā —destructora de la mala fortuna de los seres humanos— goza aquí de excelentes deleites, y al final alcanza el sendero hacia el cielo.

Verse 23

कार्तिके शुक्लनवमी याऽक्षया सा प्रकीर्तता । तस्यामश्वत्थमूले वै तर्प्पणं सम्यगाचरेत् ॥ २३ ॥

En el mes de Kārtika, la Navamī (noveno día lunar) de la quincena luminosa es proclamada como el día “Akṣayā” (imperecedero). En esa fecha, debe realizarse debidamente el tarpaṇa (ofrenda ritual de agua) al pie del aśvattha (higuera sagrada).

Verse 24

देवानां च ऋषीणां च पितॄणां चापि नारद । स्वशाखोक्तैस्तथा मंत्रैः सूर्यायार्घ्यं ततोऽर्पयेत् ॥ २४ ॥

Y, oh Nārada, por los dioses, los ṛṣis y también los pitṛs (antepasados), debe ofrecerse después arghya (libación de agua) al Sol, recitando los mantras prescritos según la propia śākhā védica.

Verse 25

ततो द्विजान्भोजयित्वा मिष्टान्नेन मुनीश्वर । स्वयं भुक्त्वा च विहरेद्द्विजेभ्यो दत्तदक्षिणः ॥ २५ ॥

Luego, oh señor de los sabios, tras alimentar a los dvija (brahmanes) con manjares dulces y escogidos, y después de entregarles la dakṣiṇā (don de honor) que corresponde, uno debe comer y, más tarde, pasar el tiempo con serenidad y agrado.

Verse 26

एवं यः कुरुते भक्त्या जपदानं द्विजार्चनम् । होमं च सर्वमक्षय्यं भवेदिति विधेर्वयः ॥ २६ ॥

Así, quien con devoción realiza japa (recitación), dāna (caridad), dvija-arcana (veneración de los dvija) y homa (ofrenda al fuego), todo ello se vuelve akṣayya (imperecedero); tal es el mandato del vidhi (la regla sagrada).

Verse 27

मार्गे तु शुक्लनवमी नंदिनी परिकीर्तिता । तस्यामुपोषितो यस्तु जगदंबां प्रपूजयेत् ॥ २७ ॥

En el mes de Mārgaśīrṣa, la Navamī de la quincena luminosa es celebrada como “Nandinī”. Quien ayuna (upoṣa) ese día y rinde culto debidamente a Jagadambā, la Madre del universo, obtiene mérito.

Verse 28

गंधाद्यैः सोऽश्वमेधस्य फलभाङ्नात्र संशयः । पौषे शुक्लनवम्यां तु महामायां प्रपूजयेत् ॥ २८ ॥

Ofreciendo fragancias y ofrendas semejantes, él se hace partícipe del mérito del sacrificio Aśvamedha—sin duda alguna. En la Navamī, el noveno día de la quincena luminosa del mes de Pauṣa, debe adorarse a Mahāmāyā con plena reverencia.

Verse 29

एकभक्तपरो विप्र वाजपेयफलाप्तये । माघमासे तु वा शुक्ला नवमी लोकपूजिता ॥ २९ ॥

Oh brāhmaṇa, quien se consagra al voto de ekabhakta—una sola comida al día—alcanza el fruto del sacrificio Vājapeya. En el mes de Māgha, la Navamī de la quincena luminosa es venerada por todo el mundo.

Verse 30

महानंदेति सा प्रोक्ता सदानंदकरी नृणाम् । तस्यां स्नानं तथा दानं जपो होम उपोषणम् ॥ ३० ॥

Ella es proclamada como “Mahānandā”, la que otorga incesantemente dicha a los seres humanos. En ella deben realizarse el baño sagrado, la caridad (dāna), la recitación (japa), la ofrenda al fuego (homa) y el ayuno (upavāsa).

Verse 31

सर्वमक्षयतां याति नात्र कार्या विचारणा । फाल्गुनामलपक्षस्य नवमी या द्विजोत्तम ॥ ३१ ॥

En la Navamī de la quincena luminosa de Phālguna, oh el mejor de los dos veces nacidos, todo se vuelve inagotable—no hay que dudar ni deliberar.

Verse 32

आनंदा सा महापुण्या सर्वपापहरा स्मृता । सोपवासोऽर्चयेत्तत्र यस्त्वानंदां द्विजोत्तम ॥ ३२ ॥

Esa observancia llamada “Ānandā” es recordada como sumamente meritoria y como destructora de todos los pecados. Oh mejor de los dos veces nacidos, quien adore allí a Ānandā guardando ayuno (upavāsa) obtiene su fruto purificador.

Verse 33

स लभेद्वांछितान्कामान्सत्यं सत्यं मयोदितम् ॥ ३३ ॥

Él ciertamente alcanza los fines deseados; esto es verdad—verdad—declarada por mí.

Verse 34

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितनवमीव्रतकथनं नामाष्टादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११८ ॥

Así concluye, en el Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, en el Pūrva-bhāga (Sección anterior), dentro del Gran Relato (Bṛhad-upākhyāna), en el Cuarto Cuarto (Caturtha-pāda), el capítulo ciento dieciocho titulado «La narración del voto de Navamī observado a lo largo de los doce meses».