The Second Twelve-Month Vrata: Dvitīyā Observances and Their Fruits

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि द्वितीयाया व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो भक्त्या ब्रह्मलोके महीयते ॥ १ ॥

Sanātana dijo: «Escucha, oh brāhmaṇa; te expondré los votos de la segunda serie. Quien los cumple con bhakti es honrado en el mundo de Brahmā».

Verse 2

चैत्रशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं च सशक्तिकम् । हविष्यान्नेन गन्धाद्यैः स्तोष्य सर्वक्रतूद्भवम् ॥ २ ॥

En la Dvitiya (segundo día lunar) de la quincena luminosa de Caitra, debe adorarse a Brahmā junto con su Śakti, alabando al origen de todos los ritos sacrificiales, con ofrendas de haviṣyānna, fragancias y demás.

Verse 3

फलं लब्ध्वाखिलान्कामानंते ब्रह्मपदं लभेत् । अस्मिन्नेव दिने विप्र बालेंदुमुदितं परे ॥ ३ ॥

Habiendo obtenido el fruto—cumplidos todos los deseos—al final se alcanza el estado de Brahman. Oh brāhmaṇa, esto sucede en ese mismo día, cuando la luna joven se alza en la excelsa quincena luminosa.

Verse 4

समभ्यर्च्य निशारंभे भुक्तिमुक्तिफलं भवेत् । अथवास्मिन्दिने भक्त्या दस्रावभ्यर्च्य यत्नतः ॥ ४ ॥

Si se adora debidamente al comienzo de la noche, el fruto obtenido es tanto el goce mundano como la liberación (mokṣa). O bien, en este mismo día, adorando con bhakti y esfuerzo diligente a los Dasra (los Aśvin), se alcanza ese mismo fruto.

Verse 5

सुवर्णरजते नेत्रे प्रदद्याच्च द्विजातये । पूर्णयात्राव्रते ह्यस्मिन्दध्ना वापि घृतेन च ॥ ५ ॥

En este voto de Pūrṇa-yātrā, debe darse a un dvijāti (brāhmaṇa) un par de “ojos” hechos de oro y plata, y también ofrecer cuajada (dadhi) o bien ghee (ghṛta).

Verse 6

नेत्रव्रतं द्वादश वत्सरान्वै कृत्या भवेद्भूमिपतिर्द्विजेंद्र । सुरूपरूपोऽरिगणप्रतापी धर्माभिरामो नृपवर्गमुख्यः ॥ ६ ॥

Oh, el mejor de los brāhmanes: quien observe debidamente el Netravrata durante doce años llega a ser soberano de la tierra—de hermosa figura, poderoso contra las huestes enemigas, deleitándose en el dharma y el más eminente entre los reyes.

Verse 7

राधशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं विष्णुरूपिणम् । समर्च्य सप्तधान्यान्याढ्यकुंभोपरि विधानतः ॥ ७ ॥

En la Dvitīyā (segundo día lunar) de la quincena brillante del mes de Rādha, debe adorarse debidamente a Brahmā en la forma de Viṣṇu; y, conforme a la regla, disponer los siete tipos de granos sobre una vasija ritual colmada y auspiciosa (kumbha).

Verse 8

विष्णुलोकमवाप्नोति भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । ज्येष्ठशुक्लद्वितीयायां भास्करं भुवनाधिपम् ॥ ८ ॥

Tras haber gozado de placeres encantadores, se alcanza el mundo de Viṣṇu. (Así se declara) respecto a la adoración de Bhāskara, el Sol, señor de los mundos, en la Dvitīyā de la quincena brillante del mes de Jyeṣṭha.

Verse 9

चतुवक्त्रस्वरूपं च समभ्यर्च्य विधानतः । भोजयित्वा द्विजान् भक्त्या भास्करं लोकमाप्नुयात् ॥ ९ ॥

Habiendo adorado debidamente, según el rito prescrito, la forma de cuatro rostros (de Brahmā), y habiendo alimentado con bhakti a los dos veces nacidos, se alcanza el mundo de Bhāskara (el Sol).

Verse 10

आषाढस्य सिते पक्षे द्वितीया पुण्यसंयुता । तस्यां रथं समारोप्य रामं सह सुभद्रया ॥ १० ॥

En la auspiciosa Dvitīyā, el segundo día lunar de la quincena brillante de Āṣāḍha, debe sentarse a Rāma en el carro, junto con Subhadrā.

Verse 11

द्विजादिभिर्व्रती सार्धं परिक्रम्य पुरादिकम् । जलाशयांतिकं गत्वा कारयेच्च महोत्सवम् ॥ ११ ॥

El observante del voto, junto con brāhmaṇas y otros devotos, debe circunvalar la ciudad y sus lugares sagrados; luego, yendo a la orilla de un estanque, ha de hacer celebrar un gran festival.

Verse 12

तदन्ते देवभवने निवेश्य च यथाविधि । ब्राह्मणान्भोजयेच्चैव व्रतस्यास्य प्रपूर्तये ॥ १२ ॥

Al concluir la observancia, tras instalar debidamente (la deidad/el rito) en el templo según la norma, debe también alimentarse a los brāhmaṇas, para que este voto quede plenamente cumplido.

Verse 13

नभः शुक्लद्वितीयायां विश्वकर्मा प्रजापतिः । स्वपितीति तिथिः पुण्या ह्यशोकशयनाह्वया ॥ १३ ॥

En la Śukla-dvitīyā, el segundo día lunar de la quincena brillante del mes Nabhas, se ha de venerar a Prajāpati Viśvakarmā. Esta tithi auspiciosa se llama “Svapitī” y también es célebre como “Aśoka-śayana”.

Verse 14

सशक्तिक तु शय्यास्थं पूजयित्वा चतुर्मुखम् । इममुच्चारयेन्मंत्रं प्रणम्य जगतां पतिम् ॥ १४ ॥

Luego, tras adorar al Señor de cuatro rostros (Brahmā) que reposa en su lecho, junto con su śakti, debe uno postrarse ante el Señor de los mundos y recitar este mantra.

Verse 15

श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकांत श्रीवास श्रीपते प्रभो । गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामद ॥ १५ ॥

¡Oh Señor que portas la marca de Śrīvatsa—oh Encantador, oh Śrīvāsa, oh Esposo de Śrī (Lakṣmī), oh Soberano! Que mi vida de hogar no caiga en ruina; oh dador de dharma, artha y kāma, protégela y consérvala.

Verse 16

चंद्रार्द्धदानमत्रोक्तं सर्वसिद्धिविधायकम् । भाद्रशुक्लद्वितीयायां शक्ररूपं जगद्विधिम् ॥ १६ ॥

Aquí se ha expuesto el don llamado “ofrenda de media luna”, proclamado otorgador de todas las realizaciones. En la Dvitīyā, el segundo día lunar de la quincena clara de Bhādrapada, debe adorarse al Señor que ordena el mundo en la forma de Śakra (Indra).

Verse 17

पूजयित्वा विधानेनन सर्वक्रतुफलं लभेत् । आश्विने मासि वै पुण्या द्वितीया शुक्लपक्षगा ॥ १७ ॥

Habiendo realizado la adoración conforme al rito prescrito, se obtiene el fruto de todos los sacrificios. En verdad, en el mes de Āśvina, la auspiciosa Dvitīyā que cae en la quincena clara es sagrada.

Verse 18

दानं प्रदत्तमेतस्यामनंतफलमुच्यते । ऊर्ज्जशुक्लद्वितीयायां यमो यमुनया पुरा ॥ १८ ॥

Se dice que el don ofrecido en este día produce un fruto sin fin. Antaño, en la Dvitīyā de la quincena clara del mes de Ūrja, Yama estuvo asociado con Yamunā.

Verse 19

भोजितः स्वगृहे तेन द्वितीयैषा यमाह्वया । पुष्टिप्रवर्द्धनं चात्र भगिन्या भोजनं गृहे ॥ १९ ॥

Habiendo sido alimentado por él en su propia casa—esta segunda observancia se llama Yamā. Aquí se dice que el sustento y la prosperidad crecen cuando se da de comer a la hermana en el hogar.

Verse 20

वस्त्रालंकारपूर्वं तु तस्मै देयमतः परम् ॥ २० ॥

Pero primero ofrécele vestiduras y ornamentos; después, concédele lo que deba ser dado.

Verse 21

यस्यां तिथौ यमुनया यमराजदेवः संभोजितो निजकरात्स्वसृसौहृदेन । तस्यां स्वसुः करतलादिह यो भुनक्ति प्राप्नोति रत्नधनधान्यमनुत्तमं सः ॥ २१ ॥

En el tithi en que, antaño, el divino Rey Yama fue alimentado por Yamunā, con afecto de hermana y de su propia mano—quien, en ese mismo tithi, coma aquí de la palma de su hermana, alcanza una riqueza insuperable: joyas, bienes y abundante grano.

Verse 22

मार्गशुक्लद्वितीयायां श्राद्धेन पितृपूजनम् । आरोग्यं लभते चापि पुत्रपौत्रसमन्वयः ॥ २२ ॥

En la Dvitīyā, el segundo día lunar de la quincena luminosa de Mārgaśīrṣa, al realizar el Śrāddha como veneración a los antepasados, se obtiene salud—y también la bendición de la continuidad del linaje por hijos y nietos.

Verse 23

पौषशुक्लद्वितीयायां गोश्रृंगोदकमार्जनम् । सर्वकामप्रदं नॄणामास्ते बालेंदुदर्शनम् ॥ २३ ॥

En la Dvitīyā, el segundo día lunar de la quincena luminosa del mes de Pauṣa, se dice que la purificación con agua santificada por el cuerno de una vaca concede a las personas el cumplimiento de todos los deseos; y se prescribe también contemplar la joven luna creciente.

Verse 24

योऽर्घ्यदानेन बालेंदुं हविष्याशी जितेंद्रियः । पूजयेत्साज्यसुमनेधर्मकामार्थसिद्धये ॥ २४ ॥

Quien, dominando los sentidos y alimentándose de havis (comida sacrificial sencilla), adore a la luna joven ofreciendo arghya, y la venere con flores y ghee, alcanza el logro en dharma, kāma y artha.

Verse 25

माघशुक्लद्वितीयायां भानुरूपं प्रजापतिम् । समभ्यर्च्य यथान्यायं पूजयेद्रक्तपुष्पकैः ॥ २५ ॥

En la Dvitīyā (segundo día lunar) de la quincena brillante de Māgha, debe adorarse debidamente a Prajāpati en la forma del Sol y, conforme al rito correcto, honrarlo con flores rojas.

Verse 26

रक्तैर्गंवैस्तथा स्वर्णमूर्तिं निर्माय शक्तितः । ततः पूर्णं ताम्रपात्रं गाघृमैर्वापितण्डुलैः ॥ २६ ॥

Ofreciendo vacas rojas como dádiva, según la propia capacidad debe forjarse una imagen de oro; luego ha de prepararse un recipiente de cobre lleno de ghee o de granos de arroz cocidos.

Verse 27

समर्प्य देवे भक्त्यैव स मूर्तिं प्रददेद्द्विजे । एवं कृते व्रते विप्र साक्षात्सूर्य इवोदितः ॥ २७ ॥

Tras ofrecerlo al Señor únicamente con devoción, debe luego entregar esa imagen a un brāhmaṇa. Cumplido así este voto, oh brāhmaṇa, él resplandece como el mismo Sol recién nacido en el horizonte.

Verse 28

दुरासदो दुराधर्षो जायते भुविमानवः । इह कामान्वराम्भुक्त्वा यात्यंते ब्रह्मणः पदम् ॥ २८ ॥

El ser humano nace en la tierra como alguien difícil de vencer y de asaltar; tras gozar aquí de los excelsos cumplimientos del deseo, al final alcanza la morada suprema de Brahman.

Verse 29

सर्वदेवस्तुतोऽभीक्ष्णं विमानवरमास्थितः । अथ फाल्गुनशुक्लाया द्वितीयायां द्विजोत्तमः ॥ २९ ॥

Alabado incesantemente por todos los dioses, montó un excelso vimāna, carro celestial. Luego, oh el mejor de los dos veces nacidos, en el segundo día lunar de la quincena clara de Phālguna…

Verse 30

पुष्पैः शिवं समभ्यर्च्य सुश्वेतैश्च सुगंधिभिः । पुष्पैर्वितानकं कृत्वा पुष्पालंकरणैः शुभैः ॥ ३० ॥

Con flores adora a Śiva—en especial con flores muy blancas y fragantes. Haz un dosel de flores y engalana el lugar de culto con auspiciosos ornamentos florales.

Verse 31

नैवेद्यैर्विविधैर्धूपैर्दीपर्नीराजनादिभिः । प्रसाद्य प्रणमेच्चैव साष्टांगं पतितो भुवि ॥ ३१ ॥

Habiendo complacido (al Señor) con diversos naivedya, incienso, lámparas, ārati y similares, debe inclinarse luego—postrándose en tierra con la reverencia completa de ocho miembros (sāṣṭāṅga).

Verse 32

एवमभ्यर्च्य देवेशं मर्त्यो व्याधिविवर्जितः । धनधान्यसमायुक्तो जीवेद्विर्षशतं ध्रुवम् ॥ ३२ ॥

Así, habiendo adorado debidamente al Señor de los dioses, el mortal queda libre de enfermedad; provisto de riqueza y grano, vive con certeza cien años.

Verse 33

यद्विधानं द्वितीयासु शुक्लपक्षगतासु वा । प्रोक्तं तदेव कृष्णासु कर्त्तव्यं विधिकोविदैः ॥ ३३ ॥

Cualquier procedimiento ritual prescrito para la Dvitīyā en la quincena clara (Śukla-pakṣa), ese mismo procedimiento debe realizarse también en las Dvitīyās de la quincena oscura (Kṛṣṇa-pakṣa) por quienes conocen la norma del rito.

Verse 34

वह्निरेव पृथङ्मास्सु नानारूपवपुर्द्धरः । पूज्यते हि द्वितीयासु ब्रह्मचर्य्यादि पूर्ववत् ॥ ३४ ॥

Agni, y sólo Agni—que en cada mes asume formas y cuerpos diversos—debe ser venerado en la Dvitīyā (el segundo día lunar), con brahmacarya y las demás observancias, tal como se expuso anteriormente.

Verse 35

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासद्वितीयाव्रतनिरूपणं नामैकादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ १११ ॥

Así concluye el capítulo centésimo undécimo de la Primera Parte del Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa, en el Gran Relato, dentro de la Cuarta Sección (Pāda), titulado: «Descripción del Vrata de Dvitīyā de los doce meses».