Kūrmāpurāṇa-Anukramaṇikā (Index/Summary of the Kūrma Purāṇa)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स मरीचे त्वं पुराणं कूर्मसंज्ञकम् । लक्ष्मीकल्पानुचरितं यत्र कूर्मवपुर्हरिः ॥ १ ॥

Brahmā dijo: «Escucha, querido hijo Marīci, el Purāṇa llamado Kūrma, que sigue el relato del Lakṣmī-kalpa, y en el cual se describe a Hari (Viṣṇu) habiendo asumido la forma de la Tortuga».

Verse 2

धर्मार्थकाममोक्षाणां माहात्म्यं च पृथक्पृथक् । इंद्रद्युम्नप्रसंगेन प्राहर्षिभ्यो दयान्वितः ॥ २ ॥

Con compasión, habló a los sabios—tomando como hilo el episodio de Indradyumna—acerca de la grandeza distinta de dharma, artha, kāma y mokṣa, cada una por su turno.

Verse 3

तत्सप्तदशसाहस्रं सुचतुः संहितं शुभम् । यत्र ब्राह्माः पुरा प्रोक्ता धर्मा नानाविधा मुने ॥ ३ ॥

Esa obra consta de diecisiete mil versos: una compilación bella y auspiciosa, ordenada en cuatro secciones, donde, oh sabio, los ṛṣis nacidos de Brahmā enseñaron antaño muchas clases de dharma.

Verse 4

नाननाकथाप्रसंगेन नृणां सद्गतिदायकाः । तत्र पूर्वविभागे तु पुराणोपक्रमः पुरा ॥ ४ ॥

Mediante el entrelazamiento de numerosos episodios narrativos, estas enseñanzas se vuelven dadoras de un destino noble para los hombres. En esa obra, en la sección anterior, se expuso el antiguo marco introductorio del Purāṇa.

Verse 5

लक्ष्मींद्रद्युम्नसंवादः कूर्म्मर्षिगणसंकथा । वर्णाश्रमाचारकथा जगदुत्पत्तिकीर्तनम् ॥ ५ ॥

Contiene: el diálogo entre Lakṣmī y el rey Indradyumna; el relato de los sabios vinculados con la encarnación Kūrma; la enseñanza sobre la conducta apropiada de los varṇa y los āśrama; y la narración del origen del universo.

Verse 6

कालसंख्या समासेन लयांते स्तवनं विभोः । ततः संक्षेपतः सर्गः शांकरं चरितं तथा ॥ ६ ॥

En síntesis se describe el cómputo del tiempo; luego se habla de la disolución al final de la era, junto con un himno de alabanza al Señor omnipenetrante. Después se resume la creación, y asimismo se relata la sagrada historia de Śaṅkara (Śiva).

Verse 7

सहस्रनाम पार्वत्या योगस्य च निरूपणम् । भृगुवंशसमाख्यानं ततः स्वायम्भुवस्य च ॥ ७ ॥

Incluye los mil nombres de Pārvatī, una exposición del Yoga, la narración del linaje de Bhṛgu y, después, el relato de Svāyambhuva (Manu).

Verse 8

देवादीनां समुत्पत्तिर्दक्षयज्ञाहतिस्ततः । दक्षसृष्टिकथा पश्चात्कश्यपान्वयकीर्तनम् ॥ ८ ॥

Luego se describirá el origen de los dioses y de los demás seres; después, la destrucción del yajña de Dakṣa; a continuación, el relato de la creación de Dakṣa; y por último, la narración del linaje de Kaśyapa.

Verse 9

आत्रेयवंशकथनं कृष्णस्यं चरितं शुभम् । मार्तंडकृष्णसंवादो व्यासपाण्डवसंकथा ॥ ९ ॥

Contiene la narración del linaje de Ātreya; las obras auspiciosas de Kṛṣṇa; el diálogo entre Mārtaṇḍa y Kṛṣṇa; y el relato concerniente a Vyāsa y a los Pāṇḍavas.

Verse 10

युगधर्मानुकथनं व्यासजैमिनिकीर्तनम् । वाराणस्याश्च माहात्म्यं प्रयागस्य ततः परम् ॥ १० ॥

Luego se relatan los deberes del Dharma en las distintas eras (yugas) y se habla de Vyāsa y Jaimini; después se proclama la grandeza de Vārāṇasī y, más allá, la grandeza de Prayāga.

Verse 11

त्रैलोक्यवर्णनं चैव वेदशाखानिरूपणम् । उत्तरेऽस्या विभागे तु पुरा गीतैश्वरी ततः ॥ ११ ॥

Contiene, en verdad, una descripción de los tres mundos y una exposición de las ramas del Veda. Y luego, en su sección posterior, aparece la antigua Gītā llamada “Aiśvarī”, el Canto Divino del Señor.

Verse 12

व्यासगीता ततः प्रोक्ता नानाधर्मप्रबोधिनी । नानाविधानां तीर्थानां माहात्म्यं च पृथक् ततः ॥ १२ ॥

Después se enseñó la Vyāsa-gītā, que despierta la comprensión de las múltiples formas del dharma. Luego, por separado, se describió también la grandeza (māhātmya) de diversos tīrthas, lugares sagrados de peregrinación.

Verse 13

प्रतिसर्गप्रकथनं ब्राह्मीयं संहिता स्मृता । अतः परं भागवतीसंहितार्थ निरूपणम् ॥ १३ ॥

El relato de la creación secundaria (pratisarga) es recordado como la Brāhmīya Saṃhitā. Después de esto, se expondrá el sentido de la Bhāgavatī Saṃhitā.

Verse 14

कथिता यत्र वर्णानां पृथक्वृत्तिरुदाहृता । पादऽस्याः प्रथमे प्रोक्ता ब्राह्मणानां व्यवस्थितिः ॥ १४ ॥

Aquí se describen, por separado, las normas de conducta y los medios de vida de los varṇa. Y en el primer pāda se expone la disciplina y los deberes establecidos de los brāhmaṇas.

Verse 15

सदा चागत्मिका वत्स भोगसौख्यविवर्द्धनी । द्वितीये क्षत्त्रियाणां तु वृत्तिः सम्यक्प्रकीर्तिता ॥ १५ ॥

Y, querido hijo, ello está siempre ligado al “recibir/ingreso” y acrecienta el goce y la comodidad. En el segundo pāda se ha declarado correctamente el modo de vida y sustento de los kṣatriyas.

Verse 16

यया त्वाश्रितया पापं विधूयेह व्रजेद्दिवम् । तृतीये वैश्यजातीनां वृत्तिरुक्ता चतुर्विधा ॥ १६ ॥

Al refugiarse en ello, uno sacude el pecado aquí mismo y alcanza el cielo. En el tercer pāda se describe el sustento cuádruple de los vaiśyas.

Verse 17

यया चरितया सम्यग्लभे गतिमुत्तमाम् । चतुर्थेऽस्यास्तथा पादे शूद्रवृत्तिरुदाहृता ॥ १७ ॥

Al vivir conforme a esa disciplina, se alcanza debidamente la meta suprema. Asimismo, en el cuarto pāda se expone el deber y sustento de los śūdras.

Verse 18

यया संतुष्यति श्रीशो नृणां श्रेयोविवर्द्धनः । पंचमेऽस्यास्ततः पादे वृत्तिः संकरजोदिता ॥ १८ ॥

Esa disciplina por la cual Śrīśa (Viṣṇu, Señor de Lakṣmī) se complace, y que acrecienta el supremo bienestar de los hombres, fue expuesta por Saṅkaraja en el quinto pāda que sigue a continuación.

Verse 19

यया चरितयाप्नोति भाविनीं गतिमुत्तमाम् । इत्येषा पंचपद्युक्ता द्वितीया संहिता मुने ॥ १९ ॥

Practicándola y viviendo conforme a ella, se alcanza el destino futuro supremo. Así pues, oh sabio, ésta es la segunda Saṃhitā, compuesta de cinco versos.

Verse 20

तृतीयात्रोदिता सौरी नॄणां कार्यविधायिनी । षोढा षट्कर्मसिर्द्धि बोधयन्ती च कामिनाम् ॥ २० ॥

La tercera enseñanza, proclamada aquí, es la Saurī (ciencia del Sol): establece el método correcto para las empresas humanas y, en forma séxtuple, instruye a quienes buscan frutos en la consumación de las seis operaciones rituales (ṣaṭkarman).

Verse 21

चतुर्थीवैष्णवो नाम मोक्षदा परिकीर्तिता । चतुष्पदी द्विजातीनां साक्षाद्ब्रह्मस्वरूरिणी ॥ २१ ॥

El cuarto día se llama Vaiṣṇavī y es celebrado como dador de liberación (mokṣa). Para los dos veces nacidos, es una observancia sagrada completa de cuatro partes, que encarna directamente la naturaleza misma de Brahman.

Verse 22

ताः क्रमात्षट्चतुर्द्वीषुसाहस्राः परिकीर्तिताः ॥ २२ ॥

Éstas, en su debido orden, se declaran como seis mil, cuatro mil y dos mil.

Verse 23

एतत्कूर्मपुराणं तु चतुर्वर्गफलप्रदम् । पठतां श्रृण्वतां नॄणां सर्वोत्कृष्टगतिप्रदम् ॥ २३ ॥

Este Kūrma Purāṇa otorga los frutos de los cuatro fines de la vida; a quienes lo leen o lo escuchan, les concede el destino espiritual más excelso.

Verse 24

लिखित्वैतत्तु यो भक्त्या हेमकूर्मसमन्वितम् । ब्राह्मणायायने दद्यात्स याति परमां गतिम् ॥ २४ ॥

Pero quien, con devoción, mande copiar este texto junto con el emblema de una tortuga de oro y lo entregue a un brāhmaṇa en el tiempo de ayana, alcanza el estado supremo.

Verse 25

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे कूर्मपुराणानुक्रमणीकथनं नाम षडुत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०६ ॥

Así concluye el capítulo centésimo sexto de la primera (Pūrva) parte del Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, en el Gran Relato, en la Cuarta Sección, titulado «Relato del índice/resumen del Kūrma Purāṇa».