Shloka 15
अध्याय २६ — युद्ध-निन्दा, काम-दोष, तथा धार्तराष्ट्र-नीति-विश्लेषण
War-aversion, Desire as a Policy Fault, and Analysis of Dhṛtarāṣṭra’s Governance
अन्तं गत्वा कर्मणां मा प्रजह्मा: सत्यं दमं चार्जवमानृशंस्यम् । अश्वमेधं राजसूयं तथेज्या: पापस्यान्तं कर्मणो मा पुनर्गा:,इस तरह (ज्ञानाग्निके द्वारा) कर्मोंको दग्ध करके सत्य, दम, आर्जव (सरलता) तथा अनृशंसता (दया) इन सदगुणोंका कभी त्याग न करें। अश्वमेध, राजसूय और अन्य यज्ञोंको भी न छोड़ें, परंतु युद्ध-जैसे पापकर्मके निकट फिर कभी न जाये
sañjaya uvāca |
antaṃ gatvā karmaṇāṃ mā prajahmāḥ satyaṃ damaṃ cārjavam ānṛśaṃsyam |
aśvamedhaṃ rājasūyaṃ tathejyaḥ pāpasyāntaṃ karmaṇo mā punargāḥ ||
Sañjaya dijo: «Habiendo llevado tus actos a su debida consumación, no abandones la verdad, el dominio de ti mismo, la rectitud y la compasión. No renuncies al Aśvamedha, al Rājasūya ni a los demás ritos sacrificiales; pero no vuelvas jamás a acercarte al término de la acción pecaminosa—como la guerra».
संजय उवाच
Educational Q&A
Sustain foundational virtues—truth, self-restraint, straightforwardness, and compassion—while continuing legitimate Vedic duties like royal sacrifices; but avoid returning to sinful, destructive action, exemplified by war.
In Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Sañjaya conveys counsel that frames righteous conduct for rulers: uphold moral virtues and sanctioned rites, yet refrain from sliding back into violent, blameworthy deeds as tensions move toward conflict.