Shloka 5
उत्पातदर्शनम् — Portents and Kāla among the Vṛṣṇis
युक्त रथं दिव्यमादित्यवर्ण हया हरन् पश्यतो दारुकस्य । ते सागरस्योपरिष्टादवर्तन् मनोजवाश्नतुरो वाजिमुख्या:,भगवानका जो सूर्यके समान तेजस्वी और जुता हुआ दिव्य रथ था, उसे दारुकके देखते-देखते घोड़े उड़ा ले गये। वे मनके समान वेगशाली चारों श्रेष्ठ घोड़े समुद्रके जलके ऊपर-ऊपरसे ही चले गये
yukta-rathaṁ divyam āditya-varṇa-hayā haran paśyato dārukasya | te sāgarasyopariṣṭād avartan mano-javāś caturō vāji-mukhyāḥ ||
Vaiśampāyana dijo: Ante los propios ojos de Dāruka, los cuatro caballos excelsos—veloces como el pensamiento—se llevaron el carro divino, resplandeciente como el sol, ya uncido. Avanzaron por encima de la superficie del océano, como si el mar no pudiera estorbar lo consagrado al propósito del Señor. La escena subraya la retirada de lo divino del ámbito humano tras el fin de los Yādavas, y la impotencia incluso del fiel auriga cuando el kāla (el tiempo) se vuelve.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the sovereignty of kāla and the withdrawal of divine supports from the world: even sacred instruments (the divine chariot and its horses) depart when their cosmic role is complete, reminding listeners not to cling to power or protection as permanent.
As Dāruka watches, the four sun-bright, thought-swift horses carry away the divine chariot, moving over the ocean’s surface—an extraordinary sign that the Lord’s celestial possessions are leaving the human sphere in the Mausala Parva’s closing events.