Shloka 19
Ādi Parva, Adhyāya 47 — Janamejaya’s Sarpa-satra: Vow, Preparation, and the Onset of the Serpent Offering
उत्थापयिष्ये यद्येन॑ ध्रुवं कोपं करिष्यति । धर्मलोपो भवेदस्य संध्यातिक्रमणे ध्रुवम्,'यदि इन्हें जगाऊँगी तो निश्चय ही इन्हें मुझपर क्रोध होगा और यदि सोते-सोते संध्योपासनका समय बीत गया तो अवश्य इनके धर्मका लोप हो जायगा, ऐसी दशामें धर्मात्मा पतिका कोप स्वीकार करूँ या उनके धर्मका लोप? इन दोनोंमें धर्मका लोप ही भारी जान पड़ता है।” अतः जिससे उनके धर्मका लोप न हो, वही कार्य करनेका उसने निश्चय किया
utthāpayiṣye yady enaṁ dhruvaṁ kopaṁ kariṣyati | dharmalopo bhaved asya sandhyātikramaṇe dhruvam ||
Takṣaka reflexionó: «Si lo despierto, sin duda se enojará conmigo. Pero si, mientras duerme, pasa la hora del culto del crepúsculo, su dharma sufrirá pérdida con certeza. En tal situación, ¿debo aceptar la ira del esposo justo, o permitir que su dharma se menoscabe? De las dos, la pérdida del dharma parece más grave». Por ello, resolvió obrar de la manera que impidiera que su dharma quedara dañado.
तक्षक उवाच
Educational Q&A
When faced with competing harms—personal displeasure versus a lapse in religious duty—the verse prioritizes preventing dharma-loss. It frames ethical choice as weighing consequences and choosing the option that best safeguards dharma, even at the cost of enduring anger.
Takṣaka voices an inner deliberation: waking a sleeping righteous man may provoke his anger, but letting him sleep through the sandhyā time would cause a lapse in his prescribed observance. She therefore resolves to act so that his ritual duty is not missed.