Adhyaya 161

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल १९ श्लोक हैं) ऑपनआक्रात बछ। अर: अं षष्टर्याधेिकशततमो< ध्याय: कुन्ती और ब्राह्णकी बातचीत कुन्त्युवाच न विषादस्त्वया कार्यो भयादस्मात्‌ कथंचन । उपाय: परिदृष्टो5त्र तस्मान्मोक्षाय रक्षस:

Dijo Kuntī: «Oh brahmán, no debes entregarte a la desesperación por este temor de ninguna manera. En esta situación he discernido un medio para librarte de ese rākṣasa».

Verse 2

एकस्तव सुतो बाल: कन्या चैका तपस्विनी । न चैतयोस्तथा पत्न्या गमनं तव रोचये,आपके तो एक ही नन्‍्हा-सा पुत्र और एक ही तपस्विनी कन्या है, अतः इन दोनोंका तथा आपकी पत्नीका भी वहाँ जाना मुझे अच्छा नहीं लगता

Dijo el brāhmaṇa: «Tienes un solo hijo pequeño y una sola hija, una joven asceta. Por eso no apruebo que vayas allí—ni que lleves a esos dos niños, ni a tu esposa».

Verse 3

मम पज्च सुता ब्रह्मंस्तेषामेको गमिष्यति । त्वदर्थ बलिमादाय तस्य पापस्य रक्षस:

Dijo el brāhmaṇa: «Oh brahmán, tengo cinco hijos; uno de ellos irá. Llevando la ofrenda destinada para ti, irá ante ese rākṣasa pecador».

Verse 4

ब्राह्मण उवाच नाहमेतत करिष्यामि जीवितार्थी कथंचन । ब्राह्मणस्यातिथेश्रैव स्वार्थ प्राणान्‌ वियोजयन्‌

The Brahmin said: “I will not do this in any way, even for the sake of saving my own life. For my petty self-interest, how could I cause the loss of life of a Brahmin—and moreover of a guest? That would be utterly impossible.”

Verse 5

न त्वेतदकुलीनासु नाथर्मिष्ठासु विद्यते । यद्‌ ब्राह्मणार्थ विसृजेदात्मानमपि चात्मजम्‌

The brāhmaṇa said: “Such conduct is not found even among the low-born, nor among the most unrighteous—that a person would abandon even his own life, and even his son, for the sake of a brāhmaṇa. To do so is blameworthy.”

Verse 6

आत्मनस्तु मया श्रेयो बोद्धव्यमिति रोचते । ब्रह्मवध्या55त्मवध्या वा श्रेयानात्मवधो मम

The Brahmin said: “It seems to me that I should discern what is truly best for myself. Between the killing of a Brahmin and the killing of myself, I judge self-destruction to be the lesser course. Brahmin-slaying is a grievous sin, and in this world there is no easy release from it; therefore, even if the act were unintentional, I consider taking my own life preferable to incurring the guilt of Brahmin-murder.”

Verse 7

ब्रह्मवध्या परं पापं निष्कृतिनात्र विद्यते अबुद्धिपूर्व कृत्वापि वरमात्मवधो मम

The Brahmin said: “The slaying of a Brahmin is the highest sin; in this world there is no expiation for it. Even if it were done without intent, I consider it better for me to take my own life. In my judgment, self-destruction is preferable to the burden of Brahmin-slaying, for Brahmin-murder is a grievous evil from which there is no release.”

Verse 8

न त्वहं वधमाकाडुक्षे स्वयमेवात्मन: शुभे | परै: कृते वधे पापं न किंचिन्मयि विद्यते

The brāhmaṇa said: “O auspicious lady, I do not myself desire death—least of all self-destruction. But if others were to kill me, no sin would attach to me for that act.”

Verse 9

अभिसंधिकृते तस्मिन्‌ ब्राह्मणस्य वधे मया । निष्कृतिं न प्रपश्यामि नृशंसं क्षुद्रमेव च

Dijo el brahmán: «Si yo hubiera urdido deliberadamente la muerte de un brahmán, sería un acto vil y de brutal crueldad. No alcanzo a ver expiación para ello. Abandonar a quien llega a la propia casa, desamparar a quien busca refugio y matar a quien suplica protección: tales actos, a juicio de los sabios, son extremadamente crueles y dignos de censura».

Verse 10

आगततस्य गृहं त्यागस्तथैव शरणार्थिन: । याचमानस्य च वधो नृशंसो गर्हितो बुधै:

Dijo el brahmán: «Rechazar a quien llega a la casa, abandonar a quien busca refugio y matar a quien suplica protección: tales actos son crueles y condenados por los sabios».

Verse 11

कुर्यान्न निन्दितं कर्म न नृशंसं कथंचन । इति पूर्वे महात्मान आपद्धर्मविदो विदु:

Dijo el brahmán: «Jamás debe uno cometer un acto censurable, ni obrar con crueldad bajo circunstancia alguna. Así lo han declarado los antiguos magnánimos, conocedores del dharma en tiempos de calamidad. Por eso, aunque hoy perezca yo junto con mi esposa, será mejor; pero nunca puedo dar mi consentimiento para la muerte de un brahmán».

Verse 12

श्रेयांस्तु सहदारस्य विनाशो5द्य मम स्वयम्‌ । ब्राह्मणस्य वधं नाहमनुमंस्थे कदाचन

Dijo el brahmán: «Mejor, en verdad, que yo mismo perezca hoy junto con mi esposa; pues jamás, bajo ninguna circunstancia, puedo consentir la muerte de un brahmán. Los antiguos magnánimos, conocedores del dharma en tiempos de aflicción, han declarado que no debe cometerse de modo alguno un acto cruel y censurable».

Verse 13

कुन्त्युवाच ममाप्येषा मतिर्ब्रह्मन्‌ विप्रा रक्ष्या इति स्थिरा | न चाप्यनिष्ट: पुत्रो मे यदि पुत्रशतं भवेत्‌

Kuntī dijo: «Oh brahmán, yo también sostengo esta convicción firme: a los brahmanes hay que protegerlos. Y ningún hijo mío me es indeseable, aunque llegara a tener cien hijos».

Verse 14

न चासौ राक्षस: शक्तो मम पुत्रविनाशने । वीर्यवान्‌ मन्त्रसिद्धश्न तेजस्वी च सुतो मम

El brāhmaṇa dijo: «Ese rākṣasa no es capaz de destruir a mi hijo. Mi hijo es un hombre de valor, consumado por los mantras y radiante en poder». En su contexto, la afirmación sostiene que la protección de los vulnerables (en especial de los brāhmaṇas) es dharma: el amparo justo no debe derrumbarse por el miedo, pues la disciplina espiritual y la fuerza heroica, unidas, resisten la amenaza violenta.

Verse 15

राक्षसाय च ततू सर्व प्रापयिष्यति भोजनम्‌ | मोक्षयिष्यति चात्मानमिति मे निश्चिता मति:,मेरा यह निश्चित विश्वास है कि वह सारा भोजन राक्षसके पास पहुँचा देगा और उससे अपने-आपको भी छुड़ा लेगा

Estoy firmemente convencido de que él entregará toda esta comida al rākṣasa y, al hacerlo, también asegurará su propia liberación.

Verse 16

समागताश्च वीरेण दृष्टपूर्वाश्व॒ राक्षसा: | बलवन्तो महाकाया निहताश्षाप्पनेकश:,मैंने पहले भी बहुत-से बलवान्‌ और विशालकाय राक्षस देखे हैं, जो मेरे वीर पुत्रसे भिड़कर अपने प्राणोंसे हाथ धो बैठे हैं

Ya he visto a muchos rākṣasas—poderosos y de cuerpo gigantesco—que avanzaron para enfrentarse a ese héroe; una y otra vez fueron abatidos, hallando la muerte al chocar con él.

Verse 17

न त्विदं केषुचिद्‌ ब्रह्मन्‌ व्याहर्तव्यं कथंचन । विद्यार्थिनो हि मे पुत्रान्‌ विप्रकुर्य: कुतूहलात्‌

Pero, oh brahmán, este asunto no debe decirse a nadie, de ninguna manera. De lo contrario, los estudiantes que buscan conocimiento, por curiosidad y ansia de aprender, importunarían y acosarían a mis hijos.

Verse 18

गुरुणा चाननुज्ञातो ग्राहयेद्‌ यत्‌ सुतो मम । न स कुर्यात्‌ तथा कार्य विद्ययेति सतां मतम्‌

El brāhmaṇa dijo: «Si mi hijo, sin haber obtenido antes el permiso de su maestro, enseñara su mantra a alguien, entonces quien lo aprendiera no podría lograr con ese mantra el mismo efecto eficaz que mi hijo. Tal es el juicio ponderado de los virtuosos».

Verse 19

एवमुक्तस्तु पृथया स विप्रो भार्यया सह । हृष्ट: सम्पूजयामास तद्वाक्यममृतोपमम्‌

Así interpelado por Pṛthā (Kuntī), el brāhmana, junto con su esposa, se llenó de júbilo. Con fervor honró y alabó sus palabras, semejantes al néctar: vivificantes, suaves y fortalecedoras del dharma, capaces de consolar y elevar a quien se halla en la aflicción.

Verse 20

ततः कुन्ती च विप्रश्न सहितावनिलात्मजम्‌ | तमब्रूतां कुरुष्वेति स तथेत्यब्रवीच्च तौ,तदनन्तर कुन्ती और ब्राह्मणने मिलकर वायु-नन्दन भीमसेनसे कहा--“तुम यह काम कर दो।” भीमसेनने उन दोनोंसे “तथास्तु' कहा

Entonces Kuntī y el brāhmana, obrando de consuno, se dirigieron a Bhīmasena, hijo de Vāyu: «Cumple esta tarea». Bhīma asintió a ambos y respondió: «Así sea», aceptando el deber que se le imponía.

Verse 159

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत बकवधपर्वमें कुन्तीप्रश्नविषयक एक सौ उनसठवाँ अध्याय पूरा हुआ

Así concluye el capítulo ciento cincuenta y nueve, relativo a la indagación de Kuntī, dentro de la sección de la muerte de Baka, en el Ādi Parva del venerable Mahābhārata. Esta nota final señala una transición: el marco narrativo se detiene para marcar el cierre de una unidad temática centrada en las preguntas de Kuntī y en las preocupaciones morales que suscitan, en el contexto de proteger a los vulnerables y enfrentar la iniquidad.

Verse 160

)॥ $ । 7 ; इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि बकवधपर्वणि भीमबकवधाड्रीकारे षष्ट्यधिकशततमो< ध्याय:

Así concluye el capítulo ciento sesenta del Ādi Parva del Śrī Mahābhārata, dentro del episodio de la muerte de Baka—en particular, la sección que describe la aceptación de Bhīma de la tarea de matar a Baka. El capítulo se cierra marcando el fin de esta unidad narrativa y destacando la resolución de Bhīma de proteger a la comunidad afligida enfrentándose al rākṣasa opresor.