Adhyaya 8

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवं भूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च / यदा चास्य प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त धीमतः

Así, en el Śrī Kūrma Purāṇa, en la Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā, en el Pūrvabhāga, concluye el capítulo séptimo. Dijo Śrī Kūrma: «De este modo fueron creados los seres, tanto los inmóviles como los móviles. Pero cuando sus criaturas fueron engendradas, no se multiplicaron, aunque él era sabio».

Verse 2

तमोमात्रावृतो ब्रह्मा तदाशोचत दुः खितः / ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम्

Envuelto únicamente por la oscuridad del tamas, Brahmā se afligió con dolor. Entonces hizo surgir la buddhi: la inteligencia que avanza hacia la determinación decisiva del sentido y del propósito.

Verse 3

अथात्मनि समद्राक्षीत् तमोमात्रां नियामिकाम् / रजः सत्त्वं च संवृत्य वर्तमानां स्वधर्मतः

Luego contempló en el Sí mismo el principio rector constituido sólo de tamas: aquel que vela tanto a rajas como a sattva, y sin embargo sigue obrando conforme a su propia ley innata.

Verse 4

तमस्तद् व्यनुदत् पश्चात् रजः सत्त्वेन संयुतः / तत् तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत

Después, rajas—unido a sattva—expulsó aquel tamas. Y cuando ese tamas fue así rechazado, en verdad surgió un par complementario (mithuna).

Verse 5

अधर्माचरणो विप्रा हिंसा चाशुभलक्षणा / स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम्

¡Oh brāhmaṇas! Cuando surgió la práctica del adharma—junto con la violencia, marcada por signos funestos—entonces Brahmā arrojó de sí aquella encarnación oscura y, en su lugar, asumió una forma resplandeciente.

Verse 6

द्विधाकरोत् पुनर्देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् / अर्धेन नारी पुरुषो विराजमसृजत् प्रभुः

Luego el Señor volvió a dividir su propio cuerpo en dos: con una mitad se hizo varón y con la otra mitad se hizo mujer; y aquel Varón soberano engendró a Virāj.

Verse 7

नारीं च शतरूपाख्यां योगिनीं ससृजे शुभाम् / सा दिवं पृथिवीं चैव महम्ना व्याप्य संस्थिता

También creó a la auspiciosa yoginī llamada Śatarūpā, mujer de innumerables formas; y ella, con su grandeza, penetró el cielo y la tierra, quedando establecida por doquier en ambos.

Verse 8

योगैश्वर्यबलोपेता ज्ञानविज्ञानसंयुता / यो ऽभवत् पुरुषात् पुत्रो विराडव्यक्तजन्मनः

Dotado de los poderes soberanos del Yoga y de gran fuerza, y provisto de conocimiento y sabiduría realizada, él llegó a ser el hijo nacido de Puruṣa: Virāṭ, cuyo origen procede de lo Inmanifestado (Avyakta).

Verse 9

स्वायंभुवो मनुर्देवः सो ऽभवत् पुरुषो मुनिः / सा देवी शतरूपाख्या तपः कृत्वा सुदुश्चरम्

Svāyambhuva Manu—de naturaleza divina—llegó a ser el sabio entre los hombres, un verdadero puruṣa en su conducta. Y aquella diosa llamada Śatarūpā emprendió austeridades sumamente difíciles.

Verse 10

भर्तारं ब्रह्मणः पुत्रं मनुमेवानुपद्यत / तस्माच्च शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत

Śatarūpā aceptó a Manu—hijo de Brahmā—como esposo; y de Manu, aquella Śatarūpā dio a luz a dos hijos varones.

Verse 11

प्रियव्रतोत्तानपादौ कन्याद्वयमनुत्तमम् / तयोः प्रसूतिं दक्षाय मनुः कन्यां ददौ पुनः

Priyavrata y Uttānapāda tuvieron dos hijas sin par. De entre ellas, Manu volvió a dar a su hija Prasūti en matrimonio a Dakṣa.

Verse 12

प्रजापतिरथाकूतिं मानसो जगृहे रुचिः / आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम् / यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्धितं जगत्

Entonces el Prajāpati Ruci, nacido de la mente, tomó por esposa a Ākūti. De Ākūti nació para el mental Ruci una pareja auspiciosa—Yajña y Dakṣiṇā—por quienes el mundo fue nutrido y llevado a florecer.

Verse 13

यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे / यामा इति समाक्यता देवाः स्वायंभुवे ऽन्तरे

De Dakṣiṇā, consorte de Yajña, nacieron doce hijos; en el Svāyambhuva Manvantara fueron conocidos como las deidades llamadas los Yāmas.

Verse 14

प्रसूत्यां च तथा दक्षश्चतस्त्रो विंशतिं तथा / ससर्ज कन्या नामानि तासां सम्यम् निबोधत

Y de Prasūti, Dakṣa engendró veinticuatro hijas. Ahora escuchad, en el debido orden, los nombres de aquellas doncellas.

Verse 15

श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा / बुद्धिर्लज्जावपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी

Fe, Lakṣmī (prosperidad), firmeza, contento, nutrición, inteligencia y recta acción; discernimiento, modestia, hermosura, paz, logro (siddhi) y fama: éstas son las trece cualidades auspiciosas.

Verse 16

पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः शुभाः / ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः

Para tomar esposas, Dharma aceptó a las hijas auspiciosas de Dakṣa, las Dakṣāyaṇī; y de ellas nacieron—en la línea del menor—once doncellas virtuosas, de hermosos ojos.

Verse 17

ख्यातिः सत्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा / संततिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

Khyāti y también Satī; Saṃbhūti; Smṛti; Prīti y Kṣamā; asimismo Saṃtati y Anasūyā; y además Ūrjā, Svāhā y Svadhā.

Verse 18

भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवाङ्गिरा मुनिः / पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुः परमधर्मवित्

Bhṛgu, Bhava y Marīci; asimismo el sabio Aṅgiras; Pulastya y Pulaha; y también Kratu—cada uno, supremo conocedor del Dharma.

Verse 19

अत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम् / ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो मुनिसत्तमाः

Atri, Vasiṣṭha, Vahni (Agni) y los Pitṛs, en el debido orden, tomaron por esposas a las doncellas comenzando por Khyāti—esos sabios, los mejores entre los videntes.

Verse 20

श्रद्धाया आत्मजः कामो दर्पो लक्ष्मीसुतः स्मृतः / धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते

De la Fe (Śraddhā) nace el Deseo (Kāma). El Orgullo (Darpa) es recordado como hijo de Lakṣmī, la Fortuna. De la Firmeza (Dhṛti) surge como hijo Niyama, la Observancia; y de la Satisfacción serena (Tuṣṭi) se declara que brota Saṃtoṣa, el Contentamiento.

Verse 21

पुष्ट्या लाभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस्तथा / क्रियायाश्चाभवत् पुत्रो दण्डः समय एव च

De Puṣṭi nació un hijo llamado Lābha, la Ganancia. Asimismo, de Medhā nació Śruta, el Saber oído. Y de Kriyā nacieron los hijos Daṇḍa, la Autoridad disciplinadora, y Samaya, la Norma acordada.

Verse 22

बुद्ध्या बोधः सुतस्तद्वदप्रमादो व्यजायत / लज्जाया विनयः पुत्रो वपुषो व्यवसायकः

De Buddhi, la Inteligencia, nació Bodha, el Despertar del entendimiento; y de esa misma estirpe surgió Apramāda, la Vigilancia sin descuido. De Lajjā, la Modestia, nació Vinaya, la Humildad y buena conducta; y de Vapuṣ, el cuerpo bien formado, nació Vyavasāya, el empeño resuelto y la empresa.

Verse 23

क्षेमः शान्तिसुतश्चापि सुखं सिद्धिरजायत / यशः कीर्तिसुतस्तद्वदित्येते धर्मसूनवः

De Śānti, la Paz, nació Kṣema, el Bienestar; y también nacieron Sukha, la Felicidad, y Siddhi, la Realización. Asimismo, de Kīrti, la Gloria, nació Yaśas, el Renombre. Estos son llamados los hijos de Dharma.

Verse 24

कामस्य हर्षः पुत्रो ऽभूद् देवानन्दो व्यजायत / इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः

De Kāma nació un hijo llamado Harṣa, el Júbilo; y de él surgió Devānanda, la Dicha de los Devas. Así se proclama esta estirpe de Dharma: una creación cuyo fruto culmina en felicidad y auspicioso cumplimiento.

Verse 25

जज्ञे हिंसा त्वधर्माद् वै निकृतिं चानृतं सुतम् / निकृत्यनृतयोर्जज्ञे भयं नरक एव च

De Adharma nació en verdad Hiṃsā (la violencia), y sus hijos fueron Nikṛti (la malicia engañosa) y Anṛta (la falsedad). De Nikṛti y Anṛta, a su vez, nacieron Bhaya (el temor) y Naraka (el infierno).

Verse 26

माया च वेदना चैव मिथुनं त्विदमेतयोः / भयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम्

Māyā y Vedanā (dolor/sensación) se unieron como pareja. Luego, del temor, Māyā dio a luz en verdad a Mṛtyu—la Muerte, arrebatadora de los seres vivientes.

Verse 27

वेदना च सुतं चापि दुः खं जज्ञे ऽथ रौरवात् / मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे

De Raurava surgió Vedanā (el dolor), y también su hijo, Duḥkha (el sufrimiento). De Mṛtyu (la Muerte) nacieron la enfermedad, la vejez, la aflicción, la sed del deseo y la ira.

Verse 28

दुः खोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः / नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः

Se recuerda que todos éstos culminan en sufrimiento, y todos llevan las señales de adharma. No tienen esposa ni hijo; en verdad, todos son “ūrdhvaretas”, aquellos cuya potencia generativa se vuelve hacia lo alto (por condición ascética).

Verse 29

इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः / संक्षेपेण मया प्रोक्ता विसृष्टिर्मुनिपुङ्गवा

Así surgió esta creación tāmasa: una fuerza ordenadora que regula el dharma. En breve he declarado este proceso de emanación, oh el más excelso entre los sabios.