Adhyaya 22

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकविशो ऽध्यायः सूत उवाच जयध्वजस्य पुत्रो ऽभूत् तालाजङ्घ इति स्मृतः / शतपुत्रास्तु तस्यासन् तालजङ्घाः प्रकीर्तिताः

Así, en el Śrī Kūrma Purāṇa, en la Saṃhitā de seis mil ślokas, en el Pūrva-bhāga, concluye el capítulo vigésimo primero. Dijo Sūta: «Jayadhvaja tuvo un hijo recordado con el nombre de Tālajaṅgha. Tuvo cien hijos, celebrados como los Tālajaṅghas».

Verse 2

तेषां ज्येष्ठो महावीर्यो वीतिहोत्रो ऽभवन्नृपः / वृषप्रभृतयश्चान्ये यादवाः पुण्यकर्मिणः

Entre ellos, el mayor fue Vītihotra, rey de gran valentía. Y los demás—comenzando por Vṛṣa—eran también Yādavas, ejecutores de obras meritorias.

Verse 3

वृषो वंशकरस्तेषां तस्य पुत्रो ऽभवन्मधुः / मधोः पुत्रशतं त्वासीद् वृषणस्तस्य वंशभाक्

Entre ellos, Vṛṣa se convirtió en el fundador del linaje. Su hijo fue Madhu. Madhu tuvo cien hijos; entre ellos, Vṛṣaṇa heredó y llevó adelante esa estirpe.

Verse 4

वीतिहोत्रसुतश्चापि विश्रुतो ऽनन्त इत्युत / दुर्जयस्तस्य पुत्रो ऽबूत् सर्वशास्त्रविशारदः

Y el hijo de Vītihotra fue célebre con el nombre de Ananta. Su hijo fue Durjaya, plenamente versado en todos los śāstras.

Verse 5

तस्य भार्या रूपवती गुणैः सर्वैरलङ्कृता / पतिव्रतासीत् पतिना स्वधर्मपरिपालिका

Su esposa era hermosa y adornada con todas las virtudes; como pativratā, fiel a su esposo, guardaba su propio dharma sagrado junto a su señor.

Verse 6

स कदाचिन्महाभागः कालिन्दीतीरसंस्थिताम् / अपश्यदुर्वशीं देवीं गायन्तीं मधुरस्वनाम्

Cierta vez, aquel ilustre vio a la diosa Urvaśī de pie en la ribera del Kāliṇdī (Yamunā), cantando con una voz de dulzura exquisita.

Verse 7

ततः कामाहतमनास्तत्समीपमुपेत्य वै / प्रोवाच सुचिरं कालं देवि रन्तुं मयार्ऽहसि

Entonces, con la mente herida por el deseo, se acercó a ella y dijo: «Oh Diosa, concédeme gozar contigo por largo tiempo».

Verse 8

सा देवी नृपतिं दृष्ट्वा रूपलावण्यसंयुतम् / रेमे तेन चिरं कालं कामदेवमिवापरम्

Al ver al rey colmado de belleza y encanto, aquella doncella divina se deleitó con él por largo tiempo, como si fuese otro Kāma-deva.

Verse 9

कालात् प्रबुद्धो राजा तामुर्वशीं प्राह शोभनाम् / गमिष्यामि पुरीं रम्यां हसन्ती साब्रवीद् वचः

Llegado el momento, el rey despertó y dijo a la resplandeciente Urvaśī: «Iré a la hermosa ciudad». Sonriendo, ella respondió con estas palabras.

Verse 10

न ह्यनेनोपभोगेन भवता राजसुन्दर / प्रीतिः संजायते मह्यं स्थातव्यं वत्सरं पुनः

Oh rey de hermosa presencia, con este goce contigo no nace en mí un afecto verdadero. Por ello, debes permanecer aparte un año más.

Verse 11

तामब्रवीत् स मतिमान् गत्वा शीघ्रतरं पुरीम् / आगमिष्यामि भूयो ऽत्र तन्मे ऽनुज्ञातुमर्हसि

A ella dijo el sabio: «Iré con mayor presteza a la ciudad y volveré aquí de nuevo. Por tanto, concédeme tu permiso».

Verse 12

तमब्रवीत् सा सुभगा तथा कुरु विशांपते / नान्ययाप्सरसा तावद् रन्तव्यं भवत् पुनः

La afortunada apsarā le dijo: «Así sea—hazlo así, oh señor de los pueblos. Pero hasta entonces no debes volver a retozar con ninguna otra apsarā».

Verse 13

ओमित्युक्त्वा ययौ तूर्णं पुरीं परमशोभनाम् / गत्वा पतिव्रतां पत्नीं दृष्ट्वा बीतो ऽभवन्नृपः

Diciendo «Om», partió veloz hacia la ciudad de suprema hermosura. Al llegar y ver a su esposa, firme en el dharma de la pativratā, el rey se llenó de temor.

Verse 14

संप्रेक्ष्य सा गुणवती भार्या तस्य पतिव्रता / भीतं प्रसन्नया प्राह वाचा पीनपयोधरा

Al verlo temeroso, aquella esposa virtuosa, fiel como pativratā, le habló con voz serena y benévola, para aquietar su corazón.

Verse 15

स्वामिन् किमत्र भवतो भीतिरद्य प्रवर्तते / तद् ब्रूहि मे यथा तत्त्वं न राज्ञां कीर्तये त्विदम्

Oh Señor, ¿por qué ha surgido hoy en ti el temor aquí? Dime la verdad tal como es; no lo pregunto para alabar a los reyes, sino para comprender el tattva, el principio real.

Verse 16

स तस्या वाक्यमाकर्ण्य लज्जावनतचेतनः / नोवाच किञ्चिन्नृपतिर्ज्ञानदृष्ट्या विवेद सा

Al oír sus palabras, el rey—con la mente abatida por la vergüenza—no dijo nada; pero ella, con el ojo del conocimiento verdadero, comprendió su estado interior.

Verse 17

न भेतव्यं त्वया स्वामिन् कार्यं पापविशोधनम् / भीते त्वयि महाराज राष्ट्रं ते नाशमेष्यति

Oh Señor, no debes temer; la tarea es la purificación del pecado. Si tú, oh gran rey, caes en el miedo, tu reino irá a la ruina.

Verse 18

तदा स राजा द्युतिमान् निर्गत्य तु पुरात् ततः / गत्वा कण्वाश्रमं पुण्यं दृष्ट्वा तत्र महामुनिम्

Entonces aquel rey resplandeciente salió de su ciudad; y, yendo al santo eremitorio de Kaṇva, contempló allí al gran sabio.

Verse 19

निशम्य कण्ववदनात् प्रायश्चित्तविधिं शुभम् / जगाम हिमवत्पृष्ठं समुद्दिश्य महाबलः

Tras oír de labios de Kaṇva el auspicioso rito de expiación (prāyaścitta), el poderoso partió, fijando su rumbo hacia la alta espalda del Himalaya.

Verse 20

सो ऽपश्यत् पथि राजेन्द्रो गन्धर्ववरमुत्तमम् / भ्राजमानं श्रिया व्योम्नि भूषितं दिव्यमालया

Entonces el rey soberano vio en el camino a un Gandharva excelso y preeminente—resplandeciente con gloria en el firmamento, adornado con una guirnalda divina.

Verse 21

वीक्ष्य मालाममित्रघ्नः सस्माराप्सरसां वराम् / उर्वशीं तां मनश्चक्रे तस्या एवेयमर्हति

Al ver la guirnalda, el vencedor de enemigos recordó a la más excelsa de las Apsaras. Fijó su mente en Urvaśī, pensando: «Esta guirnalda sólo es digna de ella».

Verse 22

सो ऽतीव कामुको राजा गन्धर्वेणाथ तेन हि / चकार सुमहद् युद्धं मालामादातुमुद्यतः

Aquel rey, encendido en extremo por el deseo, entabló entonces una gran batalla con ese Gandharva, decidido a apoderarse de la guirnalda.

Verse 23

विजित्य समरे मालां गृहीत्वा दुर्जयो द्विजाः / जगाम तामप्सरसं कालिन्दीं द्रष्टुमादरात्

Tras vencer en la batalla y tomar la guirnalda, el brahmán Durjaya, difícil de derrotar, partió con ansia para ver a aquella apsaras, Kālindī.

Verse 24

अदृष्ट्वाप्सरसं तत्र कामबाणाभिपीडितः / बभ्राम सकलां पृथ्वीं सप्तद्वीपसमन्विताम्

Al no ver allí a la apsaras, atormentado por las flechas de Kāma, vagó por toda la tierra, con sus siete continentes (sapta-dvīpa).

Verse 25

आक्रम्य हिमवत्पार्श्वमुर्वशीदर्शनोत्सुकः / जगाम शैलप्रवरं हेमकूटमिति श्रुतम्

Anhelando contemplar a Urvaśī, atravesó la ladera del Himālaya y se dirigió a Hemakūṭa, el más excelso de los montes—así se oye en la tradición.

Verse 26

तत्र तत्राप्सरोवर्या दृष्ट्वा तं सिंहविक्रमम् / कामं संदधिरे घोरं भूषितं चित्रमालया

Aquí y allá, las más excelsas Apsaras, al verlo de brío leonino, fueron tomadas por un deseo feroz, mientras él se mostraba adornado con una guirnalda maravillosa.

Verse 27

संस्मरन्नुर्वशीवाक्यं तस्यां संसक्तमानसः / न पश्यति स्मताः सर्वागिरिशृङ्गाणिजग्मिवान्

Recordando las palabras de Urvaśī, con la mente prendida de ella, ya no reparaba en nada; siguió adelante, pasando incluso las cumbres sin verlas.

Verse 28

तत्राप्यप्सरसं दिव्यामदृष्ट्वा कामपीडितः / देवलोकं महामेरुं ययौ देवपराक्रमः

Aun allí, al no contemplar a la resplandeciente apsara, atormentado por el deseo, Deva-parākrama prosiguió hacia el mundo de los dioses, rumbo al poderoso Meru.

Verse 29

स तत्र मानसं नाम सरस्त्रैलोक्यविश्रुतम् / भेजे शृङ्गाण्यतिक्रम्य स्वबाहुबलभावितः

Allí alcanzó el lago llamado Mānasa, célebre en los tres mundos; tras rebasar las cumbres, llegó a él confiando en la fuerza de sus propios brazos.

Verse 30

स तस्य तीरे सुभगां चरन्तीमतिलालसाम् / दृष्टवाननवद्याङ्गीं तस्यै मालां ददौ पुनः

Allí, en la ribera de aquellas aguas, vio a una mujer de hermosa fortuna que vagaba, colmada de ardiente anhelo. Al contemplar sus miembros sin tacha, le ofreció una vez más una guirnalda de flores.

Verse 31

स मालया तदा देवीं भूषितां प्रेक्ष्य मोहितः / रेमे कृतार्थमात्मानं जानानः सुचिरं तया

Entonces, al ver a la Diosa engalanada con la guirnalda, quedó hechizado. Con ella gozó largo tiempo, creyéndose colmado y teniendo por cumplido su propósito.

Verse 32

अथोर्वशी राजवर्यं रतान्ते वाक्यमब्रवीत् / किं कृतं भवता पूर्वं पुरीं गत्वा वृथा नृप

Entonces Urvaśī habló al mejor de los reyes al término de su juego amoroso: «Oh rey, ¿qué lograste antes al ir en vano a la ciudad?»

Verse 33

स तस्यै सर्वमाचष्ट पत्न्या यत् समुदीरितम् / कण्वस्य दर्शनं चैव मालापहरणं तथा

Él le contó todo cuanto había dicho su esposa: tanto el encuentro con Kaṇva como el episodio del robo de la guirnalda.

Verse 34

श्रुत्वैतद् व्याहृतं तेन गच्छेत्याह हितैषिणी / शापं दास्यति ते कण्वो ममापि भवतः प्रिया

Al oír lo que él dijo, la mujer bienintencionada respondió: «Ve». Y añadió: «Kaṇva te impondrá sin duda una maldición, aunque yo también soy amada por ti».

Verse 35

तयासकृन्महाराजः प्रोक्तो ऽपि मदमोहितः / न तत्यजाथ तत्पार्श्वं तत्र संन्यस्तमानसः

Aunque ella lo llamó y amonestó repetidas veces, el gran rey—embriagado por el orgullo y el engaño—no abandonó su lado; su mente quedó allí depositada, enteramente apegada.

Verse 36

ततोर्वशी कामरूपा राज्ञे स्वं रूपमुत्कटम् / सुरोमशं पिङ्गलाक्षं दर्शयामास सर्वदा

Entonces Urvaśī, capaz de asumir formas a voluntad, mostraba sin cesar al rey su propia figura sobrecogedora: con el vello erizado y ojos de tono amarillento y pardo.

Verse 37

तस्यां विरक्तचेतस्कः स्मृत्वा कण्वाभिभाषितम् / धिङ्मामिति विनिश्चित्यतपः कर्तुं समारभत्

Allí, con la mente ya desapegada, recordó lo dicho por el sabio Kaṇva; y, resuelto—«¡Vergüenza para mí!»—comenzó a emprender austeridades (tapas).

Verse 38

संवत्सरद्वादशकं कन्दमूलफलाशनः / भूय एव द्वादशकं वायुभक्षो ऽभवन्नृपः

Durante doce años el rey se alimentó de bulbos, raíces y frutos; y, de nuevo por otros doce años, se volvió uno que subsistía sólo del aire.

Verse 39

गत्वा कण्वाश्रमं भीत्या तस्मै सर्वं न्यवेदयत् / वासमप्सरसा भूयस्तपोयोगमनुत्तमम्

Entonces, temeroso, fue al eremitorio de Kaṇva y le refirió todo—que la apsarā había vuelto a morar allí, y que su disciplina suprema de austeridad y contención yóguica estaba siendo puesta a prueba.

Verse 40

वीक्ष्य तं राजशार्दूलं प्रसन्नो भगवानृषिः / कर्तुकामो हि निर्बोजं तस्याघमिदमब्रवीत्

Al ver a aquel rey, tigre entre los monarcas, el bienaventurado sabio se alegró; y, deseando volver “sin semilla” el pecado del rey—incapaz de brotar de nuevo—le dijo estas palabras.

Verse 41

गच्छ वाराणसीं दिव्यामीश्वराध्युषितां पुरीम् / आस्ते मोचयितुं लोकं तत्र देवो महेश्वरः

Ve a la divina Vārāṇasī, la ciudad habitada por Īśvara. Allí mora el dios Maheśvara (Hara) para liberar al mundo.

Verse 42

स्नात्वा संतर्प्य विधिवद् गङ्गायान्देवताः पितॄन् / दृष्ट्वा विश्वेश्वरं लिङ्गङ्किल्बिषान्मोक्ष्यसे ऽखिलात्

Tras bañarte en el Gaṅgā y, conforme al rito, saciar con ofrendas a los dioses y a los antepasados, al contemplar el Liṅga de Viśveśvara quedarás liberado por completo de todos los pecados.

Verse 43

प्रणम्य शिरसा कण्वमनुज्ञाप्य च दुर्जयः / वाराणस्यां हरं दृष्ट्वा पापान्मुक्तो ऽभवत् ततः

Durjaya, inclinando la cabeza, se postró ante el sabio Kaṇva y pidió su permiso; luego fue a Vārāṇasī, y al contemplar allí a Hara (Śiva) quedó libre de sus pecados.

Verse 44

जगाम स्वपुरीं शुभ्रां पालयामास मेदिनीम् / याजयामास तं कण्वो याचितो घृणया मुनिः

Regresó a su resplandeciente capital y gobernó la tierra. Luego el sabio Kaṇva—movido por compasión cuando fue suplicado—ofició para él los ritos del sacrificio como su sacerdote.

Verse 45

तस्य पुत्रो ऽथ मतिमान् सुप्रतीक इति श्रुतः / बभूव जातमात्रं तं राजानमुपतस्थिरे

Entonces nació su hijo—sabio y célebre con el nombre de Supratīka. Apenas nacido, se acercaron y le rindieron servicio, atendiéndolo como a su rey.

Verse 46

उर्वश्यां च महावीर्याः सप्त देवसुतोपमाः / कन्या जगृहिरे सर्वा जन्धर्वदयिता द्विजाः

Y de Urvaśī nacieron siete hijas de gran potencia, semejantes a los hijos de los dioses. Todas fueron tomadas por esposas por los sabios dos veces nacidos (dvija), amados por los Gandharvas.

Verse 47

एष व कथितः सम्यक् सहस्त्रजित उत्तमः / वंशः पापहरो नृणां क्रोष्टोरपि निबोधत

Así, el excelso Sahasrajit ha sido descrito debidamente. Ahora comprende también el linaje de Kroṣṭu: se dice que esta dinastía borra los pecados de los hombres.