Adhyaya 27

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डपुत्रवधो नाम षड्विंशो ऽध्यायः अथ नष्टेषु पुत्रेषु शोकानलपरिप्लुतः / विललाप स दैत्येन्द्रो मत्वा जातं कुलक्षयम्

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección posterior, en el diálogo de Hayagrīva y Agastya, dentro del relato de Lalitā, concluye el capítulo vigésimo sexto, llamado «La muerte de los hijos de Bhaṇḍa». Luego, cuando sus hijos perecieron, el señor de los Daityas, anegado por el fuego del dolor, se lamentó, creyendo consumada la ruina de su linaje.

Verse 2

हा पुत्रा हा गुणोदारा हा मदेकपरायणाः / हा मन्नेत्रसुधापूरा हा मत्कुलविवर्धनाः

¡Ay, hijos míos! ¡Ay, de virtud amplia y noble! ¡Ay, los que sólo en mí se refugian! ¡Ay, néctar de ambrosía que colma mis ojos! ¡Ay, los que engrandecen mi linaje!

Verse 3

हा समस्तसुरश्रेष्ठमदभञ्जनतत्पराः / हा समस्तसुरस्त्रीणामन्तर्मोहनमन्मथाः

¡Ay, vosotros, empeñados en quebrar el orgullo de los más excelsos devas! ¡Ay, vosotros, Manmatha que hechiza el corazón íntimo de todas las deidades femeninas!

Verse 4

दिशत प्रीतिवाचं मे ममाङ्के वल्गताधुना / किमिदानीमिमं तातमवमुच्य सुखं गताः

Decidme una palabra de cariño; ahora corred y jugad en mi regazo. ¿Por qué, dejando a este padre, os habéis ido ahora hacia la dicha?

Verse 5

युष्मान्विना न शोभन्ते मम राज्यानि पुत्रकाः / रिक्तानि मम गेहानि रिक्ता राजसभापि मे

Hijos míos, sin vosotros mis reinos no resplandecen. Vacías están mis moradas, y vacía también mi asamblea real.

Verse 6

कथमेवं विनिःशेषं हतायूयं दुराशयाः / अप्रधृष्यभुजासत्त्वान्भवतो मत्कुलाङ्कुरान् / कथमेकपदे दुष्टा वनिता संगरे ऽवधीत्

¿Cómo es que fuisteis aniquilados por completo por una mujer perversa de funestos designios? Vosotros, héroes de brazos indomables, retoños de mi linaje: ¿cómo esa malvada os dio muerte en la batalla como si fuera en un solo paso?

Verse 7

मम नष्टानि सौख्यानि मम नष्टाः कुलस्त्रियः / इतः परं कुले क्षीणे साहसानि सुखानि च

Mis dichas se han perdido; y también se han extinguido las mujeres de mi linaje. De aquí en adelante, cuando el clan se agote, se desvanecerán asimismo los gozos y aun los actos temerarios.

Verse 8

भवतः सुकृतैर्लब्ध्वा मम पूर्वजनुःकृतैः / नाशो ऽयं भवतामद्य जातो नष्टस्ततो ऽस्म्यहम्

Por vuestras buenas obras, y por los méritos que yo realicé en nacimientos anteriores, obtuve todo esto. Mas hoy esta ruina ha surgido por causa vuestra; por ello, yo quedo destruido.

Verse 9

हा हतो ऽस्मि विपन्नो ऽस्मि मन्दभाग्यो ऽस्मि पुत्रकाः / इति शोकात्स पर्यस्यन्प्रलपन्मुक्तमूर्धजः / मूर्च्छया लुप्तहृदयो निष्पपात नुपासनात्

«¡Ay, estoy muerto, estoy arruinado, soy de mísera fortuna, hijos míos!» Así, trastornado por el dolor, se revolcaba y gemía, con los cabellos sueltos. Luego, desvanecido, con el corazón como apagado, cayó del asiento.

Verse 10

विशुक्रश्च विषङ्गश्च कुटिलाक्षश्च संसदि / भण्डमाश्वासयामासुर्दैवस्य कुटिलक्रमैः

En la asamblea, Viśukra, Viṣaṅga y Kuṭilākṣa consolaron a Bhaṇḍa, hablando de los pasos tortuosos del Daiva, el destino.

Verse 11

विशुक्र उवाच देवकि प्राकृत इव प्राप्तः शोकस्य वश्यताम् / लपसि त्वे प्रति सुतान्प्राप्तमृत्यून्महाहवे

Dijo Viśukra: «Oh Devakī, como un hombre común has caído bajo el dominio del dolor. Lamentas a tus hijos, que hallaron la muerte en la gran batalla.»

Verse 12

धर्मवान्विहितः पन्था वीराणामेष शाश्वतः / अशोच्यमाहवे मृत्युं प्राप्नुवन्ति यदर्हितम्

Este es el camino justo y eterno ordenado para los héroes; alcanzan una muerte en batalla que no merece duelo, pues es digna.

Verse 13

एतदेव विनाशाय शल्यवद्बाधते मनः / यत्स्त्री समागत्य हठान्नि हन्ति सुभटान्रणे

Solo esto atormenta mi mente como una espina que lleva a la ruina: que una mujer, atacando violentamente, mate a grandes guerreros en la batalla.

Verse 14

इत्युक्ते तेन दैत्येन पुत्रशोको व्यमुच्यत / भण्डेन चण्डकालाग्निसदृशः क्रोध आदधे

Al decir esto aquel Daitya, abandonó el dolor por sus hijos; Bhanda asumió entonces una ira semejante al fuego feroz del fin de los tiempos.

Verse 15

स कोशात्क्षिप्रमुद्धृत्य खड्गमुग्रं यमोपमम् / विस्फारिताक्षियुगलो भृशं जज्वाल तेजसा

Desenvainando rápidamente una espada terrible semejante a Yama, el Dios de la Muerte, ardió intensamente con energía, con los ojos muy abiertos.

Verse 16

इदानीमेव तां दुष्टां खड्गेनानेन खण्डशः / शकलीकृत्य समरे श्रमं प्राप्स्यामि बन्धुभिः

Ahora mismo, habiendo cortado a esa mujer malvada en pedazos con esta espada en la batalla, encontraré alivio junto a mis parientes.

Verse 17

इति रोषस्खलद्वर्णः श्वसन्निव भुजङ्गमः / खड्गं विधुन्वन्नुत्थाय प्रचचाला तिमत्तवत्

Así, mudando el semblante por la ira y resoplando como serpiente, sacudió la espada, se alzó y avanzó tambaleante como un ebrio enloquecido.

Verse 18

तं निरुध्य च संभ्रान्ताः सर्वे दानवपुङ्गवाः / वाचमूचुरतिक्रोधाज्ज्वलन्तो ललितां प्रति

Al detenerlo, todos los caudillos dánavas quedaron turbados; ardiendo de ira desmedida, dirigieron sus palabras hacia Lalitā.

Verse 19

न तदर्थे त्वया कार्यः स्वामिन्संभ्रम ईदृशः / अस्माभिः स्वबलैर्युक्तै रणोत्साहो विधीयते

Señor, por eso no debes turbarte de tal modo; nosotros, provistos de nuestras propias fuerzas, despertaremos el ardor del combate.

Verse 20

भवदाज्ञालवं प्राप्य समस्तभुवनं हठात् / विमर्द्दयितुमीशाः स्मः किमु तां मुग्धभामिनीम्

Con sólo recibir una mínima parte de tu mandato, somos capaces de aplastar por la fuerza el universo entero; ¿cuánto más a esa doncella ingenua?

Verse 21

किं चूषयामः सप्ताब्धीन्क्षोदयामो ऽथ वा गिरीन् / अधरोत्तरमेवैतत्त्रैलोक्यं करवाम वा

¿Hemos de sorber los siete océanos hasta secarlos, o pulverizar las montañas? ¿O acaso volcar los tres mundos, poniendo lo de abajo arriba?

Verse 22

छिनदाम सुरान्सर्वान्भिनदाम तदालयान् / पिन्षाम हरित्पालानाज्ञां देहि महामते

«Cortaremos a todos los devas, destruiremos sus moradas y trituraremos a los Haritpāla; concédenos la orden, oh Mahāmate.»

Verse 23

इत्युदीरित माकर्ण्य महाहङ्कारगर्वितम् / उवाच वचनं क्रुद्धः प्रतिघारुणलोचनः

Al oír aquellas palabras, henchidas de gran orgullo y arrogancia, habló airado, con ojos terribles y feroces.

Verse 24

विशुक्र भवता गत्वा मायान्तार्हितवर्ष्मणा / जयविघ्नं महायन्त्रं कर्त्तव्यं कटके द्विषाम्

Oh Viśukra, ve ocultando tu cuerpo con māyā; en el campamento de los enemigos debes construir el gran yantra “Jayavighna”, que estorba la victoria.

Verse 25

इति तस्य वचः श्रुत्वा विशुक्रो रोषरूषितः / मायातिरोहितवपुर्जगाम ललिताबलम्

Al oír sus palabras, Viśukra, encendido de ira, ocultó su cuerpo con māyā y partió hacia el ejército de Lalitā.

Verse 26

तस्मिन्प्रयातुमुद्युक्ते सुर्यो ऽस्तं समुपागतः / पर्यस्तकिरणस्तोमपाटलीकृतदिङ्मुखः

Cuando se disponía a partir, el Sol ya se acercaba al ocaso; sus rayos se desparramaron y los rostros de las direcciones se tiñeron del rosado de la flor pāṭalī.

Verse 27

अनुरागवती संध्या प्रयान्तं भानुमालिनम् / अनुवव्राज पातालकुञ्जे रन्तुमिवोत्सुका

El crepúsculo, colmado de amor, siguió al Sol, el de guirnalda de rayos, cuando partía, como si anhelara recrearse en la arboleda cavernosa de Pātāla.

Verse 28

वेगात्प्रपततो भानोर्देहसंगात्समुत्थिताः / चरमाब्धेरिव पयःकणास्तारा विरेजिरे

Por la veloz caída del Sol, las chispas nacidas del roce de su cuerpo resplandecieron como estrellas, cual gotas de agua alzadas del océano del confín.

Verse 29

अथाससाद बहुलं तमः कज्जलमेचकम् / सार्थं कर्त्तुमिवोद्युक्तं सवर्णस्यासिदुर्धिया

Entonces se abatió una oscuridad espesa, negra como el hollín, y con mente perversa parecía dispuesta a formar hueste con los de su mismo color.

Verse 30

मायारथं समारूढो गूढशर्वरसंवृतः / अदृश्यवपुरापेदे ललिताकटकं खलः

Aquel malvado montó el carro de la ilusión, velado por el secreto hálito de la noche; con cuerpo invisible llegó a la ciudad de Lalitākaṭaka.

Verse 31

तत्र गत्वा ज्वलज्ज्वालं वह्निप्राकारमण्डलम् / शतयोजनविस्तारामालोकयत् दुर्मतिः

Al llegar allí, el de mente torcida contempló el círculo de murallas de fuego, de llamas fulgurantes, extendido a lo ancho por cien yojanas.

Verse 32

परितो विभ्रमञ्शालमवकाशमवाप्नुवन् / दक्षिणं द्वारमासाद्य निदध्यौ क्षणमुद्धतः

Recorrió en derredor el salón agitado y halló un claro; al llegar a la puerta del sur, se detuvo un instante y meditó, con ánimo resuelto.

Verse 33

तत्रापश्यन्महासत्त्वास्सावधाना धृतायुधाः / आरूढयानाः सनद्धवर्माणो द्वारदेशतः

Allí vio a grandes héroes, atentos y con las armas en mano; montados en sus carros, ceñidos de armadura, apostados junto a la puerta.

Verse 34

स्तंभिनीप्रमुखाः शक्तीर्विशत्यक्षौहिणीयुताः / सर्वदा द्वाररक्षार्थं निर्दिष्टा दण्डनाथया

Las Śakti, encabezadas por Stambhinī, reunían fuerza equivalente a veinte akṣauhiṇī; el Daṇḍanātha las había destinado siempre a la custodia de la puerta.

Verse 35

विलोक्य विस्मयाविष्टो विचार्य च चिरं तदा / शालस्य बहिरेवासौ स्थित्वा यन्त्रं समातनोत्

Al contemplarlo, quedó sobrecogido de asombro y reflexionó largo rato; luego, permaneciendo fuera del salón, dispuso y tendió un yantra.

Verse 36

गव्यूतिमात्रकायामे तत्समानप्रविस्तरे / शिलापट्टे सुमहति प्रालिखद्यन्त्रमुत्तमम्

Sobre una gran losa de piedra, de un gavyūti de largo y de igual anchura, trazó con esmero el yantra supremo.

Verse 37

अष्टदिक्ष्वष्टशूलेन संहाराक्षरमौलिना / अष्टभिर्दैवतैश्चैव युक्तं यन्त्रं समालिखत्

En las ocho direcciones trazó un yantra, unido a ocho tridentes, coronado por la sílaba de Saṃhāra (la disolución), y acompañado por ocho deidades.

Verse 38

अलसा कृपणा दीना नितन्द्राच प्रमीलिका / क्लीबा च निरहङ्कारा चेत्यष्टौ देवताः स्मृताः

Alasā, Kṛpaṇā, Dīnā, Nitandrā, Pramīlikā, Klībā y Nirahaṅkārā: así se recuerdan las ocho deidades.

Verse 39

देवताष्टकमेतश्च शूलाष्टकपुटोपरि / नियोज्य लिखितं यन्त्रं मायावी सममन्त्रयत्

El Māyāvī dispuso este octeto de deidades sobre el recinto de los ocho tridentes; y, una vez escrito el yantra, lo consagró con recitación unánime de mantras.

Verse 40

पूजां विधाय मन्त्रस्य बलिभिश्छागलादिभिः / तद्यन्त्रं चारिकटके प्राक्षिपत्समरे ऽसुरः

Tras realizar la adoración del mantra y ofrecer bali con cabras y otros, el asura arrojó aquel yantra en la batalla, en medio del campamento del ejército.

Verse 41

पाकारस्य बहिर्भागे वर्तिना तेन दुर्धिया / क्षिप्तमुल्लङ्घ्य च रणे पपात कटकान्तरे

Por su mente perversa, fue arrojado desde el exterior de la muralla; y, saltando en la batalla, cayó en medio de las filas del ejército.

Verse 42

तद्यन्त्रस्य विकारेण कटकस्थास्तुशक्तयः / विमुक्तशस्त्रसंन्यासमास्थिता दीनमानसाः

Por la alteración de aquel yantra, las fuerzas que estaban en el cerco depusieron las armas, abrazaron el abandono del combate y quedaron con el ánimo abatido.

Verse 43

किं हतैरसुरैः कार्यं शस्त्राशस्त्रिक्रमैरलम् / जयसिद्धफलं किं वा प्राणिहिंसा च पापदा

¿Qué se gana con los asuras ya abatidos? Basta ya de artes con armas y sin armas. ¿Qué fruto trae la victoria lograda, si la violencia contra los seres vivientes engendra pecado?

Verse 44

अमराणां कृते को ऽयं किमस्माकं भविष्यति / वृथा कलकलं कृत्वा न फलं युद्धकर्मणा

¿Es esto por causa de los Amara, los dioses inmortales? ¿Y qué será de nosotros? En vano hacemos estrépito: la obra de la guerra no da fruto alguno.

Verse 45

का स्वामिनी महाराज्ञी का वासौ दण्डनायिका / का वा सा मन्त्रिणी श्यामा भृत्यत्वं नो ऽथ कीदृशम्

¿Quién es la Señora, la Gran Reina? ¿Quién es Vāsau, la que impone el castigo? ¿Quién es esa ministra Śyāmā? ¿Y cómo será, entonces, nuestra condición de servidores?

Verse 46

इह सर्वाभिरस्माभिर्भृत्यभूताभिरेकिका / वनिता स्वामिनीकृत्ये किं फलं मोक्ष्यते परम्

Aquí, todas nosotras, hechas siervas, habremos de tomar a una sola mujer por señora; ¿qué fruto supremo —aun la mokṣa, la liberación— se dejará escapar entonces?

Verse 47

परेषां मर्मभिदुरैरायुधैर्न प्रयोजनम् / युद्धं शाम्यतु चास्माकं देहशस्त्रक्षतिप्रदम्

No hay necesidad de emplear armas que hieren los puntos vitales de los otros. Que la guerra se apacigüe, pues sólo concede al cuerpo heridas de hierro y filo.

Verse 48

युद्धे च मरणं भावि वृथा स्युर्जीवितानि नः / युद्धे मृत्युर्भवेदेव इति तत्र प्रमैव का

En la guerra la muerte es segura; en vano serían nuestras vidas. Si en la guerra sólo puede sobrevenir la muerte, ¿qué prueba o certeza falta allí?

Verse 49

उत्साहेन फलं नास्ति निद्रैवैका सुखावहा / आलस्यसदृशं नास्ति चित्तविश्रान्तिदायकम्

Con el mero ardor no hay fruto; sólo el sueño trae bienestar. Nada hay como la pereza para conceder descanso a la mente.

Verse 50

एतादृशीश्च नो ज्ञात्वा सा राज्ञी किं करिष्यति / तस्या राज्ञीत्वमपि नः समवायेन कल्पितम्

Sabiendo que somos así, ¿qué podrá hacer esa reina? Aun su realeza fue establecida por nuestro acuerdo común.

Verse 51

एवं चोपेक्षितास्माभिः सा विनष्टबला भवेत् / नष्ट सत्त्वा च सा राज्ञी कान्नः शिक्षां करिष्यति

Si así la desatendemos, quedará privada de fuerza. Y, perdida su valentía, ¿con qué podrá esa reina instruirnos?

Verse 52

एवमेव रणारंभं विमुच्य विधुतायुधाः / शक्तयो निद्रया द्वारे घूर्णमाना इवाभवन्

Así también, las Śaktis, dejando el inicio del combate y con las armas sacudidas y caídas, por el poder del Sueño (Nidrā) quedaron como si girasen tambaleantes en el umbral de la puerta.

Verse 53

सर्वत्र मान्द्यं कार्येषु महदालस्यमागतम् / शिथिलं चाभवत्सर्वं शक्तीनां कटकं महत्

Por doquier, en las acciones sobrevino el abatimiento y llegó una gran pereza; todo se volvió flojo y sin vigor, incluso el vasto ejército de las Śaktis.

Verse 54

जयविघ्नं महायन्त्रमिति कृत्वा स दानवः

Aquel Dānava, teniéndolo por “Jayavighna, el gran yantra”, así lo dispuso.

Verse 55

निर्विद्य तत्प्रभावेण कटकं प्रमिमन्थिषुः / द्वितीययुद्धदिवसस्यार्धरात्रे गते सति

Desalentados por su influjo, comenzaron a desbaratar el ejército; cuando ya había pasado la medianoche del segundo día de batalla.

Verse 56

निस्मृत्य नगराद्भूयस्त्रिंशदक्षौहिणीवृतः / आजगाम पुनर्दैत्यो विशुक्रः कटकं द्विषाम्

Como si hubiera olvidado su partida de la ciudad, el Daitya Viśukra volvió a llegar, rodeado por treinta akṣauhiṇīs, contra el campamento del enemigo.

Verse 57

अश्रूयन्त ततस्तस्य रणनिःसाणनिस्वनाः / तथापि ता निरुद्योगाः शक्तयः कटके ऽभवन्

Entonces se oyeron los estruendos de la batalla, el chirriar y el choque de las armas. Con todo, aquellas Śakti en la formación del ejército permanecieron sin empeño, sin ponerse en acción.

Verse 58

तदा महानुभावत्वाद्विकारैर्विघ्नयन्त्रजैः / अस्पृष्टे मन्त्रिणीदण्डनाथे चिन्तामवा पतुः

Entonces, por su gran majestad, las alteraciones nacidas de los artificios de obstáculo no tocaron a Mantriṇī ni a Daṇḍanātha; y por ello les sobrevino la inquietud.

Verse 59

अहो बत महत्कष्टमिदमापतितं भयम् / कस्य वाथ विकारेण सैनिका निर्गतोद्यमाः

¡Ay!, qué gran calamidad y qué temor han caído sobre nosotros. ¿Por la alteración de quién han quedado los soldados sin brío, sin empeño?

Verse 60

निरस्तायुधसंरंभा निद्रातन्द्राविघूर्णिताः / न मानयन्ति वाक्यानि रार्चयन्ति महेश्वरीम् / औदासीन्यं वितन्वन्ति शक्तयो निस्पृहा इमाः

Han desechado el ímpetu de empuñar las armas, aturdidas por sueño y sopor. No honran las palabras de mando; antes bien, rinden culto a Maheśvarī. Estas Śakti, sin deseo alguno, extienden una indiferencia desapegada.

Verse 61

इति ते मन्त्रिणीदण्डनाथे चिन्तापरायणे / चक्रस्यन्दनमारूढे महाराज्ञीं समूचतुः

Así, Mantriṇī y Daṇḍanātha, entregados a la preocupación, subieron al carro de ruedas y se dirigieron a la Mahārājñī, la gran reina.

Verse 62

मन्त्रिण्युवाच देवि सक्य विकारो ऽयं शक्तयो विगतोद्यमाः / न शृण्वन्ति महाराज्ञि तवाज्ञां विश्वपालिताम्

La ministra dijo: «Oh Devi, este trastorno es posible; las fuerzas han perdido todo empeño. Oh gran reina, no escuchan tu mandato, tú que velas por el mundo».

Verse 63

अन्योन्यं च विरक्तास्ताः पराच्यः सर्वकर्मसु / निद्रातन्द्रामुकुलिता दुर्वाक्यानि वितन्वते

Además, se han vuelto indiferentes unas a otras y se apartan de toda labor. Entumecidas por el sueño y la modorra, esparcen palabras hirientes.

Verse 64

का दण्डिनी मन्त्रिणी का महाराज्ञीति का पुनः / युद्धं च कीदृशमिति क्षेपं भूरि वितन्वते

Se burlan diciendo: «¿Quién es la que castiga? ¿Quién es la ministra? ¿Y quién, entonces, es la gran reina?» Y también: «¿Qué clase de guerra será?» Así multiplican sus mofas.

Verse 65

अस्मिन्नेवान्तरे शत्रुरागच्छति महाबलः / उद्दण्डभेरीनिस्वानैर्विभिन्दन्निव रोदसी

En ese mismo instante, el enemigo de gran poder se acerca, con el estruendo de tambores de guerra desatados, como si hendiera cielo y tierra.

Verse 66

अत्र यत्प्राप्तरूपं तन्महाराज्ञि प्रपद्यताम् / इत्युक्त्वा सह दण्डिन्या मन्त्रिणी प्रणतिं व्यधात्

Dijo: «Oh gran reina, aquí acoge la forma que han tomado los sucesos.» Tras decirlo, la ministra, junto con la ejecutora del castigo, hizo reverente salutación.

Verse 67

ततः सा ललिता देवी कामेश्वरमुखं प्रति / दत्तदृष्टडिः समहसदतिरक्तरदावलिः

Entonces la Diosa Lalitā fijó su mirada en el rostro de Kāmeśvara; sonrió suavemente, y su hilera de dientes, de rojo intenso, resplandecía.

Verse 68

तस्याः स्मितप्रभापुञ्जे कुञ्जराकृतिमान्मुखे / कटक्रोडगलद्दानः कश्चिदेव व्यजृंभत

En el haz de luz de su sonrisa, en aquel rostro de forma elefantina, pareció desplegarse alguien como un elefante, con el licor de dāna escurriendo desde la garganta.

Verse 69

जपापटलपाटल्यो बालचन्द्रवपुर्धरः / बीजपूरगदामिक्षुचापं शूलं सुदर्शनम्

De tono rosado como la flor de japā, llevando el cuerpo de la luna joven, portaba el fruto bījapūra, la maza, el arco de caña de azúcar, el śūla y el Sudarśana.

Verse 70

अब्जपाशोत्पलव्रीहिमञ्जरीवरदां कुशान् / रत्नकुंभं च दशभिः स्वकैर्हस्तैः समुद्वहन्

Con sus diez manos alzaba el loto, el lazo pāśa, el utpala, la espiga de arroz, la mano varadā que concede dones, las hierbas kuśa y la vasija de gemas.

Verse 71

तुन्दिलश्चन्द्रचूडालो मन्द्रबृंहितनिस्वनः / सिद्धिलक्ष्मीसमाश्लिष्टः प्रणनाम महेश्वरीम्

De vientre abultado, coronado por la luna, con voz grave y resonante; abrazado por Siddhi-Lakṣmī, se postró ante Maheśvarī.

Verse 72

तया कृताशीः स महान्गणनाथो गजाननः / जयविघ्नमहायन्त्रंभेत्तुं वेगाद्विनिर्ययौ

Habiendo recibido su bendición, el gran Señor de las huestes, Gajānana, partió con ímpetu para quebrar el gran yantra de “Jaya‑Vighna”.

Verse 73

अन्तरेवहि शालस्य भ्रमद्दन्तावलाननः / निभृतं कुत्रचिल्लग्नं जयविघ्नं व्यलोकयत्

Aun dentro del salón, el de rostro de elefante, con colmillos que giraban, divisó a “Jaya‑Vighna”, oculto y adherido en algún lugar, en sigilo.

Verse 74

स देवो घोरनिर्घातैर्दुःसहैर्दन्तपातनैः / क्षणाच्चूर्मीकरोति स्म जयविघ्नमहाशिलाम्

Aquel Deva, con golpes terribles y caídas de colmillo insoportables, en un instante pulverizó la gran roca de “Jaya‑Vighna”.

Verse 75

तत्र स्थिताभिर्दुष्टाभिर्देवताभिः सहैव सः / परागशेषतां नीत्वा तद्यन्त्रं प्रक्षिपद्दिवि

Allí, junto con las deidades perversas que estaban presentes, lo redujo a polvo y arrojó aquel yantra hacia el cielo.

Verse 76

ततः किलकिलारावं कृत्वाऽलस्यविवर्जिताः / उद्यताः समरं कर्तुं शक्तयः शस्त्रपाणयः

Entonces, lanzando el clamor de “kilakilā” y libres de toda pereza, las Śakti, con armas en mano, se alzaron dispuestas a trabar combate.

Verse 77

स देतिवदनः कण्ठकलिताकुण्ठनिस्वनः / जययन्त्रं हि तत्सृष्टं तथा रात्रौ व्यनाशयत्

Aquel asura de rostro detiva, con un bramido incesante nacido en su garganta, destruyó en la noche el Jayayantra, el instrumento de victoria que había sido creado.

Verse 78

इमं वृत्तान्तमाकर्ण्य भण्डः स क्षोभमाययौ / ससर्जय बहूनात्मरूपान्दन्तावलाननान्

Al oír este suceso, Bhaṇḍa se agitó en cólera; y entonces engendró muchas formas de sí mismo, de rostro elefantino y con hileras de colmillos.

Verse 79

ते कटक्रोडविगलन्मदसौरभचञ्चलैः / चञ्चरीककुलैरग्रे गीयमानमहोदयाः

De sus flancos manaba el aroma embriagador del mada, que inquietaba a los enjambres de abejas; y éstos, volando al frente, parecían cantar la grandeza de su esplendor.

Verse 80

स्फुरद्दाडिमकिञ्जल्कविक्षेपकररोचिषः / सदा रत्नाकरानेकहेलया पातुमुद्यताः

El fulgor de sus manos resplandecía, como si esparciera el polen centelleante del granado; y siempre estaban dispuestos a beber, con despreocupada facilidad, los océanos que guardan gemas.

Verse 81

आमोदप्रमुखा ऋद्धिमुख्यशक्तिनिषेविताः / आमोदश्च प्रमोदश्च मुमुखो दुर्मुखस्तथा

Con Āmoda a la cabeza, eran atendidos por las Śakti principales, como Ṛddhi; y estaban también Āmoda, Pramoda, Mumukha y asimismo Durmukha.

Verse 82

अरिघ्नो विघ्नकर्त्ता च षडेते विघ्ननायकाः / ते सप्तकोटिसंख्यानां हेरंबाणामधीश्वराः

Arighna y Vighnakarttā: estos seis son los caudillos de los obstáculos; ellos son los supremos señores de los Heramba, en número de siete koṭis.

Verse 83

ते पुरश्चलितास्तस्य महागणपते रणे / अग्निप्राकारवलयाद्विनिर्गत्य गजाननाः

En la batalla del gran Gaṇapati, ellos avanzaron al frente; los Gajānanā, de rostro de elefante, salieron del anillo de murallas de fuego.

Verse 84

क्रोधहुङ्कारतुमुलाः प्रत्य पद्यन्त दानवान् / पुनः प्रचण्डफूत्कारबधिरीकृतविष्टपाः

Con el estruendo del huṅkāra de la ira, arremetieron contra los Dānava; y de nuevo, con un bramido feroz, dejaron como sordo al triple mundo.

Verse 85

पपात दैत्यसैन्येषु गणचक्रचमूगणः / अच्छिदन्निशितैर्बाणैर्गणनाथः स दानवान्

El ejército de los Gaṇa, girando como un cakra, cayó sobre las filas de los Daitya; y el Gaṇanātha cercenó a los Dānava con flechas agudas.

Verse 86

गणनाथेन तस्याभूद्विशुक्रस्य महौजसः / युद्धमुद्धतहुङ्कारभिन्नकार्मुकनिःस्वनम्

Entonces se trabó el combate entre el Gaṇanātha y el poderosísimo Viśukra; una guerra cuyo estruendo de huṅkāras altivos quebraba el sonido de los arcos.

Verse 87

भ्रुकुटी कुटिले चक्रे दष्टोष्ठमतिपाटलम् / विशुक्रो युधि बिभ्राणः समयुध्यत तेन सः

Viśukra frunció el ceño en arco, mordió sus labios de rojo encendido; empuñando las armas en el campo de batalla, trabó combate con él.

Verse 88

शस्त्राघट्टननिस्वानैर् हुंकारैश्च सुरद्विषाम् / दैत्यसप्तिखुरक्रीडत्कुद्दालीकूटनिस्वनैः

Con el estruendo del choque de las armas y los gritos “hum” de los enemigos de los dioses; con el retumbar de los cascos de los Daitya, como si jugaran, y con el golpe seco, cual azadón que hiere la roca.

Verse 89

फेत्कारैश्च गचेन्द्राणां भयेनाक्रन्दनैरपि / हेषया च हयश्रेण्या रथचक्रस्वनैरपि

Y con los bramidos de los elefantes señores y los lamentos nacidos del miedo; con el relincho de las filas de caballos y el rumor de las ruedas de los carros.

Verse 90

धनुषां गुणनिस्स्वानैश्चक्रचीत्करणैरपि

Con el zumbido de las cuerdas de los arcos tensados, y también con el silbido agudo del cakra al girar.

Verse 91

शरसात्कारघोषैश्च वीरभाषाकदंबकैः / अट्टहासैर्महेन्द्राणां सिंहनादैश्चभूरिशः

Con el estrépito de las flechas al chocar y con racimos de palabras de héroes; con las carcajadas de los Mahendra y con abundantes rugidos de león.

Verse 92

क्षुभ्यद्दिगन्तरं तत्र ववृधे युद्धमुद्धतम् / त्रिंशदक्षौहिणी सेना विशुक्रस्य दुरात्मनः

Allí se estremecieron los confines de las direcciones, y la guerra, impetuosa, creció. Era el ejército de treinta akṣauhiṇīs de Viśukra, de alma perversa.

Verse 93

प्रत्येकं योधया मासुर्गणनाथा महारथाः / दन्तैर्मर्म विभिन्दन्तो विष्टंयतश्च शुण्डया

Los jefes de las huestes, grandes guerreros, combatían uno por uno. Con los colmillos perforaban los puntos vitales, y con la trompa tiraban y sacudían con furia.

Verse 94

क्रोधयन्तः कर्णतालैः पुष्कलावर्त्तकोपमैः / नासाश्वासैश्च परुषैर्विक्षिपन्तः पताकिनीम्

Enardecían la ira con el batir de sus orejas, semejante a un torbellino de cólera; y con ásperos resoplidos nasales sacudían y dispersaban las banderas del ejército.

Verse 95

उरोभिर्मर्दयन्तश्च शैलवप्रसमप्रभैः / पिंषन्तश्च पदाघातैः पीनैर्घ्नन्तस्तथोदरैः

Aplastaban con sus pechos, firmes como escarpas de montaña. Trituraban con golpes de sus patas, y mataban también con sus vientres macizos y pesados.

Verse 96

विभिन्दन्तश्च शूलेन कृत्तन्तश्चक्रपातनैः / शङ्खस्वनेन महता त्रासयन्तो वरूथिनीम्

Perforaban con la lanza y cercenaban con el caer de los discos (cakra). Con el gran clamor de la caracola (śaṅkha) aterraban a la formación del ejército.

Verse 97

गणनाथमुखोद्भूता गजवक्राः सहस्रशः / धूलीशेषं समस्तं तत्सैन्यं चक्रुर्महोद्यताः

Del rostro de Gaṇanātha (Śrī Gaṇeśa) brotaron por millares seres de faz elefantina; con gran arrojo redujeron todo aquel ejército a mero residuo de polvo.

Verse 98

अथ क्रोधसमाविष्टो निजसैन्यपुरोगमः / प्रेषयामास देवस्य गजासुर मसौ पुनः

Entonces aquel Gajāsura, poseído por la ira y marchando al frente de sus propias tropas, volvió a enviar el ataque contra el Dios una vez más.

Verse 99

प्रचण्डसिंहनादेन गजदैत्येन दुर्धिया / सप्ताक्षौहिणियुक्तेन युयुधे स गणेश्वरः

Con un rugido feroz como de león, el daitya de forma elefantina, de mente torcida, provisto de siete akṣauhiṇīs, trabó combate con Gaṇeśvara.

Verse 100

हीयमानं समालोक्य गजासुरभुजाबलम् / वर्धमानं च तद्वीर्यं विशुक्रः प्रपलायितः

Al ver menguar la fuerza de los brazos de Gajāsura y, en cambio, crecer aquel poder, Viśukra huyó precipitadamente.

Verse 101

स एक एव वीरेद्रः प्रचलन्नाखुवाहनः / सप्ताक्षौहिणिकायुक्तं गजासुरममर्दयत्

Él solo, aquel supremo héroe, avanzando sobre Ākhu (el ratón), aplastó a Gajāsura, aun cuando venía acompañado de siete akṣauhiṇīs.

Verse 102

गजासुरे च निहते विशुक्रे प्रपलायिते / ललितान्तिकमापेदे महागमपतिर्मृधात्

Cuando Gajāsura fue abatido y Viśukra huyó despavorido, el gran Gaṇapati, saliendo del combate, se acercó a la presencia de Lalitā.

Verse 103

कालरात्रिश्च दैत्यानां सा रात्रिर्विरतिं गता / ललिता चाति मुदिता बभूवास्य पराक्रमैः

Para los Daitya fue la Noche de Kālarātri, y aquella noche llegó a su término. Lalitā se colmó de júbilo por su heroico poder.

Verse 104

विततार महाराज्ञीप्रीयमाणा गणेशितुः / सर्वदैवतपूजायाः पूर्वपूज्यत्वमुत्तमम्

La Gran Reina (Lalitā), complacida con Gaṇeśa, Señor de las huestes (Gaṇa), le otorgó el honor supremo: en toda adoración a los dioses, que sea venerado primero.