Adhyaya 26

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने विषङ्गपलायनं नाम पञ्चविंशो ऽध्याय प्रथमयुद्धदिवसः / दशाक्षौहिणिकायुक्तः कुटिलाक्षो ऽपि वीर्यवान् / दण्डनाथाशरैस्तीक्ष्णै रणे भग्नः पलायितः / दशाक्षौहिणिकं सैन्यं तया रात्रौ विनाशितम्

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección posterior, en el diálogo de Hayagrīva y Agastya, dentro del relato de Lalitā, está el capítulo vigésimo quinto llamado “La huida de Viṣaṅga”, el primer día de la guerra. Kuṭilākṣa, aunque valeroso y provisto de un ejército de diez akṣauhiṇīs, fue quebrantado en combate por las agudas flechas de Daṇḍanātha y huyó. Aquella noche, ella destruyó el ejército de diez akṣauhiṇīs.

Verse 2

इमं वृत्तान्तमाकर्ण्य भण्डः क्षोभमथाययौ / रात्रौ कपटसंग्रामं दुष्टानां निर्जरद्रुहाम् / मन्त्रिणी दण्डनाथा च श्रुत्वा निर्वेदमापतुः

Al oír este suceso, Bhaṇḍa se vio sacudido por la turbación y la ira: la batalla engañosa de noche de los malvados, traidores a los dioses. Mantriṇī y Daṇḍanātha, al escucharlo, cayeron en desaliento y hastío.

Verse 3

अहो बत महत्कष्टं दैत्यैर्देव्याः समागतम् / उत्तानबुद्धिभिर्दूरमस्माभिश्चलितं पुरः

¡Ay, qué gran aflicción han traído los daitya sobre la Diosa! Por nuestra mente superficial, hemos apartado la ciudad-fortaleza muy lejos del frente.

Verse 4

महाचक्ररथेन्द्रस्य न जातं रक्षणं बलैः / एतं त्ववसरं प्राप्य रात्रौ दुष्टैः पराकृतम्

Para el soberano del gran carro de la rueda, ni con ejércitos se logró protección. Aprovechando esa ocasión, los malvados, en la noche, lo atacaron y lo sometieron.

Verse 5

को वृत्तान्तो ऽभवत्तत्र स्वामिन्या किं रणः कृतः / अन्या वा शक्तयस्तत्र चक्रुर्युद्धं महासुरैः

¿Qué suceso ocurrió allí? ¿Acaso la Señora libró batalla? ¿O fueron otras śaktis las que allí combatieron contra los grandes asuras?

Verse 6

विम्रष्टव्यमिदं कार्यं प्रवृत्तिस्तत्र कीदृशी / महादेव्याश्च हृदये कः प्रसंगः प्रवर्तते

Este asunto debe examinarse: ¿cómo fue el curso de los hechos allí? Y en el corazón de la Mahādevī, ¿qué motivo o vínculo está poniéndose en marcha?

Verse 7

इति शङ्काकुलास्तत्र दण्डनाथापुरोगमाः / मन्त्रिणीं पुरतः कृत्वा प्रचेलुर्ललितां प्रति

Así, allí quedaron turbados por la duda, con los Dandanāthas al frente. Poniendo a la Mantriṇī delante, marcharon hacia Lalitā.

Verse 8

शक्तिचक्रचमूनाथाः सर्वास्ताः पूजिता द्रुतम् / व्यतीतायां विभावर्यां रथेन्द्रं पर्यवारयन्

Todos los jefes del ejército del Śakti-Cakra fueron venerados sin demora. Pasada la noche, rodearon al señor del carro y lo resguardaron.

Verse 9

अवरुह्य स्वयानाभ्यां मन्त्रिणीदण्डनायिके / अधस्तात्सैन्यमावेश्य तदारुरुहतू रथम्

Ambas—la Mantriṇī y la Daṇḍanāyikā—descendieron por sí mismas del carro, dispusieron el ejército abajo y luego volvieron a subir al carro.

Verse 10

क्रमेण नव पर्वाणि व्यतीत्य त्वरितक्रमैः / तत्तत्सर्वगतैः शक्तिचक्रैः सम्यङ् निवेदितैः

En orden, aunque con paso veloz, atravesaron las nueve etapas; y los círculos de poder (śakti-cakra), omnipresentes en cada ámbito, fueron debidamente manifestados.

Verse 11

अभजेतां महाराज्ञीं मन्त्रिणीदण्डनायिके / ते व्यजिज्ञपतां देव्या अष्टाङ्गस्पृष्टभूतले

Mantriṇī y Daṇḍanāyikā se acercaron a servir a la Gran Reina; y, postradas ante la Diosa con la reverencia de ocho miembros tocando la tierra, le hicieron su ruego.

Verse 12

महाप्रमादः समभूदिति नः श्रुतमंबिके / कूटयुद्धप्रकारेण दैत्यैरपकृतं खलैः

Oh Ambikā, hemos oído que sobrevino un gran descuido; y que los malvados Daitya perpetraron daño mediante artes de guerra engañosas.

Verse 13

स दुरात्मा दुराचारः प्रकाशसमारात्त्रसन् / कुहकव्यवहारेण जयसिद्धिं तु काक्षति

Ese malvado, de conducta perversa, teme la luz manifiesta que se acerca; y, sin embargo, por tratos engañosos ansía la consumación de la victoria.

Verse 14

दैवान्नः स्वामिनीगात्रे दुष्टानाममरद्रुहाम् / शरादिकपरामर्शो न जातस्तेन जीवति

Por designio divino, el cuerpo de la Gran Reina no fue tocado por flechas ni otras armas de los malvados que injurian a los Devas; por ello ella vive.

Verse 15

एकावलंबनं कृत्वा महाराज्ञि भवत्पदम् / वयं सर्वा हि जीवामः साधयामः समीहितम्

Oh Gran Reina, tomando tus pies como único amparo, todas nosotras vivimos y cumplimos lo que anhelamos.

Verse 16

अतो ऽस्माभिः प्रकर्तव्यं श्रीमत्यङ्गस्य रक्षणम् / मायाविनश्च दैत्येन्द्रास्तत्र मन्त्रो विधीयताम्

Por ello debemos emprender la protección de ese cuerpo glorioso; y contra los señores Daitya, maestros de la ilusión, dispóngase allí el mantra.

Verse 17

आपत्कालेषु जेतव्या भण्डाद्या दानवाधमाः / कूटयुद्धं न कुर्वन्ति न विशन्ति चमूमिमाम्

En tiempos de peligro han de ser vencidos los viles Dānava, como Bhaṇḍa y otros; no practican guerra engañosa ni penetran en este ejército.

Verse 18

तथा महेन्द्रशैलस्य कार्यं दक्षिणदेशतः / शिबिरं बहुविस्तारं योजनानां शतावधि

Asimismo, al sur del monte Mahendra debe disponerse la obra: un campamento vasto, extendido hasta cien yojanas.

Verse 19

वह्लिप्राकारवलयं रक्षणार्थं विधीयताम् / अस्मत्सेनानिवेशस्य द्विषां दर्पशमाय च

Dispóngase un anillo de muralla de fuego para la protección; para guardar el campamento de nuestro ejército y abatir el orgullo de los enemigos.

Verse 20

शतयोजनमात्रस्तु मध्यतेशः प्रकल्प्यताम् / वह्निप्राकाराचक्रस्य द्वारन्दक्षिणतो भवेत्

Dispóngase que la región central sea de sólo cien yojanas; y que la puerta del círculo de muralla de fuego quede al sur.

Verse 21

यतो दक्षिणदेशस्थं शून्यकं विद्विषां पुरम् / द्वारे च बहवः कल्प्याः परिवारा उदायुधाः

Pues hacia el sur está la ciudad vacía de los enemigos; por ello, en la puerta dispónganse muchos guardias de escolta, con las armas alzadas y listos.

Verse 22

निर्गच्छतां प्रविशतां जनानामुपरोधकाः / अनालस्या अनिद्राश्च विधेयाः सततोद्यताः

Para quienes salen y entran, pónganse vigilantes que detengan y registren; que no sean perezosos ni somnolientos, sino siempre alertas y dispuestos.

Verse 23

एवं च सति दुष्टानां कूटयुद्धं चिकीर्षितम् / अवेलासु च संध्यासु मध्यरात्रिषु च द्विषाम् / अशक्यमेव भवति प्रौढमाक्रमणं हठात्

Si todo queda así dispuesto, la guerra furtiva que los malvados pretenden—en horas indebidas, en los crepúsculos y aun a medianoche—se vuelve imposible: los enemigos no podrán lanzarse con osadía a un asalto poderoso y repentino.

Verse 24

नो चेद्दुराशया दैत्या बहुमायापरिग्रहाः / पश्यतोहरवत्सर्वं विलुठन्ति महद्बलम्

Si no es así, los Daitya, de esperanza torcida y aferrados a muchas ilusiones (māyā), saquearán todo ante nuestros propios ojos, como Hara (Śiva), con gran poder.

Verse 25

मन्त्रिण्या दण्डनाथाया इति श्रुत्वा वचस्तदा / शुचिदन्तरुचा मुक्ता वहन्ती ललिताब्रवीत्

Entonces, al oír las palabras de Mantriṇī y de Daṇḍanātha, Lalitā—de corazón puro y con fulgor interior, como liberada de ataduras—pronunció estas palabras.

Verse 26

भवतीनामयं मन्त्रश्चारुबुद्ध्या विचारितः / अयं कुशलधीमार्गोनीतिरेषा सनातनी

Este consejo vuestro es como un mantra, ponderado con noble inteligencia; éste es el sendero de la mente diestra, ésta es la nīti eterna (sanātana).

Verse 27

स्वचक्रस्य पुरो रक्षां विधाय दृढसाधनैः / परचक्राक्रमः कार्यो जिगीषद्भिर्महाजनैः

Los grandes que anhelan la victoria deben primero establecer, con firmes recursos, la defensa al frente de su propio ejército; después, han de acometer al ejército enemigo.

Verse 28

इत्युक्त्वा मन्त्रिणीदण्डनाथे सा ललितेश्वरी / ज्वालामालिनिकां नित्यामाहूयेदमुवाच ह

Dicho esto a Mantriṇī y a Daṇḍanātha, Laliteśvarī convocó a la siempre presente Jvālāmālinikā y le dijo lo siguiente.

Verse 29

वत्से त्वं वह्निरूपासि ज्वालामालामयाकृतिः / त्वया विधीयतां रक्षा बलस्यास्य महीयसः

Hija mía, tú eres de forma ígnea, con cuerpo hecho de guirnaldas de llamas; por ti sea dispuesta la protección de este ejército grandioso.

Verse 30

शतयोजनविस्तारं परिवृत्य महीतलम् / त्रिंशद्योजनमुन्नद्धं ज्वालाकारत्वमाव्रज

Rodea la faz de la tierra con una extensión de cien yojanas, y elévate treinta yojanas de altura; asume la forma misma de la llama.

Verse 31

द्वारयोजनमात्रं तु मुक्त्वान्यत्र ज्वलत्तनुः / वह्निज्वालात्वमापन्ना संरक्ष सकलं बलम्

Deja sólo una abertura de dos yojanas a modo de puerta; en el resto, mantén tu cuerpo ardiendo. Hecha llama de Agni, protege a todo el ejército.

Verse 32

इत्युक्त्वा मन्त्रिणीदण्डनाथे सा ललितेश्वरी / महेन्द्रोत्तरभूभागं चलितुं चक्र उद्यमम्

Dicho esto a Mantriṇī y a Daṇḍanātha, la sagrada Laliteśvarī emprendió el esfuerzo de ponerse en marcha hacia la región septentrional de Mahendra.

Verse 33

सा च नित्यानित्यमयी ज्वलज्ज्वा लामयाकृतिः / चतुर्दशीतिथिमयी तथेति प्रणनाम ताम्

Ella, hecha de lo eterno y de lo transitorio, tenía figura de llamas ardientes; siendo la esencia del decimocuarto tithi, él se postró ante ella diciendo: «Así sea».

Verse 34

तयैव पूर्वनिर्दिष्टं महेन्द्रोत्तरभूतलम् / कुण्डलीकृत्य जज्वालशालरूपेण सा पुनः

Ella misma, conforme a lo señalado antes, recogió en espiral la tierra al norte de Mahendra; y de nuevo resplandeció en la forma de un sāla en llamas.

Verse 35

नभोवलयजंबालज्वालामालामयाकृतिः / बभासे दण्डनाथाया मन्त्रिनाथचमूरपि

Su figura parecía una guirnalda de llamas nacida del círculo del cielo, como nube de fuego; y también el ejército de Dandanātha, con Mantrinātha y Camūra, se mostró resplandeciente.

Verse 36

अन्या सामपि शक्तीनां महतीनां महद्बलम् / विशङ्कटोदरं सालं प्रविवेश गतक्लमा

Otra Śakti, entre las grandes Potencias, de fuerza inmensa, entró sin fatiga en el sāla de amplio vientre, sin obstáculo alguno.

Verse 37

राजचक्ररथेन्द्रं तु मध्ये संस्थाप्य दण्डिनी / वामपक्षे रथं स्वीयं दक्षिणे श्यामलारथम्

Daṇḍinī colocó en el centro el carro soberano de Cakrarāja; a la izquierda, su propio carro; a la derecha, el carro de Śyāmalā.

Verse 38

पश्चाद्भागे सम्पदेशीं पुरस्ताश्च हयासनाम् / एवं संवेश्य परितश्चक्रराजरथस्य च

En la parte posterior colocó a Sampadeśī; al frente, a Hayāsanā; y así dispuso por todos lados en torno al carro de Cakrarāja.

Verse 39

द्वारे निवेशयामास विंशत्यक्षौहिणीयुताम् / ज्वलद्दण्डायुधोदग्रां स्तम्भिनीं नाम देवताम्

En la puerta dispuso a la Deidad llamada Stambhinī, altiva, empuñando el bastón-arma fulgurante; su poder era como el de veinte akṣauhiṇīs.

Verse 40

या देवी दण्डनाथाया विघ्नदेवीति विश्रुता / एवं सुरक्षितं कृत्वा शिबिरं योत्रिणी तथा / पूषण्युदितभूयिष्ठे पुनर्युद्धमुपाश्रयत्

Esa Diosa, célebre como Vighnadevī bajo el señorío de Daṇḍanātha, tras asegurar así el campamento, Yotriṇī volvió a acogerse a la batalla cuando el resplandor de Pūṣan se alzó con fuerza.

Verse 41

कृत्वा किलकिलारावं ततः शक्तिमहाचमूः / अग्निप्राकारकद्वारान्निर्जगाम् महारवा

Entonces el gran ejército de Śakti lanzó el clamor “kilakilā”; con estruendo inmenso salió por la puerta del recinto de fuego.

Verse 42

इत्थं सुरक्षितं श्रुत्वा ललिताशिबिरोदरम् / भूयः संज्वरमापन्नः प्रचण्डो भण्डदानवः

Al oír que el interior del campamento de Lalitā estaba protegido de tal modo, el feroz dānava Bhaṇḍa volvió a arder en fiebre de ira.

Verse 43

मन्त्रयित्वा पुनस्तत्र कुटिलाक्षपुरोगमैः / विषङ्गेण विशुक्रेणासममात्मसुतैरपि

Luego, allí volvió a deliberar, con Kuṭilākṣa a la cabeza, junto con Viṣaṅga y Viśukra, y también con sus propios hijos.

Verse 44

एकौघस्य प्रसारेण युद्धं कर्तुं महाबलः / चतुर्बाहुमुखान्पुत्रांश्चतुर्जलधिसन्निभान्

Con el despliegue de su hueste como un solo torrente, el de gran poder se dispuso a librar la guerra; y tenía cuatro hijos de cuatro brazos y cuatro rostros, semejantes a cuatro océanos.

Verse 45

चतुरान्युद्धकृत्येषु समाहूय स दानवः / प्रेषयामास युद्धाय भण्डश्चण्डक्रुधा ज्वलन्

Aquel dānava convocó a cuatro diestros en los deberes de la guerra y los envió al combate; y Bhaṇḍa ardía, inflamado por una ira feroz.

Verse 46

त्रिंशत्संख्याश्च तत्पुत्रा महाकाया महाबलाः / तेषां नामानि वक्ष्यामि समाकर्णय कुम्भज

Treinta eran sus hijos, de cuerpos enormes y fuerza inmensa. Ahora diré sus nombres: escucha con atención, oh Kumbhaja.

Verse 47

चतुर्बाहुश्चकोराक्षस्तृतीयस्तु चतुः शिराः / वज्रघोषश्चोर्ध्वकेशो महाकायो महाहनुः

Estos son: Caturbāhu y Cakorākṣa; el tercero, Catuḥśirā; luego Vajraghoṣa y Ūrdhvakeśa; Mahākāya y Mahāhanu.

Verse 48

मखशत्रुर्मखस्कन्दीसिंहघोषः सिरालकः / लडुनः पट्टसेनश्च पुराजित्पूर्वमारकः

Makhaśatru, Makhaskandī, Siṃhaghoṣa y Sirālaka; Laḍuna y Paṭṭasena; Purājit y Pūrvamāraka.

Verse 49

स्वर्गशत्रुः स्वर्गबलो दुर्गाख्यः स्वर्गकण्टकः / अतिमायो बृहन्माय उपमायश्च वीर्यवान्

Enemigo del cielo, fuerte como el cielo, llamado Durga, espina del cielo; Ati-māya, Bṛhan-māya y Upamāya también, todos valerosos y de gran poder.

Verse 50

इत्येते दुर्मदाः पुत्रा भण्डदैत्यस्य दुर्द्धियः / पितुः सदृशदोर्वीर्याः पितुः सदृशविग्रहाः

Así eran aquellos hijos, soberbios y de torpe entendimiento, del daitya Bhaṇḍa; con la fuerza de brazos semejante a la del padre y con figura también semejante a la del padre.

Verse 51

आगत्य भण्डचरणावभ्यवन्दत भक्तितः / तानुद्वीक्ष्य प्रसन्नाभ्यां लोचनाभ्यां स दानवः / सगौरवमिदं वाक्यं बभाषे कुलघातकः

Llegaron y, con devoción, se postraron ante los pies de Bhaṇḍa. A ellos los miró aquel dānava con ojos complacidos; y el destructor de su linaje pronunció con solemnidad estas palabras.

Verse 52

भो भो मदीयास्तनया भवतां कः समो भुवि / भवतामेव सत्येन जितं विश्वं मया पुरा

¡Oh, oh, hijos míos! ¿Quién en la tierra puede ser igual a vosotros? Por la verdad que hay en vosotros, antaño yo conquisté el universo entero.

Verse 53

शक्रस्या ग्नेर्यमस्यापि निरृतेः पाशिनस्तथा / कचेषु कर्षणं कोपात्कृतं युष्माभिराहवे

En la batalla, movidos por la ira, arrancasteis el cabello de Śakra (Indra), de Agni, de Yama, de Nirṛti y también del portador del lazo (Varuṇa).

Verse 54

अस्त्राण्यपि च शस्त्राणि जानीथ निखिलान्यपि / जाग्रत्स्वेव ही युष्मासु कुलभ्रंशो ऽयमागतः

Conoced también, sin omitir nada, todas las astras y todas las armas. Permaneced despiertos, pues sobre vosotros ha caído esta ruina del linaje.

Verse 55

मायाविनी दुललिता काचित्स्त्री युद्धदुर्मदा / बहुभिः स्वसमानाभिः स्त्रीभिर्युक्ता हिनस्ति नः

Hay una mujer, diestra en la ilusión, delicada y hermosa, mas en la guerra se enloquece de soberbia. Acompañada de muchas mujeres de su misma talla, nos está dañando.

Verse 56

तदेनां समरे ऽवश्यमात्मवश्यां विधास्यथ / जीवग्राहं च सा ग्राह्या भवद्भिर्ज्वलदायुधैः

Por ello, en la batalla habéis de someterla sin falta a vuestro dominio. Y debéis capturarla viva con vuestras armas llameantes.

Verse 57

अप्रमेयप्रकोपान्धान्युष्मानेकां स्त्रियं प्रति / सम्प्रेषणमनौचित्यं तथाप्येष विधेः क्रमः

Vosotros, cegados por una cólera inconmensurable, ser enviados contra una sola mujer no es cosa decorosa. Y aun así, éste es el orden prescrito por la norma.

Verse 58

इममेकं सहध्वं च शौर्यकीतिविपर्ययम् / इत्युक्त्वा भण्डदैत्येन्द्रस्तान्प्रहैषीद्रणं प्रति / द्विशतं चाक्षौहिणीनां तत्सहायतयाहिनोत्

«Uníos y abatidle a ésta, una sola, y borrad la inversión de valor y de gloria.» Dicho esto, Bhaṇḍa, señor de los Daitya, los envió al campo de batalla y despachó además doscientas akṣauhiṇī como auxilio para aniquilar al enemigo.

Verse 59

द्विशत्यक्षौहिणीसेना मुख्यस्य तिलकायिता / बद्धभ्रुकुटयः शस्त्रपाणयो निर्ययुर्गृहात्

El ejército de doscientas akṣauhiṇīs era como el tilaka en la frente del caudillo; con el ceño fruncido y las armas en la mano, salieron de sus moradas.

Verse 60

निर्गमे भण्डपुत्राणां भूः प्रकम्पमलम्बत / उत्पाता विविधा जाता वित्रस्तं चाभवज्जगत्

Al partir los hijos de Bhaṇḍa, la tierra se estremeció con violencia; surgieron presagios diversos y el mundo entero quedó sobrecogido.

Verse 61

तान्कुमारान्महासत्त्वांल्लाजवर्षैरवाकिरन् / विथीषु यानैश्चलितान्पौरवृद्धपुरन्ध्रयः

Los ancianos de la ciudad y las mujeres del hogar esparcieron sobre aquellos Kumāras de gran valentía una lluvia de lājā (arroz tostado), mientras avanzaban en sus carros por las calles.

Verse 62

बन्दिनो मागधाश्चैव कुमाराणां स्तुतिं व्यधुः / मङ्गलारार्तिकं चक्रुर्द्वारेद्वारे पुराङ्गनाः

Los bardos y los cantores māgadha entonaron alabanzas a los Kumāras; y las mujeres de la ciudad, puerta tras puerta, realizaron ritos auspiciosos y ofrecieron ārati.

Verse 63

भिद्यमानेव वसुधा कृष्यमाणमिवाबरम् / आसीत्तेषां विनिर्याणे घूर्णमान इवार्णवः

En su partida, la tierra parecía hendirse y el cielo como si fuese arrastrado hacia abajo; el océano mismo se veía como girando en remolino.

Verse 64

द्विशत्यक्षौहिणीसेनां गृहीत्वा भण्डसूनवः / क्रोधोद्यद्भ्रुकुटीक्रूरवदना निर्ययुः पुरात्

Los hijos de Bhaṇḍa, tomando consigo doscientas huestes akṣauhiṇī, con cejas fruncidas que se alzaban por la ira y rostros feroces, salieron de la ciudad antigua.

Verse 65

शक्तिसैन्यानि सर्वाणि भक्षयामः क्षणाद्रणे / तेषामायुधचक्राणि चूर्णयामः शितैशरैः

En la batalla, en un instante devoraremos todas las huestes de Śakti; y pulverizaremos los discos de sus armas con flechas aceradas.

Verse 66

अग्निप्राकारवलयं शमयामश्च रंहसा / दुर्विदग्धां तां ललितां बन्दीकुर्मश्च सर्वरम्

Apagaremos con presteza el anillo de murallas de fuego; y a Lalitā, difícil de consumir, la haremos cautiva durante toda la noche.

Verse 67

इत्यन्योन्यं प्रवल्गन्तो वीरभाषणघोषणैः / आसेदुरग्निप्राकारसमीपं भण्डसूनवः

Así, saltando unos hacia otros y clamando bravatas de héroes, los hijos de Bhaṇḍa se acercaron a las murallas de fuego.

Verse 68

यौवनेन मदेनान्धा भूयसा रुद्धदृष्टयः / भ्रुकुटीकुटिलाश्चक्रुः सिंहनादंमहात्तरम्

Cegados por la embriaguez de la juventud, con la vista aún más ofuscada, fruncieron las cejas en arco y lanzaron un rugido de león, inmenso y estremecedor.

Verse 69

विदीर्णमिव तेनासीद्ब्रह्माण्ड चण्डिमस्पृशा / उत्पातवारिदोत्सृष्टघोरनिर्घातरंहसा

Al ser tocado por aquella ferocidad, el Brahmāṇḍa pareció hendirse; por el ímpetu del pavoroso estruendo del rayo, arrojado por nubes de funestos presagios.

Verse 70

एतस्याननुभूतस्य महाशब्दस्य डम्बरः / क्षोभयामास शक्तीनां श्रवांसि च मनांसि च

El estrépito de aquel gran sonido jamás oído turbó los oídos y las mentes de las Śakti.

Verse 71

आगत्य ते कलकलं चक्रुःसार्धं स्वसैनिकैः / विविधायुधसम्पातमूर्च्छद्वैमानिकच्छटम्

Llegaron con sus propias huestes y alzaron gran alboroto; el fulgor de los que iban en vimānas se arremolinó cuando cayó la lluvia de armas diversas.

Verse 72

चतुर्बाहुमखान्भूत्वा भण्डदैत्यकुमारकान् / आगतान्युद्धकृत्याय बाला कौतूहलं दधे

Al ver llegar para la guerra a los príncipes daitya de Bhaṇḍa, de cuatro brazos y cabeza de caballo, la doncella sintió viva curiosidad.

Verse 73

कुमारी ललितादेव्यास्तस्या निकटवासिनी / समस्तशक्तिचक्राणां पूज्य विक्रमशालिनी

Esa Kumārī moraba cerca de la Diosa Lalitā; venerada por todos los círculos de Śakti, rebosante de valor y poder.

Verse 74

ललितासदृशाकारा कुमारी कोपमादधे / या सदा नववर्षेव सर्वविद्यामहाखनिः

La Kumārī, de figura semejante a Lalitā, se encendió en ira; siempre es como una niña de nueve años, gran mina de todas las ciencias sagradas.

Verse 75

बालारुणतनुः श्रोणीशोणवर्णवपुर्लता / महाराज्ञी पादपीठे नित्यमाहितसंनिधिः

Su cuerpo era rojizo como el alba de una doncella; su figura, como una liana, con el fulgor rojo en las caderas. Junto al escabel de los pies de la Gran Reina, permanecía siempre en reverente presencia.

Verse 76

तस्या बहिश्चराः प्राणा या चतुर्थं विलोचनम् / तानागतान्भण्डसुतान्संहरिष्यामि सत्वरम्

Con los prāṇa que de ella se mueven hacia fuera y con su cuarto ojo, destruiré sin demora a esos hijos de Bhaṇḍa que han llegado.

Verse 77

इति निश्चित्य बालांबा महाराज्ञ्यै व्यजिज्ञपत् / मातर्भण्डमहादैत्यसूनवो योद्धुमागताः

Así resuelta, Bālāmbā informó a la Gran Reina: «Madre, los hijos de Bhaṇḍa, el gran daitya, han venido a combatir».

Verse 78

तैः समं योद्धुमिच्छामि कुमारित्वात्सकौतुका / सफुरन्ताविव मे बाहू युद्धकण्डूययानया

Deseo combatir con ellos; por ser aún Kumārī, me embarga el fervor. Mis dos brazos parecen estremecerse, por este ardor—como picazón—de batalla.

Verse 79

क्रीडा ममैषा हन्तव्या न भवत्या निवारणैः / अहं हि वालिका नित्यं क्रीडनेष्वनुरागिणी

Este juego es mío; no debe ser destruido por tus prohibiciones. Yo soy Vālikā, siempre enamorada de los juegos y recreos.

Verse 80

क्षणं रणक्रीडया च प्रीतिं यास्यामि चैतसा / इति विज्ञापिता देवी प्रत्युवाच कुमारिकाम्

«Por un instante, con el juego de la batalla, mi mente alcanzará gozo». Así suplicada, la Diosa respondió a la doncella.

Verse 81

वत्से त्वमतिमृद्वङ्गी नववर्षा नवक्रमा / नवीनयुद्धशिक्षा च कुमारी त्वं ममैकिका

Hija mía, de miembros muy delicados, tienes apenas nueve años y tus pasos son aún nuevos. Tu instrucción en el arte de la guerra es reciente; tú eres mi única doncella.

Verse 82

त्वां विना क्षणमात्रं मे न निश्वासः प्रवर्तते / ममोच्छ्वसितमेवासि न त्वं याहि महाहवम्

Sin ti, ni por un instante, mi aliento puede moverse. Tú eres mi propio respiro; no vayas, pues, a la gran batalla.

Verse 83

दण्डिनी मन्त्रिणी चैव शक्तयो ऽन्याश्च कोटिशः / संत्येव समरे कर्तुं वत्से त्वं किं प्रमाद्यसि

Están Daṇḍinī y Mantriṇī, y otras Śakti por millones, capaces de obrar en el combate. Hija mía, ¿por qué te descuidas así?

Verse 84

इति श्रीललितादेव्या निरुद्धापि कुमारिका / कौमारकौतुकाविष्टा पुनर्युद्धमयाचत

Así, aunque Śrī Lalitā Devī la contuvo, la doncella, embriagada por el ardor de la juventud virginal, volvió a suplicar por la batalla.

Verse 85

सुदृढं निश्चयं दृष्ट्वा तस्याः श्रीललितांबिका / अनुज्ञां कृतवत्येव गाढमाश्लिष्य बाहुभिः

Al ver su firme determinación, Śrī Lalitāmbikā le concedió el permiso, estrechándola con fuerza entre sus brazos.

Verse 86

स्वकीयकवचादेकमाच्छिद्य कवचं ददौ / स्वायुधेभ्यश्चायुधानि वितीर्यविससर्ज ताम्

Arrancó de su propia coraza una armadura y se la dio; y, de entre sus armas, le distribuyó armas, y así la despidió.

Verse 87

कर्णीरथं महाराज्ञ्या चापदण्डात्समुद्धृतम् / हंसयुग्यशतैर्युक्तमारुरोह कुमारिका

La kumārikā subió al Karṇīratha, el carro que la Gran Reina alzó del asta del arco, uncido a cientos de parejas de hamsas.

Verse 88

तस्यां रणे प्रवृत्तायां सर्वपर्वस्थदेवताः / बद्धाञ्जलिपुटा नेमुः प्रधृतासिपरंपराः

Cuando ella entró en la batalla, todas las deidades que moran en las cumbres de las montañas se inclinaron con las manos en añjali, sosteniendo espadas en filas continuas.

Verse 89

ताभिः प्रणम्यमाना सा चक्रराजरथोत्तमात् / अवरुह्य तले सैन्यं वर्तमानमगाहत

Mientras ellas le rendían reverencia, ella descendió del excelso carro del Rey del Disco y se internó en medio del ejército que estaba apostado en tierra.

Verse 90

तामायान्तीमथो दृष्ट्वा कुमारीं कोपपाटलाम् / मन्त्रिणीदण्डनाथे च सभये वाचमूचतुः

Al ver que se acercaba la doncella, enrojecida por la ira, en la asamblea la ministra y el jefe del castigo (daṇḍanātha) pronunciaron estas palabras.

Verse 91

किं भर्तृदारिके युद्धे व्यवसायः कृतस्त्वया / अकाण्डे किं महाराज्ञ्या प्रेषितासि रणं प्रति

«Oh hija del señor, ¿por qué has tomado la resolución de entrar en la guerra? ¿Por qué la gran reina te ha enviado, sin causa ni ocasión, hacia el campo de batalla?»

Verse 92

तदेतदुचितंनैव वर्तमाने ऽपि सैनिके / त्वं मूर्तं जीवितमसि श्रीदेव्या बालिके यतः

«Esto no es en modo alguno apropiado, aunque el ejército esté presente; pues, oh niña, tú eres la vida misma hecha forma de la diosa Śrīdevī.»

Verse 93

निवर्तस्व रणोत्साहात्प्रणामस्ते विधीयते / इति ताभ्यां प्रार्थितापि प्राचलद्दृढनिश्चया

«Apártate del ardor de la batalla; te rendimos homenaje.» Aunque ambos se lo suplicaron, ella avanzó con determinación inquebrantable.

Verse 94

अत्यन्तं विस्मयाविष्टे मन्त्रिणीदण्डनायिके / सहैव तस्या रक्षार्थं चेलतुः पार्श्वयोर्द्वयोः

Sobrevenidas de asombro extremo, la ministra y la jefa del castigo caminaron junto a ella para su resguardo, guardándola a ambos lados.

Verse 95

अथाग्निवरणद्वारा ताभ्यामनुगता सती / प्रभूतसेनायुक्ताभ्यां निर्जगाम कुमारिका

Luego, por la puerta velada por el fuego sagrado, salió la doncella virtuosa, seguida por aquellas dos; y apareció acompañada de ambas, que venían unidas a un gran ejército.

Verse 96

सनाथशक्तिसेनानां सर्वासामनुगृह्णती / प्रणामाञ्जलिजालानि कर्णीरथकृतासना

Bendiciendo a todos los ejércitos, provistos de fuerza y amparo, se sentó en el asiento dispuesto por el carro de Karṇīratha, recibiendo innumerables reverencias y manos juntas en añjali.

Verse 97

भण्डस्य तनयान्दुष्टानभ्यद्रवदरिन्दमा / तस्याः प्रादेशिकं सैन्यं कुमार्या न हि विद्यते

La domadora de enemigos arremetió contra los perversos hijos de Bhaṇḍa; mas la doncella no poseía en verdad un ejército propio de su región.

Verse 98

सर्वं हि ललितासैन्यं तत्सैन्यं समजायत / ततः प्रववृते युद्धमत्युद्धतापराक्रमम्

En verdad, todo el ejército de Lalitā se convirtió en su ejército; y entonces se desató la batalla, de arrojo y poderío desmesurados.

Verse 99

ववर्ष शरजालानि दैत्येन्द्रेषु कुमारिका / भण्डासुरकुमारैस्तैर्महाराज्ञीकुमारिका / यद्युद्धमतनोत्तत्तु स्पृहणीयं सुरासुरैः

La doncella hizo llover redes de flechas sobre los señores de los Daitya; la doncella de la Gran Reina combatió contra aquellos príncipes, hijos de Bhaṇḍāsura. Y aquella guerra, al encenderse, fue digna de ser anhelada por devas y asuras.

Verse 100

अत्यन्तविस्मिता दैत्यकुमारा नववर्षिणीम् / कर्मीरथस्थामालोक्य किरन्तींशरमण्डलम्

Los príncipes Daitya quedaron sumamente asombrados al ver a la niña de nueve años, de pie en el carro de guerra, esparciendo sin cesar un círculo de flechas.

Verse 101

क्षणेक्षणे बालिकया क्रियमाणं महारणम् / व्यजिज्ञपन्महाराज्ञ्यै भ्रमन्त्यः परिचारिकाः

A cada instante, la niña iba realizando una gran batalla. Las doncellas, corriendo de un lado a otro, informaron a la Gran Reina de lo que sucedía.

Verse 102

मन्त्रिणीदण्डनाथे च न तां विजहतू रणे / प्रेक्षकत्व मनुप्राप्ते तृष्णीमेव बभूवतुः

Mantriṇī y Daṇḍanātha no la abandonaron en el campo de batalla; pero al quedar reducidas al papel de espectadoras, permanecieron en silencio.

Verse 103

सर्वेषां दैत्यपुत्राणामेकरूपा कुमारिका / प्रत्येकभिन्ना ददृशे बिंबमालेव भास्वतः

Para todos los hijos de los Daitya, la doncella parecía de una sola forma; pero para cada uno se mostraba distinta, como una guirnalda de espejos que refleja, resplandeciente, múltiples imágenes.

Verse 104

सायकैरग्निचूडालैस्तेषां मर्माणि भिन्दती / रक्तोत्पलमिव क्रोधसंरक्तं बिभ्रती मुखम्

Con flechas de punta como llama, ella hendía los puntos vitales de ellos; su rostro, encendido por la ira, parecía un loto rojo teñido de furor.

Verse 105

आश्चर्यं ब्रुवतो व्योम्नि पश्यतां त्रिदिवौकसाम् / साधुवादैर्बहुविधैर्मत्रिणीदण्डनाथयोः

En el firmamento, ante la mirada de los devas del Tridiva, exclamaban: «¡Maravilla!»; y a Matriṇī y a Daṇḍanātha los colmaban de múltiples aclamaciones de «¡Sādhu!».

Verse 106

अर्च्यमाना रणं चक्रे लघुहस्ता कुमारिका / द्वितीयं युद्धदिवसं समस्तमपि सा रणे

La doncella de manos ligeras, aun siendo venerada, trabó la batalla; y en el segundo día de guerra permaneció en el campo de combate durante toda la jornada.

Verse 107

प्रकाशयामास बलं ललितादुहिता निजम् / अस्त्रप्रत्यस्त्रमोक्षेण तान्सर्वानपि भिन्दती

La hija de Lalitā manifestó su propio poder; lanzando arma contra arma, los atravesó y quebrantó a todos.

Verse 108

नारायणास्त्रमोक्षेण महराज्ञीकुमारिका / द्विशत्यक्षौहिणीसैन्यं भस्मसादकरोत्क्षणात्

Al desatar el Nārāyaṇāstra, la hija de la Gran Reina redujo en un instante a cenizas un ejército de doscientas akṣauhiṇīs.

Verse 109

अक्षौहिणीनां क्षयतः क्षणात्कोपमुपागताः / आकृष्टगुरुधन्वानस्ते ऽपतन्नेकहेलया

Enfurecidos por la destrucción instantánea de sus ejércitos Akshauhini, tensaron sus grandes arcos y atacaron al unísono.

Verse 110

ततः कलकले जाते शक्तीनां च दिवौकसाम् / युगपत्त्रिंशतो बाणानसृजत्सा कुमारिका

Entonces, entre el tumulto de las Shaktis y los dioses, la joven doncella Kumari disparó treinta flechas simultáneamente.

Verse 111

हस्तलाघवमाश्रित्य मुक्तैश्चन्द्रार्धसायकैः / त्रिंशता त्रिंशतो भण्डपुत्राणा साहतं शिरः

Con gran destreza manual, lanzó treinta flechas en forma de media luna, cortando las cabezas de los treinta hijos de Bhanda.

Verse 112

इति भण्डस्य पुत्रेषु प्राप्तेषु यमसादनम् / अत्यन्तविस्मयाविष्टा वबृषुः पुष्पमभ्रगाः

Cuando los hijos de Bhanda llegaron a la morada de Yama, los dioses, llenos de asombro, hicieron llover flores desde el cielo.

Verse 113

सा च पुत्री महाराज्ञ्याः विध्वस्तासुरमैनिका / मन्त्रिणीदण्डनाथाभ्यामालिङ्ग्यत भृशं मुदा

La hija de la Gran Reina, destructora del ejército demoníaco, fue abrazada con gran alegría por Mantrini y Dandanatha.

Verse 114

तस्याः पराक्रमोन्मेषैर्नृत्यन्त्योजयदायिभिः / शक्तयस्तुमुलं चक्रुः साधुवादैर्जगत्त्रयम्

Con los destellos de su heroico poder, las Śaktis, danzando y otorgando vigor, levantaron un estruendo; y los tres mundos prorrumpieron en alabanzas: «¡Sādhu, sādhu!»

Verse 115

सर्वाश्च शक्तिसेनान्यो दण्डनाथापुरःसराः / तदाश्चर्यं महाराज्ञ्यै निवेदयितुमुद्गताः

Entonces todos los jefes del ejército de las Śaktis, con Daṇḍanātha a la cabeza, partieron para informar a la Gran Reina de aquel prodigio.

Verse 116

ताभिर्निवेद्यमानानि सा देवी ललितांबिका / पुत्रीभुजावदानानि श्रुत्वा प्रीतिं समाययौ

Mientras ellas le presentaban el informe, la Diosa Lalitāmbikā oyó aquellas hazañas, cual brazos de sus hijas, y se colmó de gozo.

Verse 117

समस्तमपि तच्चक्रं शक्तीनां तत्पराक्रमैः / अदृष्टपूर्वैर्देवेषु विस्मयस्य वशं गतम्

Todo aquel círculo de las Śaktis, por su poder jamás visto aun entre los dioses, quedó sometido al asombro.