Shloka 71
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
आगत्य ते कलकलं चक्रुःसार्धं स्वसैनिकैः / विविधायुधसम्पातमूर्च्छद्वैमानिकच्छटम्
Transliteration
āgatya te kalakalaṃ cakruḥsārdhaṃ svasainikaiḥ / vividhāyudhasampātamūrcchadvaimānikacchaṭam
Translation
Llegaron con sus propias huestes y alzaron gran alboroto; el fulgor de los que iban en vimānas se arremolinó cuando cayó la lluvia de armas diversas.
Word by Word
आगत्यhaving come
आगत्य:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ-गम् (कृदन्त; √गम् धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive) ‘having come’
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), बहुवचन
कलकलम्clamor, din
कलकलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकलकल (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन
चक्रुःmade, created
चक्रुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
सार्धम्together with
सार्धम्:
Sahartha (सहार्थ/सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formसह-अर्थक-अव्यय (adverb/preposition) ‘together with’
स्वसैनिकैःwith their own soldiers
स्वसैनिकैः:
Sahartha (सहार्थ) / Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व + सैनिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3 विभक्ति), बहुवचन; समासः स्वस्य सैनिकाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
विविध-आयुध-सम्पात-मूर्च्छत्-वैमानिक-च्छटम्a mass of aerial warriors thickened by showers of various weapons
विविध-आयुध-सम्पात-मूर्च्छत्-वैमानिक-च्छटम्:
Karma (कर्म) / Object-complement (कर्मविशेषणभाव)
TypeNoun
Rootविविध + आयुध + सम्पात + मूर्च्छत् (कृदन्त; √मूर्छ्) + वैमानिक + छटा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2 विभक्ति), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘विविधायुधानां सम्पातः, तेन मूर्च्छन्ती वैमानिकानां छटा’ (army/host of aerial beings thickened by weapon-showers)