Adhyaya 11

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मोहिनीप्रादुर्भावमलकासुरवधो नाम दशमो ऽध्यायः समाप्तश्चोपोद्धातखण्डः / अगस्त्य उवाच कथं भण्डासुरो जातः कथं वा त्रिपुरांबिका / कथं बभञ्ज तं संख्ये तत्सर्वं वद विस्तरात्

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección Uttara, dentro del diálogo entre Hayagrīva y Agastya, en el relato de Lalitā, concluyó el décimo capítulo llamado “La manifestación de Mohinī y la muerte de Malkāsura”, y también la sección introductoria. Agastya dijo: ¿Cómo nació Bhaṇḍāsura? ¿Y cómo Tripurāmbikā? ¿Cómo lo quebrantó en la batalla? Dímelo todo con amplitud.

Verse 2

हयग्रीव उवाच पुरा दाक्षायणीं त्यक्त्वा पितुर्यज्ञविनाशनम्

Hayagrīva dijo: En tiempos antiguos, tras dejar a Dākṣāyaṇī, (Śiva) destruyó el yajña de su padre.

Verse 3

आत्मानमात्मना पश्यञ्ज्ञानानन्दरसात्मकः / उपास्यमानो मुनिभिरद्वन्द्वगुणलक्षणः

Él contempla al Sí mismo por el Sí mismo, esencia del néctar de conocimiento y bienaventuranza. Venerado por los munis, posee cualidades libres de toda dualidad.

Verse 4

गङ्गाकूले हिमवतः पर्यन्ते प्रविवेश ह / सापि शङ्करमा राध्य चिरकालं मनस्विनी

Entró en la ribera del Ganges, en los confines del Himavat. Y aquella mujer de mente firme, por largo tiempo, rindió adoración a Śaṅkara.

Verse 5

योगेन स्वां तनुं त्यक्त्वा सुतासीद्धिमभूभृतः

Por el yoga abandonó su cuerpo y nació como hija de Himabhūbhṛt (Himavat).

Verse 6

स शैलो नारदाच्छ्रुत्वा रुद्राणीति स्वकन्याकाम् / तस्य शुश्रूषणार्थाय स्थापयामास चान्तिके

Aquel rey de las montañas, al oír de Nārada que su hija era Rudrāṇī, la colocó cerca (de Śaṅkara) para que le sirviera con devoción.

Verse 7

एतस्मिन्नन्तरे देवास्तारकेण हि पीडिताः / ब्रह्मणोक्ताः समाहूय मदनं चेदमब्रुवन्

En ese intervalo, los dioses, oprimidos por Tāraka, convocados por orden de Brahmā, se reunieron y dijeron esto a Madana.

Verse 8

सर्गादौ भगवान्ब्रह्म सृजमानो ऽखिलाः प्रजाः / न निर्वृतिरभूत्तस्य कदाचिदपि मानसे / तपश्चचार सुचिरं मनोवाक्कायकर्मभिः

Al comienzo de la creación, el bienaventurado Brahmā, aun creando a todas las criaturas, no halló jamás sosiego en su mente; por ello practicó largo tiempo la austeridad con mente, palabra, cuerpo y obra.

Verse 9

ततः प्रसन्नो भगवान्सलक्ष्मीको जनार्दनः / वरेण च्छन्दयामास वरदः सर्वदेहिनाम्

Entonces el Señor Janārdana, acompañado de Lakṣmī, quedó complacido; el Dador de dones a todos los seres encarnados lo colmó con una gracia.

Verse 10

ब्रह्मोवाच / यदि तुष्टो ऽसि भगवन्ननायासेन वै जगत् / चराचरयुतं चैतत्सृजामि त्वत्प्रसादतः

Dijo Brahmā: «Oh Bhagaván, si estás complacido, por tu gracia crearé sin esfuerzo este mundo, con todo lo móvil y lo inmóvil».

Verse 11

एवमुक्तो विधात्रा तु महाल क्ष्मीमुदैक्षत / तदा प्रादुरभूस्त्वं हि जगन्मोहनरूपधृक्

Dicho esto por el Hacedor (Brahmā), él miró a Mahālakṣmī; entonces Tú te manifestaste, portando una forma que encanta al mundo entero.

Verse 12

तवायुधार्थं दत्तं च पुष्पबाणेक्षुकार्मुकम् / विजयत्वमजेयत्वं प्रादा त्प्रमुदितो हरिः

Para tu armamento se otorgaron flechas de flores y un arco de caña de azúcar; el gozoso Hari te concedió también victoria e invencibilidad.

Verse 13

असौ सृजति भूतानि कारणेन स्वकर्मणा / साक्षिभूतः स्वजनतो भवान्भजतु निर्वृन्तिम्

Él crea a los seres por la causa de su propio karma; siendo testigo entre los suyos, que tú alcances la suprema paz (nirvṛti).

Verse 14

एष दत्तवरो ब्रह्मा त्वयि विन्यस्य तद्भरम् / मनसो निर्वृतिं प्राप्य वर्तते ऽद्यापि मन्मथ

Oh Manmatha, este Brahmā, favorecido con un don, depositó en ti esa carga; al alcanzar la paz de la mente, permanece así hasta hoy.

Verse 15

अमोघं बलवीर्यं ते न ते मोघः पराक्रमः

Tu fuerza y vigor son infalibles; tu arrojo jamás es vano.

Verse 16

सुकुमाराण्यमोघानि कुसुमास्त्राणि ते सदा / ब्रह्मदत्तवरो ऽयं हि तारको नाम दानवः

Aun tus delicadas armas de flores son siempre infalibles; pues este dánava llamado Tāraka ha recibido un don otorgado por Brahmā.

Verse 17

बाधते सकलांल्लोकानस्मानपि विशेषतः / शिवपुत्रादृते ऽन्यत्र न भयं तस्य विद्यते

Él aflige a todos los mundos, y a nosotros en especial; salvo el hijo de Śiva, no conoce temor ante nadie.

Verse 18

त्वां विनास्मिन्महाकार्ये न कश्चित्प्रवदेदपि / स्वकराच्च भवेत्कार्यं भवतो नान्यतः क्वचित्

Oh Señor, sin Ti en esta gran empresa nadie puede siquiera pronunciar palabra. Esta obra se cumplirá por Tu propia mano, y jamás por otro medio.

Verse 19

आत्म्यैक्यधयाननिरतः शिवो गौर्या समन्वितः / हिमाचलतले रम्ये वर्तते मुनिभिर्वृतः

Śiva, absorto en la contemplación de la unidad del Ser, junto con Gaurī, mora en la hermosa falda del Himācala, rodeado de sabios munis.

Verse 20

तं नियोजय गौर्यां तु जनिष्यति च तत्सुतः / ईषत्कार्यमिदं कृत्वा त्रायस्वास्मान्महाबल

Envíalo hacia Gaurī; de ello nacerá también su hijo. Oh poderoso, cumple esta pequeña tarea y sálvanos.

Verse 21

एवमभ्यर्थितो देवैः स्तूयमानो मुहुर्मुहुः / जगामात्मविनाशाय यतो हिमवतस्तटम्

Así, solicitado por los dioses y alabado una y otra vez, partió hacia la ribera del Himavat para su propia destrucción.

Verse 22

किमप्याराधयान्तं तु ध्यानसंमीलितेक्षणम् / ददर्शेशानमासीनं कुसुमषुरुदायुधः

Mientras rendía adoración, vio a Īśāna sentado, con los ojos cerrados en meditación; su arma eran flechas de flores.

Verse 23

एतस्मिन्नन्तरे तत्र हिमवत्तनया शिवम् / आरिराधयिषुश्चा गाद्बिभ्राणा रूपमद्भुतम्

En ese intervalo, allí la hija del Himavat, Girijā, llevando una forma maravillosa, fue a rendir adoración a Śiva.

Verse 24

समेत्य शम्भुं गिरिजां गन्धपुष्पोपहारकैः / शुश्रूषणपरां तत्र ददर्शातिबलः स्मरः

Girijā se acercó a Śambhu con ofrendas de fragancias y flores; allí Smara, de gran poder, la vio entregada al servicio.

Verse 25

अदृश्यः सर्वभूतानान्नातिदूरे ऽस्य संस्थितः / सुमनोमार्गणैरग्र्यैस्स विव्याध महेश्वरम्

Invisible para todos los seres, se hallaba no muy lejos; con sus excelsas flechas de flores hirió a Maheśvara.

Verse 26

विस्मृत्य स हि कार्याणि बाणविद्धो ऽन्तिके स्थिताम् / गौरीं विलोकयामास मन्मथाविष्टचेतनः

Herido por la flecha, olvidó sus deberes; con la mente poseída por Manmatha, contempló a Gaurī que estaba cerca.

Verse 27

धृतिमालंब्य तु पुनः किमेतदिति चिन्तयन् / ददर्शाग्रे तु सन्नद्धं मन्मथं कुसुमायुधम्

Recobrando la firmeza, pensó: «¿Qué es esto?»; y vio delante a Manmatha, el de armas floridas, ya dispuesto.

Verse 28

तं दृष्ट्वा कुपितः शूली त्रैलोक्यदहनक्षमः / तार्तीयं चक्षुरुन्मील्य ददाह मकरध्वजम्

Al verlo, el portador del tridente, Śiva, se enfureció, capaz de abrasar los tres mundos. Abrió su tercer ojo y consumió a Makaradhvaja (Kāmadeva).

Verse 29

शिवेनैवमवज्ञाता दुःखिता शैलकन्यका / अनुज्ञया ततः पित्रोस्तपः कर्तुमगाद्वनम्

Así desdeñada por Śiva, la Hija de la Montaña (Pārvatī) quedó afligida. Luego, con el permiso de su padre, fue al bosque para practicar austeridades.

Verse 30

अथ तद्भस्म संवीक्ष्य चित्रकर्मा गणेश्वरः / तद्भस्मना तु पुरुषं चित्राकारं चकार सः

Entonces, al contemplar aquellas cenizas, Citrakarmā, señor de las huestes (gaṇa), con esa misma ceniza formó a un varón de figura maravillosa.

Verse 31

तं विचित्रतनुं रुद्रो ददर्शाग्रे तु पूरुषम् / तत्क्षणाज्जात जीवो ऽभून्मूर्तिमानिव मन्मथः / महाबलो ऽतितेजस्वी मध्याह्नार्कसमप्रभः

Rudra vio ante sí a aquel varón de cuerpo prodigioso. En ese mismo instante cobró vida, como si Manmatha se hiciera forma; poderoso, de fulgor inmenso, resplandeciente como el sol del mediodía.

Verse 32

तं चित्रकर्मा बाहुभ्यां समालिङ्ग्य मुदान्वितः / स्तुहि वाल महादेवं स तु सर्वार्थसिद्धिदः

Citrakarmā, colmado de gozo, lo abrazó con ambos brazos y dijo: «Hijo, alaba a Mahādeva; él concede la realización de todos los fines».

Verse 33

इत्युक्त्वा शतरुद्रीयमुपादिशदमेयधीः / ननाम शतशो रुद्रं शतरुद्रियमाजपन्

Dicho esto, el de inteligencia inconmensurable enseñó el Śatarudrīya. Luego, recitando el Śatarudrīya, se postró ante Rudra cientos de veces.

Verse 34

ततः प्रसन्नो भगवान्महादेवो वृषध्वजः / वरेण च्छन्दयामास वरं वव्रे स बालकः

Entonces el Bienaventurado Mahādeva, de estandarte del toro, quedó complacido y le invitó a escoger un don. Aquel niño pidió un solo favor.

Verse 35

प्रतिद्वन्द्विबलार्थं तु मद्बलेनोपयोक्ष्यति / तदस्त्रशस्त्रमुख्यानि वृथा कुर्वन्तु नो मम

Para la fuerza frente al rival, él usará mi propio poder; por ello, que sus principales armas y astras queden inútiles contra mí.

Verse 36

तथेति तत्प्रतिश्रुत्य विचार्य किमपि प्रभुः / षष्टिवर्षसहस्राणि राज्यमस्मै ददौ पुनः

El Señor dijo: «Así sea», aceptó su petición y, tras reflexionar un instante, le otorgó de nuevo el reino por sesenta mil años.

Verse 37

एतद्दृष्ट्वा तु चरितं धाता भण्डिति भण्डिति / यदुवाच ततो नाम्ना भण्डो लोकेषु कथ्यते

Al ver esta hazaña, Dhātā exclamó: «¡Bhaṇḍi, Bhaṇḍi!»; y por esas palabras, en los mundos fue llamado con el nombre de «Bhaṇḍa».

Verse 38

इति दत्त्वा वरं तस्मै सर्वैर्मुनिगणैर्वृतः / दत्त्वास्त्राणि च शस्त्राणि तत्रैवान्तरधाच्च सः

Así, tras concederle un don y rodeado por todas las huestes de sabios, le entregó también armas divinas y armas de combate, y allí mismo desapareció.