Shloka 31
मोहिनी-प्रादुर्भावः (Mohinī’s Manifestation) — Narrative Prelude to the Bhandāsura Cycle
Devanagari script
तं विचित्रतनुं रुद्रो ददर्शाग्रे तु पूरुषम् / तत्क्षणाज्जात जीवो ऽभून्मूर्तिमानिव मन्मथः / महाबलो ऽतितेजस्वी मध्याह्नार्कसमप्रभः
Transliteration
taṃ vicitratanuṃ rudro dadarśāgre tu pūruṣam / tatkṣaṇājjāta jīvo 'bhūnmūrtimāniva manmathaḥ / mahābalo 'titejasvī madhyāhnārkasamaprabhaḥ
Translation
Rudra vio ante sí a aquel varón de cuerpo prodigioso. En ese mismo instante cobró vida, como si Manmatha se hiciera forma; poderoso, de fulgor inmenso, resplandeciente como el sol del mediodía.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्
विचित्रतनुम्having a wondrous body
विचित्रतनुम्:
Karma-anvayi (कर्मसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootविचित्र (प्रातिपदिक) + तनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्; कर्मधारयः (‘विचित्रा तनुः यस्य’)
रुद्रःRudra (Śiva)
रुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
अग्रेin front
अग्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (locative used adverbially): ‘in front’
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
पूरुषम्the man/person
पूरुषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्
तत्क्षणात्instantly
तत्क्षणात्:
Kala (काल/अवधि)
TypeIndeclinable
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; पञ्चमी-अर्थे अव्ययवत्: ‘from that very moment/instantly’
जातःborn/arisen
जातः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
जीवःa living being
जीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (अद्यतनभूत/Aorist), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
मूर्तिमान्embodied
मूर्तिमान्:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक) + मतुप् (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective)
इवas if/like
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (particle of comparison)
मन्मथःManmatha (Kāma)
मन्मथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्मथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्
महाबलःvery strong
महाबलः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; कर्मधारयः (‘महद् बलं यस्य’)
अतितेजस्वीexceedingly radiant
अतितेजस्वी:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + तेजस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; उपसर्गपूर्वक विशेषण
मध्याह्नार्क-सम-प्रभःhaving splendor like the midday sun
मध्याह्नार्क-सम-प्रभः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (उपमानार्थे: ‘मध्याह्नार्कस्य समा प्रभा यस्य’)