Shloka 28
मोहिनी-प्रादुर्भावः (Mohinī’s Manifestation) — Narrative Prelude to the Bhandāsura Cycle
Devanagari script
तं दृष्ट्वा कुपितः शूली त्रैलोक्यदहनक्षमः / तार्तीयं चक्षुरुन्मील्य ददाह मकरध्वजम्
Transliteration
taṃ dṛṣṭvā kupitaḥ śūlī trailokyadahanakṣamaḥ / tārtīyaṃ cakṣurunmīlya dadāha makaradhvajam
Translation
Al verlo, el portador del tridente, Śiva, se enfureció, capaz de abrasar los tres mundos. Abrió su tercer ojo y consumió a Makaradhvaja (Kāmadeva).
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having seen’
कुपितःangered
कुपितः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुपित (कृदन्त-प्रातिपदिक; कुप्/कुप्य् धातोः)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
शूलीthe trident-bearer (Śiva)
शूली:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशूलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; ‘शूल’धारी
त्रैलोक्य-दहन-क्षमःcapable of burning the three worlds
त्रैलोक्य-दहन-क्षमः:
Karta-anvayi (कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + दहन (प्रातिपदिक) + क्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘त्रैलोक्यस्य दहनम्’ तस्मिन् क्षमः)
तृतीयम्the third
तृतीयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्; क्रमवाचक
चक्षुःeye
चक्षुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्
उन्मील्यhaving opened
उन्मील्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउत्+मील् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having opened’
ददाहburned
ददाह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
मकरध्वजम्Makara-bannered one (Kāma)
मकरध्वजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमकरध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचनम्; बहुव्रीहिः (‘मकरः ध्वजः यस्य’ = कामदेवः)