Adhyaya 8

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे काश्यपेयवर्णनं नाम सप्तमो ऽध्यायः सूत उवाच एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना / प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección media proclamada por Vāyu, en el tercer Upoddhāta-pāda, el séptimo capítulo llamado “Descripción de los Kāśyapeya”. Sūta dijo: Cuando el gran Kaśyapa hubo creado a las criaturas y todas quedaron establecidas, móviles e inmóviles.

Verse 2

अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः / ततः क्रमेण राज्यानि आदेष्टुमुपचक्रमे

Prajāpati ungió a los principales de entre ellos en sus respectivos señoríos; y luego, paso a paso, comenzó a ordenar los reinos.

Verse 3

द्विजानां वीरुधां चैव नक्षत्राणां ग्रहैः सह / यज्ञानां तपसां चैव सोमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

Sobre los dvija, sobre las plantas y enredaderas, sobre las constelaciones junto con los planetas, y sobre los sacrificios y las austeridades, Prajāpati consagró a Soma como rey.

Verse 4

बृहस्पतिं तु विश्वेषां ददावङ्गिरसां पतिम् / भृगूणामधिपं चैव काव्यं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

Él designó a Bṛhaspati, señor de los Aṅgiras, como guía de los Viśvedevas; y ungió para el reino a Kāvya (Śukrācārya), soberano de los Bhṛgus.

Verse 5

आदित्यानां पुनर्विष्णुं वसूनामथ पावकम् / प्रजापतीनां दक्षं च मरुतामथ वासवम्

Puso a Viṣṇu al frente de los Ādityas, a Pāvaka (Agni) al frente de los Vasus, a Dakṣa al frente de los Prajāpatis y a Vāsava (Indra) al frente de los Maruts.

Verse 6

दैत्यानामथ राजानं प्रह्रादं दितिनन्दनम् / नारायणं तु साध्यानां रुद्रणां च वृषध्वजम्

Nombró rey de los Daityas a Prahlāda, hijo de Diti; puso a Nārāyaṇa al frente de los Sādhyas y a Vṛṣadhvaja (Śiva) al frente de los Rudras.

Verse 7

विप्रचित्तिं च राजानं दानवानामथादिशत् / अपां च वरुणं राज्ये राज्ञां वैश्रवणं तथा

Designó a Vipracitti como rey de los Dānavas; estableció a Varuṇa como soberano de las aguas y, asimismo, a Vaiśravaṇa (Kubera) como señor de los reyes.

Verse 8

यक्षाणां राक्षसानां च पार्थिवानां धनस्य च / वैवस्वतं पितॄणां च यमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

Estableció un señor sobre los Yakṣas y los Rākṣasas, así como sobre los reyes terrenales y la riqueza; y ungió a Vaivasvata Yama para reinar sobre los Pitṛs.

Verse 9

सर्वभूतपिशाचाना गिरिशं शूलपाणिनम् / शैलानां हिमवन्तं च नदीनामथ सागरम्

Para todos los bhūtas y piśācas estableció a Girīśa, el de la lanza-tridente; entre las montañas puso a Himavān, y entre los ríos al Océano como supremo.

Verse 10

गन्धर्वाणामधिपतिं चक्रे चित्ररथं तथा / उच्चैःश्रवसमश्वानां राजानं चाभ्यषेचयत्

Hizo a Citraratha señor de los gandharvas; y entre los caballos ungió a Uccaiḥśravas como rey.

Verse 11

मृगाणामथ शार्दूलं गोवृषं च ककुद्मिनाम् / पक्षिणामथ सर्वेषां गरुडं पततां वरम्

Entre las fieras estableció al Śārdūla (tigre); entre los cornudos, al toro; y entre todas las aves, a Garuḍa, el mejor de los que vuelan.

Verse 12

गन्धानां मरुतां चैव भूतानामशरीरिणाम् / समकालबलानां च वायुं बलवतां वरम्

Entre los aromas, los Maruts y los seres incorpóreos, y aun entre los de fuerza igual en su tiempo, estableció a Vāyu como el más excelso de los poderosos.

Verse 13

सर्वेषां दंष्ट्रिणां शेषं नागानामथ वासुकिम् / सरीसृपाणां सर्पाणां पन्नगानां च तक्षकम्

Entre todos los de colmillos estableció a Śeṣa; entre los nāgas, a Vāsuki; y entre los reptiles, serpientes y pannagas, a Takṣaka.

Verse 14

सागराणां नदीनां च मेघानां वर्षितस्य च / आदित्यानामन्यतमं पर्जन्यमभिषिक्तवान्

Él consagró con la unción sagrada a Parjanya, uno de los Ādityas, como señor de los océanos, de los ríos y de la lluvia vertida por las nubes.

Verse 15

सर्वाप्सरोगणानां च कामदेवं तथा प्रभुम् / ऋतूनामथ मासानामार्त्तवानां तथैव च

Estableció a Kāmadeva como señor de todas las huestes de apsaras, y asimismo al soberano de las estaciones, de los meses y del ciclo estacional (ārtavān).

Verse 16

यक्षाणां च विपक्षाणां मुहूर्त्तानां च पर्वणाम् / कलाकाष्ठाप्रमाणानां गतेरयनयोस्तथा

Ordenó a los Yakṣas y a sus contrapartes, los muhūrtas y las festividades (parva), las medidas del tiempo como kalā y kāṣṭhā, y también el movimiento y los dos ayanas.

Verse 17

गणितस्याथ योगस्य चक्रे संवत्सरं प्रभुम् / प्रजापतेर्विरजसः पूर्वस्यां दिशि विश्रुतम्

Luego instituyó al Señor del Saṃvatsara como soberano del cálculo y del yoga, célebre en la región oriental y vinculado al Prajāpati Virajas.

Verse 18

पुत्रं नाम्ना सुधन्वानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत् / दक्षिणास्यां दिशि तथा कर्दमस्य प्रजापतेः

Consagró con la unción sagrada al rey llamado Sudhanvā, hijo del Prajāpati Kardama, en la región del sur.

Verse 19

पुत्रां शङ्खपदं नाम राजानं सोभ्यषेचयत् / पस्चिमस्यां दिशि तथा रजसः पुत्रमच्युतम्

Entonces consagró como rey a su hijo llamado Śaṅkhapada; y en la región occidental estableció también a Acyuta, hijo de Rajasa.

Verse 20

केतुमन्तं महात्मानं राजानं चाभ्यषेचयत् / तथा हिरण्यरोमाणं पर्जन्यस्य प्रजापतेः

También consagró como rey al magnánimo Ketumant; y asimismo a Hiraṇyaromā, hijo de Prajāpati Parjanya.

Verse 21

उदीच्यां दिशि दुर्द्धर्षपुत्रं राज्ये ऽभ्यषेचयत् / मनुष्याणामधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम्

En la dirección del Norte consagró al hijo de Durdharṣa para el reino; y estableció a Vaivasvata Manu como señor de los hombres.

Verse 22

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशमद्यापि धर्मेण परिपाल्यते

Por ellos, toda esta tierra—con sus siete dvīpas y sus ciudades—es aún hoy protegida y gobernada conforme al dharma en cada región.

Verse 23

स्वायंभुवेन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ते ऽभिषेचिताः / नृपाश्चैते ऽभिषिच्यन्ते मनवो ये भवन्ति वै

En el Manvantara de Svāyambhuva, antaño, Brahmā los había consagrado; y los reyes que surgen son ungidos por aquellos que llegan a ser Manus.

Verse 24

मन्वन्तरेष्वतीतेषु गता ह्येतेषु पार्थिवाः / एवमन्ये ऽभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे पुनः

En los manvántaras ya transcurridos, estos reyes terrenales han partido; así también, cuando llega un manvántara, otros son de nuevo ungidos.

Verse 25

अतीतानागताः सर्वे स्मृता मन्वन्तरेश्वराः / राजसूये ऽभिषिक्तश्च पृथु रेभिर्नरोत्तमः

Todos los señores de los manvántaras, pasados y futuros, son recordados; y en el Rajasuya, Prithu, el más noble de los hombres, fue ungido por los rishis Rebhi.

Verse 26

वेददृष्टेन विधिना ह्यधिराजः प्रतापवान् / एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासन्तानकारणात्

Según el rito mostrado por los Vedas, el poderoso soberano supremo engendró a aquellos hijos para asegurar la continuidad de la estirpe de los pueblos.

Verse 27

पुनरेव महा भागः प्रजानां पतिरीश्वरः / कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार परमं तपः

De nuevo, Kashyapa, el bienaventurado señor de las criaturas, semejante a Īshvara, deseoso de un linaje, practicó la más alta austeridad.

Verse 28

पुत्रौ गोत्रकरौ मह्यं भवेतामिति चिन्तयन् / तस्यप्रध्यायमानस्य कश्यपस्य महात्मनः

Pensando: «Que para mí nazcan dos hijos que establezcan el linaje», el gran Kashyapa permanecía absorto en contemplación.

Verse 29

ब्रह्मणोंऽशौ सुतौ पश्चात्प्रादुर्भूतौ महौजसौ / वत्सारश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्म वादना

Después, de una porción de Brahmā surgieron dos hijos de gran esplendor: Vatsāra y Asita; ambos eran proclamadores de la ciencia de Brahman.

Verse 30

वत्सारान्निध्रुवो जज्ञे रेभ्यश्च सुहमायशाः / रेभ्यस्य रैभ्यो विज्ञेयो निध्रुवस्य निबोधत

De Vatsāra nació Nidhruva, y de Rebhya nació el afamado Suhamā-yaśas; el hijo de Rebhya es conocido como Raibhya—conoce la estirpe de Nidhruva.

Verse 31

च्यवनस्य सुकन्याया सुमेधाः समपद्यत / निध्रुवस्य तु या पत्नी माता वै कुण्डपायिराम्

De Sukanyā, esposa de Cyavana, nació Sumedhā; y la esposa de Nidhruva fue, en verdad, la madre de Kuṇḍapāyirām.

Verse 32

असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत / शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान् देवलः सुमहायशाः

De Ekaparṇā, esposa de Asita, nació Brahmiṣṭha; y Devala, ilustre y de gran fama, fue el mejor entre los Śāṇḍilya.

Verse 33

निध्रुवाः शाण्डिला रैभ्यास्त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः / वज्रिप्रभृतयो देवा देवास्तस्य प्रजा स्विमाः

Nidhruva, Śāṇḍilya y Raibhya: estas son tres ramas del linaje de Kaśyapa; y los dioses, comenzando por Vajrī, son recordados como su descendencia.

Verse 34

चतुर्युगे त्वतिक्रान्ते मनोर्ह्येकादशे प्रभोः / अथावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे संप्रर्त्तिते

Cuando transcurrieron los cuatro yugas y llegó, oh Señor, el undécimo tiempo de Manu, entonces, en aquel Dvāpara que aún restaba, se puso en marcha esta sucesión.

Verse 35

मरुत्तस्य नरिष्यं तस्तस्य पुत्रो दमः किल / राज्यवर्द्धनकस्तस्य सुधृतिस्तत्सुतो नरः

El hijo de Marutta fue Nariṣyanta; y su hijo, según se dice, se llamó Dama. El hijo de Dama fue Rājyavardhanaka, y su hijo, el hombre, fue Sudhṛti.

Verse 36

केवलश्च ततस्तस्य बन्धुमान्वेगवांस्ततः / बुधस्तस्या भवद्यस्या तृणबिन्दुर्महीपतिः

Luego su hijo fue Kevala; después Bandhumān y luego Vegavān. Su hijo fue Budha, cuyo hijo fue el soberano de la tierra, Tṛṇabindu.

Verse 37

त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये स बभूव ह / तस्य चेलविला कन्यालंबुषागर्भसंभवा

Al comienzo del yuga Tretā, en el tercer manvantara, él llegó a ser rey. Su hija fue Celavilā, nacida del vientre de la apsará Lambuṣā.

Verse 38

तस्यां जातो विश्रवास्तु वौलस्त्यकुलवर्द्धनः / बृहस्पतिबृर्हत्कीर्तिर्देवाचार्यस्तु कीर्त्तितः

De ella nació Viśravā, quien hizo prosperar el linaje de Vaulastya. Y Bṛhaspati es celebrado como de inmensa fama, el ācārya de los dioses.

Verse 39

कन्यां तस्योपयेमे स नाम्ना वै देववर्णिनीम् / पुष्पोत्कटां च वाकां च सुते माल्यवतस्तथा

Él desposó a la doncella llamada Devavarṇinī; y las hijas de Mālyavat fueron también Puṣpotkaṭā y Vākā.

Verse 40

कैकसीं मालिनः कन्यां तासां तु शृणुत प्रजाः / ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे देववर्णिनी

Oh pueblos, escuchad: la hija de Mālin fue Kaikasī; Devavarṇinī dio a luz a su primogénito, Vaiśravaṇa.

Verse 41

दिव्येन विधिना युक्तमार्षेण च श्रुतेन च / राक्षसेन च रूपेण आसुरेण बलेन च

Estaba conforme al orden divino y a la śruti de los ṛṣi; con forma de rākṣasa y fuerza de āsura.

Verse 42

त्रिपादं सुमहा कायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् / अष्टदंष्ट्रं हरिछ्मश्रुं शङ्कुकर्णं विलोहितम्

Era de tres pies, de cuerpo inmenso, cabeza maciza y gran mandíbula; de ocho colmillos, barba verdosa, orejas en forma de cono y de color rojizo.

Verse 43

ह्रस्वबाहुं प्रबाहुं च पिगलं सुद्विभीषणम् / वैवर्त्तज्ञानसंपन्नं संबुद्धं चैव संभवात्

Sus brazos eran a la vez cortos y largos; de tono pardo-dorado y sumamente terrible; colmado del saber vaivartta, despierto desde su nacimiento.

Verse 44

पिता दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरो ऽयमिति स्वयम् / कुत्सायां क्विति शब्दो ऽयं शरीरं बेरमुच्यते

El padre, al verlo, dijo por sí mismo: «Este es Kubera». En sentido de censura está la voz ‘kvi’, y al cuerpo se le llama ‘bera’.

Verse 45

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना वै तेन सोंऽकितः / यस्माद्विश्रवसो ऽपत्यं सादृश्याद्विश्रवा इव

Por tener un ‘ku-śarīra’ (cuerpo poco agraciado), quedó señalado con ese nombre: «Kubera». Pues era hijo de Viśravas; por semejanza, como si fuera Viśrava mismo.

Verse 46

तस्माद्वैश्रवणो नाम नाम्ना तेन भविष्यति / ऋद्रयां कुबेरो ऽजनयद्विश्रुतं नलकूबरम्

Por ello será conocido también con el nombre de «Vaiśravaṇa». Con Ṛdrā, Kubera engendró al célebre Nalakūbara.

Verse 47

रावणं कुम्भकर्णं च कन्यां शूर्पणखीं तथा / विभीषणचतुर्थांस्तु कैकस्यजनयत्सुतान्

Kaikasī dio a luz a Rāvaṇa, a Kumbhakarṇa, a la doncella Śūrpaṇakhā y, como cuarto, a Vibhīṣaṇa.

Verse 48

शङ्कुकर्णो दशग्रीवः पिङ्गलो रक्तमूर्द्धजः / चतुष्पाद्विंशतिभुजो महाकायो महाबलः

Era Śaṅkukarṇa, el Daśagrīva, de tono pīṅgala y cabellera roja; de cuatro pies, veinte brazos, de cuerpo enorme y fuerza inmensa.

Verse 49

जात्यञ्ज ननिभो दंष्ट्री लोहितग्रीव एव च / राक्षसेनौजसा युक्तो रूपेण च बलेन च

Era como Jātyañja y Nanibha: de colmillos terribles y cuello rojizo; dotado del brío de un ejército de rākṣasas, poderoso en hermosura y en fuerza.

Verse 50

सत्त्वबुद्धिजितैर्चङ्क्षरा असैरेव रावणः / विसर्गदारुणः क्रूरो रावणो द्रावणस्तु सः

Ese mismo era Rāvaṇa, junto a los asuras llamados Caṅkṣara, vencedores del sattva y de la mente; terrible en sus actos, cruel por naturaleza—Rāvaṇa, en verdad Drāvaṇa, el que infunde espanto.

Verse 51

हिरण्यकशिपुर्ह्यासीद्रावणः पूर्वजन्मनि / चतुर्युगानि राजाभूत् त्रयोदश स राक्षसः

En una vida anterior, Rāvaṇa fue Hiraṇyakaśipu; aquel rākṣasa reinó durante trece caturyugas.

Verse 52

ताः पञ्चकोट्यो वर्षाणां संख्याताः संख्यया द्विजाः / नियुतान्येकषष्टिं च शरदां गणितानि वै

Oh, dvijas, el número de aquellos años se cuenta en cinco koṭis; y las estaciones de śarad se calculan en sesenta y un niyutas.

Verse 53

षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां वै स रावणः / देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्

Aquel Rāvaṇa, durante sesenta mil años, provocó un prajāgara terrible para los dioses y los ṛṣis: una vigilia de espanto y hostigamiento.

Verse 54

त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् / रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमीयिवान्

En el vigésimo cuarto tiempo del yuga Tretā, al agotarse su austeridad, Rāvaṇa, al encontrarse con Śrī Rāma, hijo de Daśaratha, pereció junto con toda su hueste.

Verse 55

महोदरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा / पुष्पोत्कटायाः पुत्रास्ते कन्या कुम्भीनसी तथा

Mahodara, Prahasta, Mahāpārśva y Khara: éstos fueron los hijos de Puṣpotkaṭā; y también hubo una hija llamada Kumbhīnasī.

Verse 56

त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वः सराक्षसः / कन्यानुपालिका चैव वाकायाः प्रसवः स्मृतः

Triśirā, Dūṣaṇa y el rākṣasa Vidyujjihva: también ellos; y Kanyānupālikā es recordada como descendencia de Vākā.

Verse 57

इत्येते क्रूर कर्माणः पौलस्त्या राक्षसा दश / दारुणाभिजनाः सर्वे देवैरपि दुरासदाः

Así, estos diez rākṣasas de la estirpe de Paulastya eran de obras crueles; todos de linaje terrible, difíciles de enfrentar incluso para los dioses.

Verse 58

सर्वे लब्धवराः शूराः पुत्रपौत्रैः समन्विताः / यक्षाणां चैव सर्वेषां पौलस्त्या चे च राक्षसाः

Todos ellos eran héroes favorecidos con dones, acompañados de hijos y nietos; y contaban entre todos los yakṣas y los rākṣasas de la estirpe de Paulastya (renombrados).

Verse 59

आगस्त्यवैश्वामित्राणां क्रूराणां ब्रह्मरक्षसाम् / वेदाध्ययनशीलानां तपोव्रतनिषेविणाम्

Los crueles Brahmarákshasas de los linajes de Agastya y de Vaiśvāmitra, constantes en el estudio de los Vedas y observantes de austeridades y votos sagrados.

Verse 60

तेषामैडविडो राजा पौलस्त्यः सव्यपिङ्गलः / इतरे ये यज्ञजुषस्ते वै रक्षोगणास्त्रयः

Entre ellos estaba el rey de la estirpe de Aiḍaviḍa, Paulastya, llamado Savyapiṅgala; los demás, que gozaban de la porción del yajña, son tenidos por tres huestes de rákshasas.

Verse 61

यातुधाना ब्रह्मधाना वार्त्ताश्चैव दिवाचराः / निशाचरगणास्तेषां चत्वारः कविभिः स्मृताः

Yātudhāna, Brahmadhāna, Vārttā y Divācara: sus huestes de noctámbulos son cuatro, así lo recuerdan los poetas.

Verse 62

पौलस्त्या नैरृताश्चैव आगस्त्याः कौशिकास्तथा / इत्येताः सप्त तेषां वै जातयो राक्षसाः स्मृताः

Paulastya, Nairṛta, Āgastya y Kauśika: así se recuerdan como siete los linajes de ellos, tenidos por razas de rákshasas.

Verse 63

तेषां रुपं प्रवक्ष्यामि स्वाभाव्येन व्यवस्थितम् / वृत्ताक्षाः पिङ्गलाश्चैव महाकाया महोदराः

Ahora diré su figura, tal como está dispuesta por naturaleza: de ojos redondos, de tono pardo-rojizo; de gran cuerpo y enorme vientre.

Verse 64

अष्टदंष्ट्राः शङ्कुकार्णा ऊर्द्ध्वरोमाण एव च / आकर्णा हारितस्याश्च मुञ्जधूम्रोर्ध्वमूर्धजाः

Tienen ocho colmillos, orejas como estacas y el vello erizado hacia arriba. Sus bocas se extienden hasta las orejas y sus cabellos son humeantes como la hierba Munja y se alzan verticales.

Verse 65

स्थूलशीर्षाः सिताभाश्च ह्रस्वसक्थिप्रबाहवः / ताम्रास्या लंबजिह्वोष्ठा लंबभ्रूस्थूलनासिकाः

Tienen cabezas enormes, un resplandor blanco, y muslos y antebrazos cortos. Sus rostros son cobrizos, con lenguas y labios colgantes, cejas largas y narices gruesas.

Verse 66

नीलाङ्गा लोहितग्रीवा गंभीराक्षा विभीषणाः / महाघोरस्वराश्चैव विकटोद्बद्धपिण्डिकाः

Tienen cuerpos azules, cuellos rojos, ojos profundos y son aterradores. Sus voces son terriblemente graves y sus pantorrillas son deformes y nudosas.

Verse 67

स्थूलाश्च तुङ्गनासाश्च शिलासंहनना दृढाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः प्रायशः क्लिष्टकर्मिणः

Son corpulentos, de nariz prominente, con cuerpos duros como la roca y firmes. Son de origen terrible, crueles y mayormente realizan acciones penosas.

Verse 68

सकुण्डलाङ्गदापीडा मुकुटोष्णीषधारिणः / विचित्राभरणाश्चित्रमाल्यगन्धानुलेपनाः

Llevan pendientes, brazaletes, coronas y turbantes. Están adornados con joyas maravillosas y ungidos con guirnaldas variadas y pastas fragantes.

Verse 69

अन्नादाः पिशितादाश्च पुरुषादाश्च ते स्मृताः / इत्येतद्रूपसाधर्म्यं राक्षसानां स्मृतं बुधैः

Se les recuerda como comedores de alimento, comedores de carne y comedores de hombres; tal es la semejanza de forma de los Rákshasas, según los sabios.

Verse 70

न समास्ते बले बुद्धौ युद्धे माया कृते तदा / पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः

Entonces, en fuerza, ingenio y combate—aunque se empleara la ilusión—nadie era igual; los hijos de Pulaha, los mṛga, y todas las fieras eran de colmillos agudos.

Verse 71

भूताः सर्प्पाः पिशाचाश्च सृमरा हस्तिनस्तथा / वानराः किन्नराश्चेव मायुः किंपुरुषास्तथा

Surgieron bhūtas, serpientes y piśācas; sṛmaras y elefantes; también vānara, kinnara, māyu y kiṃpuruṣa.

Verse 72

प्रागप्येते परिक्रान्ता मया क्रोधवशान्वयाः / अनपत्यः क्रतुर्ह्यस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंऽतरे

Ya antes, arrastrado por la ira, los había sobrepasado; en este Manvantara de Vaivasvata, se recuerda a Kratu como sin descendencia.

Verse 73

न तस्य पत्न्यः पुत्रा वा तेजः संक्षिव्य च स्थितः / अत्रेर्वशं प्रवक्ष्यामि तृतीयस्य प्रजापतेः

No tuvo esposas ni hijos; recogió su fulgor y permaneció en quietud. Ahora expondré el linaje de Atri, el tercer Prajāpati.

Verse 74

तस्य पत्न्यस्तु सुन्दर्यों दशैवासन्पतिव्रताः / बद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशाप्सरसि सूनवः

Tuvo diez esposas hermosas, firmes en el voto de fidelidad conyugal. De la apsara Ghṛtācī, Badrāśva engendró diez hijos varones.

Verse 75

भद्रा शूद्रा च मद्रा च शालभा मलदा तथा / बला हला च सप्तैता या च गोचपलाः स्मृताः

Bhadrā, Śūdrā, Madrā, Śālabhā, Maladā, Balā y Halā: éstas son siete; y también se recuerda a una llamada Gocapalā.

Verse 76

तथा तामरसा चैव रत्नकूटा च तादृशः / तत्र यो वंशकृच्चासौ तस्य नाम प्रभाकरः

Asimismo, Tāmarasā y Ratnakūṭā eran de igual condición. Allí, el fundador de la estirpe se llamaba Prabhākara.

Verse 77

मद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् / स्वर्भानुना हते सूर्ये पतमाने दिवो महीम्

En Madrā engendró a Soma, un hijo glorioso. Cuando Svarbhānu hirió al Sol y éste parecía caer del cielo hacia la tierra.

Verse 78

तमो ऽभिभूते लोके ऽस्मिन्प्रभा येन प्रवर्त्तिता / स्वस्ति तेस्त्विति चौक्तो वै पतन्निह दिवाकरः

Cuando este mundo fue vencido por la oscuridad, aquel que hizo brotar la luz fue a quien el Divākara, al caer aquí, dijo: «¡Que haya bienestar para ti!»

Verse 79

ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात दिवो महीम् / अत्रिश्रेष्ठानि गोत्राणि यश्चकार महातपाः

Por la palabra de aquel brahmarṣi, la tierra no cayó del cielo. El gran asceta estableció los linajes más excelsos de Atri.

Verse 80

यज्ञेष्वनिधनं चैव सुरैर्यस्य प्रवर्तितम् / स तासु जनयामास पुत्रानात्मसमानकान्

En los sacrificios, los dioses establecieron para él el rito ‘anidhana’ (imperecedero); y en ellas engendró hijos iguales a sí mismo.

Verse 81

दश तान्वै सुमहता तपसा भावितः प्रभुः / स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः

El Señor los maduró a los diez con una austeridad inmensamente grande. Fueron célebres como ‘Svastyātreya’, rishis consumados en los Vedas.

Verse 82

तेषां द्वौ ख्यातयशसौ ब्रह्मिष्ठौ सुमहौजसौ / दत्तो ह्यनुमतो ज्येष्ठो दुर्वासास्तस्य चानुजः

Entre ellos hubo dos de fama y gloria, firmes en Brahman y de gran vigor: Datta, el mayor (Anumata), y su hermano menor, Durvāsā.

Verse 83

यवीयसी सुता तेषामबला ब्रह्मवादिनी / अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिकाः पुरा

Su hija menor fue Abalā, una brahmavādinī. También aquí, los paurāṇikas de antaño citan este śloka como testimonio.

Verse 84

अत्रेः पुत्रं महात्मानं शान्तात्मानमकल्मषम् / दत्तात्रेयं तनुं विषणोः पुराणज्ञाः प्रजक्षते

Dattatreya, hijo de Atri, gran alma serena e inmaculada, es proclamado por los conocedores de los Purana como la forma corporal (tanu) de Vishnu.

Verse 85

तस्य गोत्रान्वयज्जाताश्चत्वारः प्रथिता भुवि / श्यावाश्वा मुद्गलाश्चैव वाग्भूतकगवि स्थिराः

En la línea de su gotra nacieron cuatro estirpes célebres en la tierra: Śyāvāśva, Mudgala, Vāgbhūtaka y Gavistira.

Verse 86

एते ऽत्रीणां तु चत्वारः स्मृताः पक्षा महौजसः / काश्यपो नारदश्चैव पर्वतो ऽरुन्धती तथा

Estos son recordados como los cuatro ‘pakṣa’ de gran poder en la estirpe de Atri: Kāśyapa, Nārada, Parvata y Arundhatī.

Verse 87

जज्ञिरे मानसा ह्येते ऽरुधत्यास्तन्निबोधत / नारदस्तु वसिष्ठायारुन्धती प्रत्यपादयत्

Todos ellos nacieron mentalmente (mānasa) de Arundhatī—sabedlo. Y Nārada entregó a Arundhatī a Vasiṣṭha.

Verse 88

ऊर्द्ध्वरेता महातेजा दक्षशापात्तु नारदः / पुरा देवासुरे तस्मिन्संग्रामे तारकामये

Por la maldición de Dakṣa, Nārada se volvió ūrdhvareta (casto) y de gran fulgor; en tiempos antiguos, en aquella guerra entre devas y asuras, la batalla Tārakāmaya.

Verse 89

अनावृष्ट्या हते लोके व्यग्रे शस्ते सुरैः सह / वसिष्ठस्तपसा धीमाञ्जीवयामास वै प्रजाः

Cuando el mundo fue abatido por la falta de lluvias y, junto con los dioses, todos estaban turbados, el sabio Vasiṣṭha, por el poder de su austeridad, devolvió la vida a las criaturas.

Verse 90

अनेकफलमूलिन्य औषधीश्च प्रवर्तयन् / तास्तेन जीवयामास कारुण्यादौषधेन सः

Hizo brotar hierbas medicinales de muchos frutos y raíces; movido por la compasión, con ese remedio sostuvo la vida de todos.

Verse 91

अरुन्धत्यां वसिष्टस्तु शक्तिमुत्पादय त्सुतम् / स्वाङ्गज जनयच्छक्तिरदृश्यन्त्यां पराशरम्

De Arundhatī, Vasiṣṭha engendró al hijo llamado Śakti; y Śakti, de Adṛśyantī, engendró a su propio vástago, Parāśara.

Verse 92

काल्यां पराशराज्जज्ञे कृष्णद्वैपायनः प्रभुः / द्वैपायनादरण्यां वै शुको जज्ञे गुणान्वितः

De Kālī y Parāśara nació el Señor Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa); y de Dvaipāyana y Araṇyā nació Śuka, colmado de virtudes.

Verse 93

उदपद्यन्त षडिमे पीवर्यां शुकसूनवः / भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरश्च पञ्चमः

De Pīvarī nacieron estos seis hijos de Śuka: Bhūriśravā, Prabhu, Śaṃbhu, Kṛṣṇa, y el quinto, Gaura; (y uno más).

Verse 94

कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता / जननी ब्रह्मदत्तस्य पत्नी सा त्वणुहस्य च

La doncella Kīrtimatī era Yogamātā, firme en sus votos; ella fue la madre de Brahmadatta y también la esposa de Anuha.

Verse 95

श्वेताः कृष्णाश्च पौराश्च श्यामधूम्राश्च चण्डिनः / ऊष्मादा दारिकाश्चैव नीलाश्चैव पराशराः

Entre los Parāśara se nombran a Śveta, Kṛṣṇa, Paura, Śyāma-dhūmra y Caṇḍin; y también a Ūṣmāda, Dārika y Nīla.

Verse 96

पराशराणामष्टौ ते पक्षाः प्रोक्ता महात्मनाम् / अत ऊर्द्ध्व निबोध त्वमिन्द्रप्रमति संभवम्

Así han sido declaradas las ocho ramas de los magnánimos Parāśara. Ahora escucha el origen de Indrapramati.

Verse 97

वसिष्ठस्य कपिञ्जल्यां घृताच्यामुदपद्यत / कुणीति यः समाख्यात इन्द्रप्रमतिरुच्यते

De Vasiṣṭha, en Kapiñjalā, nació del vientre de Ghṛtācī quien es célebre como Kuṇi; a él se le llama Indrapramati.

Verse 98

पृथोः सुतायां संभूतः पुत्रस्तस्याभवद्वसुः / उपमन्युः सुतस्तस्य यस्येमे ह्यौपमन्यवः

De la hija de Pṛthu nació su hijo Vasu. Su hijo fue Upamanyu, de quien descienden estos llamados Aupamanyava.

Verse 99

मित्रावरुणयोश्चैव कुण्डिनेयाः परिश्रुताः / एकार्षेयास्तथा चान्ये वसिष्ठा नाम विश्रुताः

En la estirpe de Mitra y Varuna fueron célebres los Kundineya; y otros, de una misma línea de rishi, son también renombrados con el nombre de “Vasistha”.

Verse 100

एते पक्षा वसिष्ठानां स्मृता ह्येकादशैव तु / इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा अष्ट विश्रुताः

Estas ramas de los Vasistha se recuerdan como once; así, los ocho hijos mentales de Brahma son celebrados.

Verse 101

भ्रातरः सुमहाभागा येषां वंशाः प्रतिष्ठिताः / त्रींल्लोकान्धारयन्तीमान्देवर्षिगणसंकुलान्

Son hermanos de grandísima fortuna, cuyos linajes están firmemente establecidos; ellos sostienen los tres mundos, colmados de huestes de deva-rishis.

Verse 102

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / व्याप्ता येस्तु त्रयो लोकाः सूर्यस्येव गभस्तिभिः

Sus hijos y nietos son por cientos y por miles; por ellos los tres mundos se han extendido como los rayos del Sol.