Adhyaya 58

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे भार्गवं प्रति वरुणागमनं नाम सप्तपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५७// जैमिनिरुवाच एवं ब्रुवाणं वरुणं विलोक्य पतितं भुवि / संजहार पुनर्धीमानस्त्रं मृगुकुलोद्वहः

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección media, en el tercer upoddhāta-pāda, el capítulo quincuagésimo séptimo llamado “La venida de Varuṇa ante Bhārgava”. Dijo Jaimini: Al ver a Varuṇa hablar así y caer en tierra, el sabio, excelso de la estirpe de Mṛgu, retiró de nuevo su arma.

Verse 2

संत्दृतास्त्रस्ततो रामो वरुणं पुरतः स्थिरम् / विलोक्य बिगतक्रोधस्तमुवाच हसन्निव

Entonces Rama, aún con el arma en la mano, al ver a Varuṇa firme ante él, dejó la ira y le habló como si sonriera.

Verse 3

गोकर्णनिलयाः पूर्वमिमेमां मुनिपुङ्गवाः / समायाता महेन्द्राद्रौ निवसंतं सरित्पते

“¡Oh señor de los ríos! Antaño estos grandes sabios, moradores de Gokarṇa, vinieron a ti, que habitas en el monte Mahendra.”

Verse 4

त्वत्तोये मेदिनीं पूर्वं खनद्भिः सगरात्मजैः / अधो निपातितं क्षेत्रं गोकर्णमृषिसेवितम्

¡Oh Varuna! En tus aguas, los hijos de Sagara antaño, al cavar la tierra, hicieron caer hacia abajo aquel kṣetra: Gokarṇa, servido por los rishis.

Verse 5

उपलब्धुमिमे भूयः क्षेत्रं तद्भववल्लभम् / अधावन्मामुपागम्य मुनयस्तीर्थवासिनः

Para recobrar de nuevo aquel kṣetra amado por Śiva, los munis moradores del tīrtha corrieron y se acercaron a mí.

Verse 6

एषामर्थे ततः सो ऽहं महेन्द्रादचलोत्तमात् / भवन्तमागतो द्रष्टुं सहैभिर्मुनिपुङ्गवैः

Por causa de ellos, he venido desde el excelso monte Mahendra, junto con estos munis eminentes, para contemplarte.

Verse 7

तस्मान्मदर्थे सलिलं समुत्सार्यात्मनो भवान् / दातुमर्हति तत्क्षेत्रमेषां तोये च पूर्ववत्

Por ello, por mi causa, aparta tus aguas y concédeme ese kṣetra; y para ellos, que el agua permanezca como antes.

Verse 8

जैमिनिरुवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा वरुणो यादसां पतिः / निरूप्य मनसा राममिद भूयो ऽब्रवीद्वचः

Dijo Jaimini: Al oír sus palabras, Varuna, señor de los seres acuáticos, tras considerar a Rama en su mente, volvió a pronunciar estas palabras.

Verse 9

वरुण उवाच न शक्यमुत्सारयितुं मदंभः केनचिद्भवेत् / तथा हि मे वरो दत्तः पुरानेन विरिञ्चिना

Varuna dijo: Mis aguas no pueden ser desplazadas por nadie, pues tal don me fue concedido en la antigüedad por el Señor Brahma.

Verse 10

सो ऽहं त्वत्तेजसेदारीं विहाय सहजां धृतिम् / कातरं समुपायातो वशतां तव भार्गव

Así pues, abandonando mi firmeza natural ante tu resplandor, he venido a ti angustiado y sometido a tu voluntad, oh Bhargava.

Verse 11

एषामर्थे विशेषण भवता परिचोदितः / कथं न कुर्यां कर्मेदमहं क्षत्त्रकुलान्तक

Instado específicamente por ti por el bien de ellos, ¿cómo no habría de realizar yo esta acción, oh Destructor del linaje de los Kshatriyas?

Verse 12

तस्माद्यावत्प्रमाणं मे भवान्संकल्पयिष्यति / तावत्संघारयिष्यामि भूमौ सलिलमात्मनः

Por lo tanto, cualquier límite que determines para mí, hasta esa medida retendré mis aguas de la tierra.

Verse 13

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स सायकम् / यथागतं प्रचिक्षेप धनुर्निर्भिद्य भार्गवः

Al oír sus palabras y decir 'Que así sea', Bhargava disparó la flecha tal como había venido, soltándola del arco.

Verse 14

ततो निरूप्य सीमानं दर्शयानो महीपते / स्रुवं जग्राह मतिमान्क्षप्तुकामो जलाशये

Entonces, oh rey de la tierra, tras fijar y mostrar el lindero, el prudente Rama tomó el sruva (cucharón del yajña) junto al estanque, deseoso de arrojarlo.

Verse 15

प्रसन्नचेतसं रामं गतरोषमथात्मनि / अन्तर्हिते सरिन्नाथे रामः सुवमुदङ्मुखः

Cuando el señor de los ríos (el Océano) se ocultó, Rama, apaciguado y sin ira en su interior, se volvió hacia el norte sosteniendo el sruva.

Verse 16

भ्रामयित्वातिवेगेन चिक्षेप लवणार्णवे / क्षिप्तत्वेन समुद्रे तु दिशमुत्तरपश्चिमाम्

Haciéndolo girar con ímpetu, arrojó el sruva al océano salado; y al caer en el mar, se dirigió hacia el noroeste.

Verse 17

गत्वा स्रुवोपतद्राजन्योजनानां शतद्वयम् / तीर्थं शुर्पारकं नाम सर्वपापविमोचनम्

Oh rey, el sruva cayó tras recorrer doscientas yojanas; allí está el tīrtha llamado Śūrpāraka, liberador de todos los pecados.

Verse 18

विश्रुतं यत्त्रिलोकेषु तीरे नदनदीपतेः / तीर्थं तदन्तरीकृत्य स्रुवो रामकराच्च्युतः

Ese tīrtha, célebre en los tres mundos y situado en la ribera del señor de ríos y corrientes (el Océano), fue sobrepasado por el sruva que se deslizó de la mano de Rama y allí cayó.

Verse 19

निपपात महाराज सूचयन्रामविक्रमम् / यत्राभूद्रामसृष्टाया भुवो निष्ठाथ पार्थिव

Oh gran rey, él cayó allí señalando el valor de Rama; allí quedó firme el límite de la tierra creada por Rama, oh soberano.

Verse 20

तीर्थं शूर्पारकं तत्तु श्रीमल्लोकपरिश्रुतम् / उत्सारयित्वा सलिलं समुद्रस्तावदात्मनः

Aquel lugar de peregrinación, Śūrpāraka, es glorioso y célebre en el mundo; incluso el océano apartó sus aguas por un tiempo, abriéndole espacio.

Verse 21

अतिष्ठदपसृत्योर्वीं दत्त्वा रामाय पार्थिव / अनतिक्रान्तमर्यादो यथाकालं भृगूद्वहः

Oh soberano, el excelso de la estirpe de Bhṛgu hizo retroceder la tierra y se la entregó a Rama; sin traspasar el límite, permaneció allí según el tiempo debido.

Verse 22

समयं स्वापयामास तस्यैवानुमते भुवि / विज्ञाय पूर्वसीमान्तां भुवमभ्युत्ससर्ज ह

Con su propio consentimiento, hizo que en la tierra se estableciera el orden del tiempo; al conocer el antiguo confín oriental, dejó que la tierra se extendiera hacia delante.

Verse 23

व्यस्मयन्त सुराः सर्वे दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् / नगरग्रमसीमानः किञ्चित्किञ्चित्क्वचित्क्वचित्

Al contemplar la proeza de Rama, todos los dioses quedaron maravillados; los linderos de ciudades y aldeas se desplazaban, aquí y allá, poco a poco.

Verse 24

सह्ये तु पूर्ववत्तस्मिन्नब्धेरपसृतेंऽभसि / तत्र दैवात्तथा स्थानान्निम्नत्वात्स प्रलक्ष्य तु

En el Sahya, como antes, cuando las aguas del océano se retiraron, allí, por designio divino y por la hondura del terreno, aquel lugar quedó claramente señalado.

Verse 25

ततस्तेषां भृगुश्रेष्ठो मुनीनां भावितात्मनाम् / यथाभिलषितं स्थानं प्रददौ प्रीतिपूर्वकम्

Entonces el excelso Bhṛgu, a aquellos sabios de alma purificada, les otorgó con afecto los lugares que cada uno anhelaba.

Verse 26

ततस्ते मुनयः सर्वे हर्षेण महातान्विताः / कृतकृत्या भृशं राममाशिषा समपूजयन्

Entonces todos aquellos munis, colmados de gran júbilo y sintiéndose cumplidos, honraron a Rāma con abundantes bendiciones.

Verse 27

अथैतैरभ्यनुज्ञातो ययौ प्राप्तमनोरथः / गते मुनिवरे रामे देशात्तस्मान्निजाश्रमम्

Luego, con el permiso de aquellos sabios, Rāma, ya colmado en su deseo, partió de aquella región hacia su propio āśrama.

Verse 28

संभूय मुनयः सर्वे प्रजग्मुस्तीरमंबुधेः / परिचङ्क्रम्य तां भूमिं यत्नेन महातान्विताः

Después, reunidos todos los munis, llegaron a la orilla del océano y, llenos de gran júbilo, recorrieron con esmero aquella tierra.

Verse 29

ददृशुः सर्वतो राजन्ह्यर्मवान्तः स्थितां महीम् / नित्यत्वा त्सर्वदेवानामधिष्ठानतया तथा

Oh rey, los justos en el dharma vieron por doquier la tierra firme, establecida como asiento eterno y fundamento de todos los dioses.

Verse 30

कातमब्धौ निपतितं नष्टतोयं चिरोषितम् / अपि रुद्रप्रभावेम प्रायान्नात्यन्तविप्लवम्

Aquel hoyo, caído en el océano, sin agua y reseco desde antiguo, aun bajo el influjo de Rudra apenas llegó a una conmoción extrema.

Verse 31

तत्तेयनिःसृतं क्षेत्रमभूत्पूर्ववदेव हि / एतद्धि देवसामर्थ्यमचिन्त्यं नृपसत्तम

Al emerger de allí, aquella región volvió a ser como antes; oh el mejor de los reyes, tal es el poder inconcebible de los dioses.

Verse 32

एवं रामेण जलधेः पुनः सृष्टा वसुंधरा / दक्षिणोत्तरतो राजनयोजनानां चतुःशतम्

Así, Rama recreó la tierra desde el océano; oh rey, de sur a norte se extendía por cuatrocientos yojanas.

Verse 33

नातिक्रामति सो ऽद्यापि सीमानं पयसां निधिः / कृतं रामेण महता न तु सज्जं महद्धनुः

Aún hoy el océano, tesoro de las aguas, no traspasa ese límite; el gran Rama lo realizó, sin siquiera aprestar su inmenso arco.

Verse 34

एवं प्रभावो रामो ऽसौ सगरश्च महीपतिः / यस्य पुत्रैरयं खण्डो भारतो ऽब्धौ निपतितः

Tal fue el poder de aquel Rama y del rey Sagara: por los hijos de éste, esta porción de Bhārata cayó en el océano.

Verse 35

योजनानां सहस्रन्तु वर्द्धितश्च महोदधिः / रामेणाभूत्पुनः सृष्टं योजनानां तु षट्शतम्

El gran océano se ensanchó hasta mil yojanas; luego Rama lo recreó de nuevo, dejándolo en seiscientas yojanas.

Verse 36

सगरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः / ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्

Porque los hijos de Sagara hicieron crecer el océano, morada de los makaras; desde entonces, en los mundos obtuvo el nombre de “Sāgara”.

Verse 37

एतत्ते ऽभिहितं सम्यङ्महतश्चरितं मया / रामस्य कार्त्तवीर्यस्य सगरस्य महीपतेः

Esto te he narrado debidamente: la gran gesta de Rāma Kārttavīrya y del rey Sagara.