Shloka 3
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
तथापि न दिवा भुक्तें शेते वा निशि संस्मरन् / सुदीर्घं निःश्वसित्युष्णमुद्विग्नहृदयो ऽनिशम्
Transliteration
tathāpi na divā bhukteṃ śete vā niśi saṃsmaran / sudīrghaṃ niḥśvasityuṣṇamudvignahṛdayo 'niśam
Translation
Sin embargo, no comía de día ni dormía de noche, absorto en el recuerdo. Con el corazón turbado, exhalaba sin cesar largos suspiros ardientes.
Word by Word
tathā-apinevertheless
tathā-api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā + api (अव्यय)
Formअव्यय-द्वयम्; ‘तथापि’ = concessive particle
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
divāby day
divā:
Adhikarana (अधिकरण/काल)
TypeIndeclinable
Rootdivā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (time-adverb)
bhukteeats/enjoys
bhukte:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhuj (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (भुङ्क्ते)
śetesleeps/lies down
śete:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśī (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
vāor
vā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्प (disjunction)
niśiat night
niśi:
Adhikarana (अधिकरण/काल)
TypeNoun
Rootniśā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणे (time-locative)
saṃsmaranremembering
saṃsmaran:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃ-smṛ (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of implied subject)
su-dīrghaṃvery long
su-dīrghaṃ:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootsu-dīrgha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)
niḥśvasitibreathes out/sighs
niḥśvasiti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootniḥ-śvas (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
uṣṇamhot/warm
uṣṇam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootuṣṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (qualifies niḥśvasiti: ‘hotly’)
udvigna-hṛdayaḥwith an agitated heart
udvigna-hṛdayaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootudvigna-hṛdaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः = ‘whose heart is agitated’; विशेषणम्
aniśamconstantly
aniśam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootaniśam (अव्यय)
Formअव्यय; नित्यं/सततम् (adverb)