Adhyaya 28

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने सप्तविंशतितमो ऽध्यायः // २७// वसिष्ठ उवाच स्वपन्तमेत्य राजानं सूतमागधवन्दिनः / प्रवोधयितुमव्यग्रा जगुरुच्चैर्निशात्यये

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección media proclamada por Vāyu, en el tercer proemio del relato de Arjuna, concluye el capítulo vigésimo séptimo. Dijo Vasiṣṭha: Al terminar la noche, los sūtas, los māgadhas y los bardos se acercaron al rey dormido y, sin agitación, cantaron en voz alta para despertarlo.

Verse 2

वीणावेणुरवोन्मिश्रकलतालततानुगम् / समस्तश्रुतिसुश्राव्यप्रशस्तमधुरस्वरम्

Mezclado con el sonido de la vīṇā y la veṇu, siguiendo el compás y el tāla; grato a todos los oídos, digno de alabanza y de voz dulce.

Verse 3

स्निग्धकण्ठाः सुविस्पष्टमूर्च्छनाग्रामसूचितम् / जगुर्गेयं मनोहारि तारमन्द्रलयान्वितम्

Con gargantas suaves, señalando con gran claridad la mūrchhanā y el grāma, cantaron un himno encantador, provisto de laya en registros agudos y graves.

Verse 4

ऊचुश्च तं महात्मानं राजानं सूतमागधाः / स्वपन्तं विविधा वाचो बुबोधयिषवः शनेः

Entonces los sūta y los māgadha hablaron al rey magnánimo que dormía, queriendo despertarlo lentamente con diversas palabras.

Verse 5

पस्यायमस्तमभ्येति राजेन्द्रेन्दुः पराजितः / विवर्द्धमानया नूनं तव वक्त्रांबुजश्रिया

Mira: la luna, como rey entre los reyes, se pone como vencida; sin duda por el creciente esplendor de tu rostro de loto.

Verse 6

द्रष्टुं त्वदान नांभोजं समुत्सुक इवाधुना / तमांसि भिन्दन्नादित्यः संप्राप्तो ह्युदयं विभो

Ahora, como si anhelara contemplar el loto de tu rostro, el Sol, hiriendo las tinieblas, oh Señor, ha llegado al amanecer.

Verse 7

राजन्नखिलशीतांशुवंशमौलिशिखामणे / निद्रया लं महाबुद्धे प्रतिवुध्यस्व सांप्रतम्

Oh rey, joya en la cimera de toda la estirpe lunar, de gran entendimiento: basta ya de sueño; despierta ahora.

Verse 8

इति तेषां वचः शृण्वन्नबुध्यत महीपतिः / क्षीराब्दौ शेषशयनाद्यथापङ्कजलोचनः

Aunque oyó sus palabras, el rey no despertó; como el de ojos de loto (Viṣṇu) que reposa en el lecho de Śeṣa en el océano de leche.

Verse 9

विनिद्राक्षः समुत्थाय कर्म नैत्यकमादरात् / चकारावहितः सम्यग्जयादिकमशेषतः

Con los ojos ya sin sueño, se levantó y, con devoción, cumplió los ritos cotidianos. Luego, atento y sereno, realizó por completo todas las tareas, incluso las relativas a la victoria.

Verse 10

देवतामभिवन्द्येष्टां गां दिव्यस्रग्गन्धभूषणः / कृत्वा दूर्वाञ्जनादर्शमङ्गल्यालम्बनानि च

Tras inclinarse ante su deidad elegida, se adornó con guirnaldas divinas, fragancias y joyas. También dispuso hierba durvā, colirio, espejo y otros signos auspiciosos.

Verse 11

दत्त्वा दानानि चार्थिभ्यो नत्वा गोब्रह्मणानपि / निष्क्रम्य च पुरात्तस्मादुपतस्थे च भास्करम्

Tras dar limosna a los necesitados y postrarse ante las vacas y los brahmanes, salió de aquella ciudad y rindió culto a Bhāskara, el dios Sol.

Verse 12

तावदभ्याययुः सर्वं मन्त्रिसामन्तनायकाः / रचिताञ्जलयो राजन्नेमुश्च नृपसत्तमम्

Entonces acudieron todos los ministros, los señores vasallos y los jefes militares. Con las manos juntas, oh rey, se postraron ante el más excelso de los monarcas.

Verse 13

ततः स तैः परिवृतः समुपेत्य तपोनिधिम् / ननाम पादयोस्तस्य किरीटेनार्कवर्चसा

Luego, rodeado por ellos, se acercó al tesoro de austeridad y, con su corona resplandeciente como el sol, se inclinó a los pies de aquel sabio.

Verse 14

आशीर्भिरभिनन्द्याथ राजानं मुनिपुङ्गवः / प्रश्रयावनतं साम्ना तमुवाचास्यतामिति

El muni excelso bendijo y saludó al rey, y con palabras suaves dijo al que se inclinaba con respeto: «Tomad asiento».

Verse 15

तमासीनं नरपतिं महार्षिः प्रीतमानसः / उवाच रजनी व्युष्टा सुखेन तव किं नृप

Al rey ya sentado, el gran rishi, con el corazón complacido, dijo: «La noche ha pasado; oh rey, ¿estás en paz y bienestar?»

Verse 16

अस्माकमेव राजेन्द्र वने वन्येन जीवताम् / शक्यं मृगसधर्माणां येन केनापि वर्त्तितुम्

Oh Rajendra, nosotros vivimos en el bosque con sustento silvestre; para quienes tienen naturaleza de ciervo, es posible subsistir de cualquier modo.

Verse 17

अरण्ये नागराणां तु स्थितिरत्यन्तदुःसहा / अनभ्यस्तं हि राजेन्द्र ननु सर्वं हि दुष्करम्

Pero, oh Rajendra, para los habitantes de la ciudad, morar en el bosque es sumamente penoso; lo no acostumbrado, en verdad, todo resulta difícil.

Verse 18

वनवासपरिक्लेशं भवान्यत्सानुगो ऽसकृत् / आप्तस्तु भवतो नूनं सा गौरवसमुन्नतिः

Tú, junto con tus acompañantes, has soportado una y otra vez las fatigas del morar en el bosque; sin duda, eso es una gran elevación de tu honra.

Verse 19

इत्युक्तस्तेन मुनिना स राजा प्रीतिपूर्वकम् / प्रहसन्निव तं भूयो वचनं प्रत्यभाषत

Al oír las palabras del muni, el rey, lleno de afecto, como si sonriera, volvió a responderle con nuevas palabras.

Verse 20

ब्रह्मन्किमनया ह्युक्त्या दृष्टस्ते यादृशो महान् / अस्माभिमहिमा येन विस्मितं सकलं जगत्

¡Oh brahmán! ¿Qué importa esta frase? Hemos visto cuán grande eres; por tu majestad, el mundo entero ha quedado maravillado.

Verse 21

भवत्प्रभावसंजातविभवाहतचेतसः / इतो न गन्तुमिच्छन्ति सैनिका मे महामुने

Oh gran muni, embargados sus corazones por la magnificencia nacida de tu poder, mis soldados no desean partir de aquí.

Verse 22

त्वादृशानां जगन्तीह प्रभावैस्तपसां विभो / ध्रियन्ते सर्वदा नूनमचिन्त्यं ब्रह्मवर्चसम्

Oh poderoso, por la influencia del ascetismo de seres como tú se sostiene siempre este mundo; ciertamente se preserva el inconcebible fulgor de Brahman.

Verse 23

नैव चित्रं तव विभो शक्रोति तपसा भवान् / ध्रुवं कर्त्तुं हि लोकानामवस्थात्रितयं क्रमात्

Oh poderoso, no es extraño que con tu austeridad puedas hacer firmes, en orden, las tres condiciones de los mundos.

Verse 24

सुदृष्टा ते तपःसिद्धिर्महती लोकपूजिता / गमिष्यामि पुरीं ब्रह्मन्ननुजानातु मां भवान्

Tu logro de austeridad es verdaderamente hermoso, grande y venerado por el mundo. Oh brahmán, partiré hacia la ciudad; concédeme tu permiso.

Verse 25

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तस्तेनस मुनिः कार्त्तवीर्येण सादरम् / संभावयित्वा नितरां तथेति प्रत्यभाषत

Dijo Vasiṣṭha: al oír a Kārttavīrya hablar así con respeto, el sabio lo honró profundamente y respondió: «Así sea».

Verse 26

मुनिना समनुज्ञातो विनिष्क्रम्य तदाश्रमात् / सैन्यैः परिवृतः सर्वैः संप्रतस्थे पुरीं प्रति

Con el permiso del sabio, salió de aquel āśrama; rodeado por todas sus tropas, emprendió la marcha hacia la ciudad.

Verse 27

स गच्छंश्चिन्तयामास मनसा पथि पार्थिवः / अहो ऽस्य तपसः सिद्धिर्लोक विस्मयदायिनी

Mientras avanzaba, el rey pensaba para sí: «¡Ah! La siddhi de esta austeridad es capaz de maravillar al mundo».

Verse 28

यया लब्धेदृशी धेनुः सर्वकामदुहां वरा / किं मे सकलराज्येन योगर्द्ध्या वाप्यनल्पया

Con ello se ha obtenido una vaca excelsa que concede todos los deseos; ¿para qué me sirve entonces todo un reino, o incluso una gran prosperidad yóguica?

Verse 29

गोरत्नभूता यदियं धेनुर्मुनिवरे स्थिता / अनयोत्पादिता नूनं संपत्स्वर्गसदामपि

¡Oh venerable sabio! Si esta vaca es una joya entre las vacas y mora en tu ermita, ciertamente de ella nace la prosperidad, aun para los moradores del cielo.

Verse 30

ऋद्धमैन्द्रमपि व्यक्तं पदं त्रैलोक्यपूजितम् / अस्या धेनोरहं मन्ये कलां नार्हति षोडशीम्

Aun el manifiesto y espléndido rango de Indra, venerado en los tres mundos, a mi juicio no alcanza ni la decimosexta parte de esta vaca.

Verse 31

इत्येवं चिन्तयानं तं पश्चादभ्येत्य पार्थिवम् / चन्द्रगुप्तो ऽब्रवीन्मन्त्री कृताञ्जलि पुटस्तदा

Mientras el rey meditaba así, el ministro Chandragupta se acercó por detrás y entonces habló con las manos juntas en reverencia.

Verse 32

किमर्थं राजशार्दूल पुरीं प्रतिगमिष्यसि / रक्षितेन च राज्येन पुर्या वा किं फलं तव

¡Oh tigre entre reyes! ¿Por qué deseas volver a la ciudad? ¿Qué fruto te dará un reino y una urbe custodiados?

Verse 33

गोरत्नभूता नृपतेर्यावर्धेनुर्न चालये / वर्त्तते नार्द्धमपि ते राज्यं शून्यं तव प्रभो

¡Oh señor! Mientras la vaca-joya del rey no se ponga en marcha, tu reino no funciona ni siquiera a la mitad; queda como vacío.

Verse 34

अन्यच्च दृष्टमाश्चर्यं मया राजञ्छृणुष्व तत् / भवनानि मनोज्ञानि मनोज्ञाश्च तथा स्त्रियः

Oh rey, escucha otro prodigio que vi: había moradas encantadoras, y asimismo mujeres de gran hermosura.

Verse 35

प्रासादा विविधाकारा धनं चादृष्टसंक्षयम् / धेनो तस्यां क्षणेनैव विलीनं पश्यतो मम

Había palacios de muchas formas y riquezas que parecían inagotables; mas todo se desvaneció en aquella vaca en un instante, ante mis propios ojos.

Verse 36

तत्तपोवनमेवासीदिदानीं राजसत्तम / एवंप्रभावा सा यस्य तस्य किं दुर्लं भवेत्

Oh excelso rey, lo que ahora hay era aquel mismo bosque de austeridades; para quien posee tal poder, ¿qué podría ser difícil de alcanzar?

Verse 37

तस्माद्रत्नार्हसत्त्वेन स्वीकर्त्तव्या हि गौस्त्वया / यदि ते ऽनुमतं कृत्यमाख्येयमनुजीविभिः

Por ello, debes aceptar esta vaca, digna de una joya por su noble esencia; si lo apruebas, tus servidores expondrán lo que debe hacerse.

Verse 38

राजोवाच / एवमेवाहमप्येनां न जानामीत्यसांप्रतम् / ब्रह्मस्वं नापहर्तव्यमिति मे शङ्कते मनः

El rey dijo: Yo tampoco la conozco con certeza hasta ahora; mi mente duda, pues “no debe arrebatarse la propiedad sagrada de los brahmanes”.

Verse 39

एवं ब्रुवन्तं राजानमिदमाह पुरोहितः / गर्गो मतिमतां श्रेष्ठो गर्हयन्निव भूपते

Mientras el rey hablaba así, el sacerdote Garga, el más excelso entre los sabios, le dijo al monarca, oh señor de la tierra, como si lo reprendiera.

Verse 40

ब्रह्मस्वं नापहर्त्तव्यमापद्यपि कथञ्चन / ब्रह्मस्वसदृशं लोके दुर्जरं नेह विद्यते

La riqueza de los brahmanes no debe ser arrebatada jamás, ni aun en la desgracia; pues nada hay en el mundo tan difícil de soportar como el brahmasva.

Verse 41

विषं हन्त्युपयोक्तारं लक्ष्यभूतं तु हैहय / कुलं समूलं दहति ब्रह्मस्वारणिपावकः

El veneno mata a quien lo consume, oh Haihaya, al que se vuelve su blanco; pero el fuego del brahmasva, como llama nacida del arani, quema el linaje hasta la raíz.

Verse 42

अनिवार्यमिदं लोके ब्रह्मस्वन्दुर्जरं विषम् / पुत्रपौत्रान्तफलदं विपाककटु पार्थिव

Oh rey, en este mundo el brahmasva es un veneno difícil de soportar e inevitable; su fruto alcanza hasta hijos y nietos, y su maduración es amarguísima.

Verse 43

एश्वर्यमूढं हि मनः प्रभूममसदात्मनाम् / किन्नामासन्न कुरुते नेत्रास द्विप्रलोभितम्

La mente de los de alma impura se embriaga con el poder y la opulencia; y entonces, estando cerca, ¿qué no llega a hacer cuando sus ojos son seducidos por lo falso y por la codicia de la riqueza brahmánica?

Verse 44

वेदान्यस्त्वामृते को ऽन्यो विना दानान्नृपोत्तम / आदानं चिन्तयानो हि बाह्मणेष्वभिवाञ्छति

¡Oh rey excelso! ¿Quién, fuera de ti, es generoso en los Vedas? Quien, sin dar, sólo piensa en tomar, codicia incluso entre los brahmanes.

Verse 45

ईदृशस्त्वं महाबाहो कर्म सज्जननिन्दितम् / मा कृथास्तद्धि लोकेषु यशोहानिकरं तव

Oh, de grandes brazos, siendo tú así, no hagas actos censurados por los virtuosos; pues en el mundo traerán mengua a tu fama.

Verse 46

वंशे महति जातस्त्वं वदान्यानां प्रहीभुजाम् / यशांशि कर्मणानेन संप्रतं माव्यनीवशः

Has nacido en un gran linaje de reyes generosos; no destruyas ahora, con este acto, las porciones de tu gloria.

Verse 47

अहो ऽनुजीविनः किञ्चिद्भर्तारं व्यसनार्णवे / तत्प्रसादसमुन्नद्धा मज्जयं त्यनयोन्मुखाः

¡Ay! Los dependientes, al ver a su señor caer siquiera un poco en el océano de la desgracia, embriagados por su favor, se vuelven hacia la injusticia y lo hunden.

Verse 48

श्रिया विकुर्वन्पुरुषकृत्यचिन्त्ये विचेतनः / तन्मतानुप्रवृत्तिश्च राजा सद्यो विषीदति

Deformado por la prosperidad, el rey sin discernimiento, que no medita el deber humano y sigue la opinión de ellos, cae de inmediato en abatimiento.

Verse 49

अज्ञातमुनयो मन्त्री राजानमनयांबुधौ / आत्मना सह दुर्बुद्धिर्लोहनौरिव मज्जयेत्

Si un ministro, cual muni ignorante, conduce al rey al océano de la política, su mala inteligencia lo hundirá junto con el rey, como una barca de hierro que se va a pique.

Verse 50

तस्मात्त्वं राजशार्दूल मूढस्य नयवर्त्मनि / मतमस्य सुदुर्बुद्धेर्नानुवर्त्तितुमर्हसि

Por eso, oh tigre entre los reyes, no sigas la senda política del necio; no te es digno secundar la opinión de quien tiene tan perversa inteligencia.

Verse 51

एवं हि वदतस्तस्य स्वामिश्रेयस्करं वचः / आक्षिप्य मन्त्री राजानमिदं भूयो ह्यभाषत

Mientras él hablaba así, el ministro, aferrándose a palabras que procuraban el bien del señor, reprendió al rey y de nuevo dijo esto.

Verse 52

ब्राह्मणो ऽयं स्वजातीयहितमेव समीक्षते / महान्ति राजकार्याणि द्विजैर्वेत्तुं न शक्यते

Este brahmán sólo mira el provecho de los suyos; los grandes asuntos del reino no pueden ser conocidos por los dvijas.

Verse 53

राज्ञैव राजकार्याणि वेद्यानि स्वमनीषया / विना वै भोजनादाने कार्यं विप्रो न विन्दति

Los asuntos del reino deben ser conocidos por el propio rey con su discernimiento; sin alimento ofrecido y sin dádiva, el vipra no halla cumplimiento en obra alguna.

Verse 54

ब्राह्मणो नावमन्तव्यो वन्दनीयश्च नित्यशः / प्रतिसंग्राहयणीयश्च नाधिकं साधितं क्वचित्

Al brahmán no se le debe despreciar jamás; ha de ser venerado siempre. Debe ser recibido con honor; no hay práctica más alta que ésta.

Verse 55

तस्मात्स्वीकृत्य तां धेनुं प्रयाहि स्वपुरं नृप / नोचेद्राज्यं परित्यज्य गच्छस्वतपसे वनम्

Por eso, oh rey, acepta esa vaca y vuelve a tu ciudad. Si no, abandona el reino y ve al bosque para practicar austeridad.

Verse 56

क्षमावत्त्वं ब्राह्मणानां दण्डः क्षत्रस्य पार्थिव / प्रसह्य हरणे वापि नाधर्मस्ते भविष्यति

Oh soberano, la virtud de los brahmanes es el perdón, y el deber del kshatriya es el castigo. Aun si lo tomas por la fuerza, no incurrirás en adharma.

Verse 57

प्रसह्य हरणे दोषं यदि संपश्यसे नृप / दत्त्वा मूल्यं गवाश्वाद्यमृषेर्थेनुः प्रगृह्यताम्

Oh rey, si ves falta en arrebatar por la fuerza, entonces paga su valor—vacas, caballos y demás—y toma la vaca del rishi.

Verse 58

स्वीकर्तव्या हि सा धेनुस्त्वया त्वं रत्नभागयतः / तपोधनानां हि कुतो रत्नसंग्रहणादरः

Esa vaca debes aceptarla, pues tú eres quien tiene parte en las joyas. ¿Qué afán tendrían los ascetas, ricos en tapas, por acumular tesoros?

Verse 59

तपोधन बलः शान्तः प्रीतिमान्स नृप त्वयि / तस्मात्ते सर्वथा धेनुं याचितः संप्रदास्यति

Oh rey, él es un asceta rico en austeridad, fuerte y sereno, y te guarda afecto. Por eso, si se lo pides, sin duda te entregará esa vaca sagrada.

Verse 60

अथ वा गोहिरण्यद्यं यदन्यदभिवाञ्छितम् / संगृह्य वित्तं विपुलं धेनुं तां प्रतिदास्यति

O bien, reuniendo una gran riqueza—vacas, oro y cuanto se desee—te la dará como compensación por esa vaca sagrada.

Verse 61

अनुपेक्ष्यं महद्रत्नं राज्ञा वै भूतिमिच्छता / इति मे वर्त्तते बुद्धिः कथं वा मन्यते भवान्

Un rey que anhela prosperidad no debe desdeñar esta gran joya; tal es mi parecer. ¿Qué opina vuestra merced?

Verse 62

राजोवाच / गत्वा त्वमेव तं विप्रं प्रसाद्य च विशेषतः / दत्त्वा चाभीप्सितं तस्मै तां गामानय मन्त्रिक

Dijo el rey: «Ve tú mismo, oh ministro, y complace de modo especial a ese brāhmaṇa; dale lo que desea y trae aquí esa vaca».

Verse 63

वसिष्ठ उवाच एवमुक्तस्ततोराज्ञा स मन्त्री विधिचोदितः / निवृत्य प्रययौ शीघ्रं जमदग्नेरथाश्रमम्

Dijo Vasiṣṭha: Tras oír al rey, el ministro, movido por el mandato del dharma, se volvió y partió de inmediato hacia el āśrama de Jamadagni.

Verse 64

गते तु नृपतौ तस्मिन्नकृतव्रणसंयुतः / समिदानयनार्थाय रामो ऽपि प्रययौ वनम्

Cuando aquel rey partió, Rama, firme en su voto, también se encaminó al bosque para traer leña sagrada (samidha) para el rito.

Verse 65

ततः स मन्त्री सबलः समासाद्य तदाश्रमम् / प्रणम्य मुनिशार्दूलमिदं वचनमब्रवीत्

Entonces el ministro, con su escolta, llegó a aquel āśrama; tras postrarse ante el gran sabio, pronunció estas palabras.

Verse 66

चन्द्रगुप्त उवाच ब्रह्मन्नृपतिनाज्ञप्तं राजा तु भुवि रत्नभाक् / रत्नभूता च धेनुः सा भुवि दोग्ध्रीष्वनुत्तमा

Dijo Candragupta: «¡Oh brahmán! Es mandato del rey; el soberano es partícipe de las joyas de la tierra, y esa vaca es una joya, la suprema entre las vacas de ordeño»

Verse 67

तस्माद्रत्नंसुवर्णं वा मूल्यमुक्त्वा यथोचितम् / आदाय गोरत्नभूतां धेनुं मे दातुमर्हसि

Por ello, aceptando el precio debido—joyas o oro—debes entregarme esa vaca, joya entre las vacas.

Verse 68

जमदग्निरुवाच होमधेनुरियं मह्यं न दातव्या हि कस्यचित् / राजा वदान्यः स कथं ब्रह्मस्वमभिवाञ्छति

Jamadagni dijo: «Esta vaca del homa es mía; no debe darse a nadie. Si el rey es generoso, ¿cómo puede codiciar lo que pertenece a un brahmán?»

Verse 69

मन्त्र्युवाच रत्नभाक्त्वंन नृपतिर्द्धेनुं ते प्रतिकाङ्क्षति / गवायुतेन तस्मात्त्वं तस्मै तां दातुमर्हसि

Dijo el ministro: «Tú eres partícipe de las joyas; el rey desea tu vaca sagrada (dhenu). Por ello, a cambio del valor de un millar de vacas, debes entregársela».

Verse 70

जमदग्निरुवाच क्रयविक्रययोर्नाहं कर्त्ता जातु कथञ्चन / हविर्धानीं च वै तस्मान्नोत्सहे दातुमञ्जसा

Jamadagni dijo: «Yo jamás soy agente de compra y venta; por eso no me atrevo a entregarle sin más a Havirdhanī, la vaca del sacrificio».

Verse 71

मन्त्र्युवाच राज्यार्धेनाथ वा ब्रह्मन्सकलेनापि भूभृतः / देहि धेनुमिमामेकां तत्ते श्रेयो भविष्यति

Dijo el ministro: «Oh brahmán, ya sea por la mitad del reino o aun por todo el reino del soberano, entrega esta única vaca sagrada; eso será para tu bien».

Verse 72

जमदग्निरुवाच जीवन्नाहं तु दास्यामि वासवस्यापि दुर्मते / गुरुणा याचितं किं ते वचसा नृपतेः पुनः

Jamadagni dijo: «¡Oh de mente torcida! Mientras viva, no la daré ni siquiera a Vāsava, Indra. Si el maestro ya la ha pedido, ¿qué te importan de nuevo las palabras del rey?».

Verse 73

मन्त्र्युवाच त्वमेव स्वेच्छया राज्ञे देहि धेनुं सुहृत्तया / यथा बलेन नीतायां तस्यां त्वं किं करिष्यसि

Dijo el ministro: «Dásela tú mismo al rey, de buen grado y con ánimo amistoso; pues si se la llevan por la fuerza, ¿qué podrás hacer entonces?».

Verse 74

जमदग्निरुवाच दाता द्विजानां नृपतिः स यद्यप्याहरिष्यति / विप्रो ऽहं किं करिष्यामि स्वेच्छावितरणं विना

Dijo Jamadagni: «El dador para los nacidos dos veces es el rey; si él lo desea, lo concederá. Pero yo soy un brahmán: ¿qué he de hacer sin una dádiva voluntaria?»

Verse 75

वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः संक्रुद्धः स मन्त्री पापचेतनः / प्रसह्य नेतुमारेभे मुनेस्तस्य पयस्विनीम्

Vasiṣṭha dijo: «Al oír esto, aquel ministro de mente impía se enfureció y, por la fuerza, comenzó a llevarse la vaca lechera del sabio.»