Adhyaya 82

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथैकदा द्वारवत्यां वसतो रामकृष्णयो: । सूर्योपराग: सुमहानासीत् कल्पक्षये यथा ॥ १ ॥

Śukadeva dijo: Cierta vez, mientras Balarāma y Śrī Kṛṣṇa vivían en Dvārakā, ocurrió un gran eclipse de sol, como si hubiera llegado el fin del día de Brahmā.

Verse 2

तं ज्ञात्वा मनुजा राजन् पुरस्तादेव सर्वत: । समन्तपञ्चकं क्षेत्रं ययु: श्रेयोविधित्सया ॥ २ ॥

Conociendo de antemano este eclipse, oh Rey, muchas personas fueron al lugar sagrado conocido como Samanta-pañcaka para obtener mérito piadoso.

Verse 3

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

Después de librar a la tierra de reyes, el Señor Paraśurāma, el más destacado de los guerreros, creó enormes lagos con la sangre de los reyes en ese lugar.

Verse 4

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

Aunque nunca es manchado por las reacciones kármicas, el Señor Paraśurāma realizó sacrificios allí para instruir a la gente en general; actuando así como una persona ordinaria que trata de liberarse de los pecados.

Verse 5

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

De todas partes de Bhārata-varṣa un gran número de personas vino ahora a ese Samanta-pañcaka en peregrinación. Los Vṛṣṇis como Akrūra, Vasudeva y Āhuka también fueron allí.

Verse 6

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

Oh descendiente de Bharata, Gada, Pradyumna y Sāmba fueron allí esperando ser aliviados de sus pecados. Aniruddha permaneció en Dvārakā con Sucandra, Śuka, Sāraṇa y el comandante Kṛtavarmā para proteger la ciudad.

Verse 7

ते रथैर्देवधिष्ण्याभैर्हयैश्च तरलप्लवै: । गजैर्नदद्भ‍िरभ्राभैर्नृभिर्विद्याधरद्युभि: ॥ ७ ॥ व्यरोचन्त महातेजा: पथि काञ्चनमालिन: । दिव्यस्रग्वस्‍त्रसन्नाहा: कलत्रै: खेचरा इव ॥ ८ ॥

Los poderosos yādavas avanzaban por el camino con gran majestad. Iban acompañados por sus soldados, montados en carros semejantes a los vimānas celestiales, en caballos de paso rítmico y en elefantes bramadores, enormes como nubes; y también por infantes resplandecientes como los Vidyādharas. Adornados con collares de oro, guirnaldas de flores, vestiduras y armaduras divinas, y caminando con sus esposas, parecían semidioses que volaban por el cielo.

Verse 8

ते रथैर्देवधिष्ण्याभैर्हयैश्च तरलप्लवै: । गजैर्नदद्भ‍िरभ्राभैर्नृभिर्विद्याधरद्युभि: ॥ ७ ॥ व्यरोचन्त महातेजा: पथि काञ्चनमालिन: । दिव्यस्रग्वस्‍त्रसन्नाहा: कलत्रै: खेचरा इव ॥ ८ ॥

Los poderosos yādavas avanzaban por el camino con gran majestad. Iban acompañados por sus soldados, montados en carros semejantes a los vimānas celestiales, en caballos de paso rítmico y en elefantes bramadores, enormes como nubes; y también por infantes resplandecientes como los Vidyādharas. Adornados con collares de oro, guirnaldas de flores, vestiduras y armaduras divinas, y caminando con sus esposas, parecían semidioses que volaban por el cielo.

Verse 9

तत्र स्‍नात्वा महाभागा उपोष्य सुसमाहिता: । ब्राह्मणेभ्यो ददुर्धेनूर्वास:स्रग्रुक्‍ममालिनी: ॥ ९ ॥

En Samanta-pañcaka, los virtuosos yādavas se bañaron y luego guardaron ayuno con mente recogida. Después ofrecieron a los brāhmaṇas vacas adornadas con telas, guirnaldas de flores y collares de oro.

Verse 10

रामह्रदेषु विधिवत् पुनराप्लुत्य वृष्णय: । ददु: स्वन्नं द्विजाग्र्‍येभ्य: कृष्णे नो भक्तिरस्त्विति ॥ १० ॥

Conforme a las prescripciones de las escrituras, los descendientes de Vṛṣṇi se bañaron de nuevo en los lagos del Señor Paraśurāma. Luego alimentaron a los brāhmaṇas más excelsos con manjares abundantes, orando: «Que se nos conceda devoción a Śrī Kṛṣṇa».

Verse 11

स्वयं च तदनुज्ञाता वृष्णय: कृष्णदेवता: । भुक्त्वोपविविशु: कामं स्‍निग्धच्छायाङ्‍‍घ्रिपाङ्‍‍घ्रिषु ॥ ११ ॥

Luego, con el permiso de Śrī Kṛṣṇa, su único Señor adorable, los Vṛṣṇis comieron. Después se sentaron a placer bajo los árboles que ofrecían una sombra fresca y suave.

Verse 12

तत्रागतांस्ते दद‍ृशु: सुहृत्सम्बन्धिनो नृपान् । मत्स्योशीनरकौशल्यविदर्भकुरुसृञ्जयान् । काम्बोजकैकयान् मद्रान् कुन्तीनानर्तकेरलान् ॥ १२ ॥ अन्यांश्चैवात्मपक्षीयान् परांश्च शतशो नृप । नन्दादीन्सुहृदो गोपान्गोपीश्चोत्कण्ठिताश्चिरम् ॥ १३ ॥

Allí los yádavas vieron que muchos de los reyes llegados eran antiguos amigos y parientes: los Matsyas, Uśīnaras, Kauśalyas, Vidarbhas, Kurus, Sṛñjayas, Kāmbojas, Kaikayas, Madras, Kuntīs y los reyes de Ānarta y Kerala. Oh Parīkṣit, también vieron a cientos de otros reyes, aliados y adversarios; y además a su querido Nanda Mahārāja y a los gopas y gopīs, que desde hacía mucho sufrían la ansiedad de la separación.

Verse 13

तत्रागतांस्ते दद‍ृशु: सुहृत्सम्बन्धिनो नृपान् । मत्स्योशीनरकौशल्यविदर्भकुरुसृञ्जयान् । काम्बोजकैकयान् मद्रान् कुन्तीनानर्तकेरलान् ॥ १२ ॥ अन्यांश्चैवात्मपक्षीयान् परांश्च शतशो नृप । नन्दादीन्सुहृदो गोपान्गोपीश्चोत्कण्ठिताश्चिरम् ॥ १३ ॥

Vieron también a cientos de otros reyes, tanto aliados como adversarios. Oh Parīkṣit, y vieron asimismo a su querido amigo Nanda Mahārāja y a los gopas y gopīs, que desde hacía mucho padecían la ansiedad del anhelo por la separación.

Verse 14

अन्योन्यसन्दर्शनहर्षरंहसा प्रोत्फुल्ल‍हृद्वक्त्रसरोरुहश्रिय: । आश्लिष्य गाढं नयनै: स्रवज्जला हृष्यत्त्वचो रुद्धगिरो ययुर्मुदम् ॥ १४ ॥

La inmensa dicha de verse hizo florecer, con nueva hermosura, los lotos de sus corazones y rostros. Los hombres se abrazaron con fervor; de sus ojos brotaron lágrimas, se erizó la piel y la voz se les quebró—todos quedaron colmados de un gozo profundo.

Verse 15

स्‍त्रियश्च संवीक्ष्य मिथोऽतिसौहृद- स्मितामलापाङ्गद‍ृशोऽभिरेभिरे । स्तनै: स्तनान् कुङ्कुमपङ्करूषितान् निहत्य दोर्भि: प्रणयाश्रुलोचना: ॥ १५ ॥

Las mujeres se miraron con sonrisas puras de entrañable amistad y con limpias miradas de soslayo. Luego se abrazaron; sus pechos, ungidos con pasta de azafrán y cúrcuma (kumkuma), se apretaron entre sí, y sus ojos se llenaron de lágrimas de afecto.

Verse 16

ततोऽभिवाद्य ते वृद्धान् यविष्ठैरभिवादिता: । स्वागतं कुशलं पृष्ट्वा चक्रु: कृष्णकथा मिथ: ॥ १६ ॥

Luego ofrecieron reverencias a los mayores y recibieron respeto de los parientes más jóvenes. Tras preguntarse mutuamente por el buen viaje y el bienestar, comenzaron a conversar entre sí sobre las sagradas narraciones de Śrī Kṛṣṇa.

Verse 17

पृथा भ्रातॄन् स्वसृर्वीक्ष्य तत्पुत्रान् पितरावपि । भ्रातॄपत्नीर्मुकुन्दं च जहौ सङ्कथया शुच: ॥ १७ ॥

Pṛthā (Kuntī) se reunió con sus hermanos y hermanas, con sus hijos, también con sus padres, con las esposas de sus hermanos y con el Señor Mukunda; al conversar con ellos, olvidó su pena.

Verse 18

कुन्त्युवाच आर्य भ्रातरहं मन्ये आत्मानमकृताशिषम् । यद् वा आपत्सु मद्वार्तां नानुस्मरथ सत्तमा: ॥ १८ ॥

Dijo Kuntī: «Oh hermanos nobles, creo que mis anhelos han quedado frustrados, pues aunque sois los más virtuosos, en mis calamidades no recordasteis mi situación».

Verse 19

सुहृदो ज्ञातय: पुत्रा भ्रातर: पितरावपि । नानुस्मरन्ति स्वजनं यस्य दैवमदक्षिणम् ॥ १९ ॥

Los amigos y parientes —incluso los hijos, los hermanos y los padres— olvidan a quien aman cuando la Providencia deja de favorecerlo.

Verse 20

श्रीवसुदेव उवाच अम्ब मास्मानसूयेथा दैवक्रीडनकान् नरान् । ईशस्य हि वशे लोक: कुरुते कार्यतेऽथ वा ॥ २० ॥

Śrī Vasudeva dijo: «Hermana querida, no te enojes con nosotros. Somos hombres comunes, juguetes del destino. En verdad, el mundo está bajo el dominio del Señor Supremo: ya actúe uno por sí mismo o sea obligado por otros, todo queda bajo Su control».

Verse 21

कंसप्रतापिता: सर्वे वयं याता दिशं दिशम् । एतर्ह्येव पुन: स्थानं दैवेनासादिता: स्वस: ॥ २१ ॥

Acosados por Kaṁsa, todos nosotros huimos en distintas direcciones; pero ahora, hermana querida, por la gracia de la Providencia hemos podido por fin volver a nuestro hogar.

Verse 22

श्रीशुक उवाच वसुदेवोग्रसेनाद्यैर्यदुभिस्तेऽर्चिता नृपा: । आसन्नच्युतसन्दर्शपरमानन्दनिर्वृता: ॥ २२ ॥

Śukadeva Gosvāmī dijo: Vasudeva, Ugrasena y los demás Yadus honraron a los reyes. Al ver al Señor Acyuta, ellos quedaron colmados de dicha suprema y plena satisfacción.

Verse 23

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

Entre los presentes estaban Bhīṣma, Droṇa, Dhṛtarāṣṭra, Gāndhārī con sus hijos, los Pāṇḍavas con sus esposas, Kuntī, Sañjaya, Vidura y Kṛpācārya; y también Kuntībhoja, Virāṭa, Bhīṣmaka, el gran Nagnajit, Purujit, Drupada, Śalya, Dhṛṣṭaketu y el rey de Kāśi.

Verse 24

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

También estaban Damaghoṣa, Viśālākṣa, el rey de Maithila, Madra y Kekaya; además Yudhāmanyu, Suśarmā y Bāhlika con sus aliados y sus hijos.

Verse 25

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

Oh, mejor de los reyes, había muchos otros monarcas sometidos a Mahārāja Yudhiṣṭhira. Todos quedaron asombrados al ver ante sí la forma trascendental de Śrī Kṛṣṇa, Śauri, morada de toda opulencia y belleza, de pie junto a Sus consortes.

Verse 26

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

Oh, rey excelso, todos los reyes que seguían a Mahārāja Yudhiṣṭhira quedaron maravillados al ver el cuerpo glorioso de Śauri, el Señor Śrī Kṛṣṇa, morada de la fortuna, de pie con Sus consortes.

Verse 27

अथ ते रामकृष्णाभ्यां सम्यक् प्राप्तसमर्हणा: । प्रशशंसुर्मुदा युक्ता वृष्णीन् कृष्णपरिग्रहान् ॥ २७ ॥

Después de que el Señor Balarāma y el Señor Kṛṣṇa los honraran generosamente, aquellos reyes, llenos de gozo y fervor, comenzaron a alabar a los Vṛṣṇis, íntimos asociados de Śrī Kṛṣṇa.

Verse 28

अहो भोजपते यूयं जन्मभाजो नृणामिह । यत् पश्यथासकृत् कृष्णं दुर्दर्शमपि योगिनाम् ॥ २८ ॥

¡Oh rey de los Bhojas! Entre los hombres, vosotros sois de nacimiento verdaderamente excelso, pues contempláis una y otra vez a Śrī Kṛṣṇa, a quien aun los grandes yoguis apenas pueden ver.

Verse 29

यद्विश्रुति: श्रुतिनुतेदमलं पुनाति पादावनेजनपयश्च वचश्च शास्‍त्रम् । भू: कालभर्जितभगापि यदङ्‍‍घ्रिपद्म- स्पर्शोत्थशक्तिरभिवर्षति नोऽखिलार्थान् ॥ २९ ॥ तद्दर्शनस्पर्शनानुपथप्रजल्प- शय्यासनाशनसयौनसपिण्डबन्ध: । येषां गृहे निरयवर्त्मनि वर्ततां व: स्वर्गापवर्गविरम: स्वयमास विष्णु: ॥ ३० ॥

Su fama, proclamada por los Vedas, el agua que ha lavado Sus pies y Sus palabras manifestadas como las escrituras reveladas—todo ello purifica por completo el universo. Aunque la fortuna de la tierra fue devastada por el tiempo, el contacto de Sus pies de loto la reanimó, y así ella derrama sobre nosotros el cumplimiento de todos nuestros anhelos.

Verse 30

यद्विश्रुति: श्रुतिनुतेदमलं पुनाति पादावनेजनपयश्च वचश्च शास्‍त्रम् । भू: कालभर्जितभगापि यदङ्‍‍घ्रिपद्म- स्पर्शोत्थशक्तिरभिवर्षति नोऽखिलार्थान् ॥ २९ ॥ तद्दर्शनस्पर्शनानुपथप्रजल्प- शय्यासनाशनसयौनसपिण्डबन्ध: । येषां गृहे निरयवर्त्मनि वर्ततां व: स्वर्गापवर्गविरम: स्वयमास विष्णु: ॥ ३० ॥

A vosotros, que aun transitáis el sendero familiar semejante al infierno, ese mismo Viṣṇu—que hace olvidar incluso las metas del cielo y la liberación—ha entrado por Sí mismo en vínculos de matrimonio y de sangre. En tales vínculos lo veis y lo tocáis directamente, camináis a Su lado, conversáis, y con Él descansáis, os sentáis y coméis.

Verse 31

श्रीशुक उवाच नन्दस्तत्र यदून् प्राप्तान् ज्ञात्वा कृष्णपुरोगमान् । तत्रागमद् वृतो गोपैरन:स्थार्थैर्दिद‍ृक्षया ॥ ३१ ॥

Śukadeva Gosvāmī dijo: Cuando Nanda Mahārāja supo que los Yadus habían llegado, encabezados por Kṛṣṇa, fue de inmediato a verlos. Los vaqueros lo acompañaron, con sus carretas cargadas de diversas pertenencias.

Verse 32

तं द‍ृष्ट्वा वृष्णयो हृष्टास्तन्व: प्राणमिवोत्थिता: । परिषस्वजिरे गाढं चिरदर्शनकातरा: ॥ ३२ ॥

Al ver a Nanda, los Vṛṣṇis se llenaron de júbilo y se incorporaron como si un cuerpo muerto recobrara el aliento. Angustiados por no haberlo visto en tanto tiempo, lo abrazaron con fuerza.

Verse 33

वसुदेव: परिष्वज्य सम्प्रीत: प्रेमविह्वल: । स्मरन् कंसकृतान् क्लेशान् पुत्रन्यासं च गोकुले ॥ ३३ ॥

Vasudeva abrazó a Nanda Mahārāja con inmensa alegría y, arrebatado por el amor extático, recordó las aflicciones causadas por Kaṁsa y cómo dejó a sus hijos en Gokula para protegerlos.

Verse 34

कृष्णरामौ परिष्वज्य पितरावभिवाद्य च । न किञ्चनोचतु: प्रेम्णा साश्रुकण्ठौ कुरूद्वह ॥ ३४ ॥

Oh héroe de los Kurus, Kṛṣṇa y Balarāma abrazaron a Sus padres adoptivos y se inclinaron ante ellos; pero, con la garganta ahogada por lágrimas de amor, no pudieron decir palabra.

Verse 35

तावात्मासनमारोप्य बाहुभ्यां परिरभ्य च । यशोदा च महाभागा सुतौ विजहतु: शुच: ॥ ३५ ॥

Al alzar a sus dos hijos sobre el regazo y estrecharlos entre sus brazos, Nanda y la santa madre Yaśodā olvidaron su pena.

Verse 36

रोहिणी देवकी चाथ परिष्वज्य व्रजेश्वरीम् । स्मरन्त्यौ तत्कृतां मैत्रीं बाष्पकण्ठ्यौ समूचतु: ॥ ३६ ॥

Entonces Rohiṇī y Devakī abrazaron a la Reina de Vraja (Yaśodā). Recordando la amistad fiel que ella les había mostrado, con la garganta ahogada en lágrimas le hablaron así.

Verse 37

का विस्मरेत वां मैत्रीमनिवृत्तां व्रजेश्वरि । अवाप्याप्यैन्द्रमैश्वर्यं यस्या नेह प्रतिक्रिया ॥ ३७ ॥

Rohiṇī y Devakī dijeron: Oh reina de Vraja, ¿qué mujer podría olvidar la amistad incesante que tú y Nanda nos habéis mostrado? Ni aun obteniendo la riqueza de Indra puede pagarse en este mundo.

Verse 38

एतावद‍ृष्टपितरौ युवयो: स्म पित्रो: सम्प्रीणनाभ्युदयपोषणपालनानि । प्राप्योषतुर्भवति पक्ष्म ह यद्वदक्ष्णो- र्न्यस्तावकुत्रचभयौ न सतां पर: स्व: ॥ ३८ ॥

Antes de que estos dos niños vieran a Sus verdaderos padres, vosotros actuasteis como padres, dándoles cariño, formación, bienestar, alimento y protección. Oh dama virtuosa, por vuestro amparo nunca tuvieron miedo, como los párpados protegen los ojos. En verdad, los santos como vosotros no distinguen entre extraños y los suyos.

Verse 39

श्रीशुक उवाच गोप्यश्च कृष्णमुपलभ्य चिरादभीष्टं यत्प्रेक्षणे द‍ृशिषु पक्ष्मकृतं शपन्ति । द‍ृग्भिर्हृदीकृतमलं परिरभ्य सर्वा- स्तद्भ‍ावमापुरपि नित्ययुजां दुरापम् ॥ ३९ ॥

Śukadeva dijo: Al contemplar a su amado Kṛṣṇa, las jóvenes gopīs solían maldecir al creador de los párpados, pues por un instante les velaban la visión. Ahora, tras tan larga separación, al ver de nuevo a Kṛṣṇa, con los ojos Lo llevaron al corazón y allí Lo abrazaron hasta colmarse. Así quedaron totalmente absortas en Él, una absorción extática difícil aun para los yoguis constantes.

Verse 40

भगवांस्तास्तथाभूता विविक्त उपसङ्गत: । आश्लिष्यानामयं पृष्ट्वा प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ४० ॥

El Señor Supremo se acercó a las gopīs, que permanecían en aquel trance, en un lugar apartado. Tras abrazar a cada una y preguntar por su bienestar, sonrió y dijo lo siguiente.

Verse 41

अपि स्मरथ न: सख्य: स्वानामर्थचिकीर्षया । गतांश्चिरायिताञ्छत्रुपक्षक्षपणचेतस: ॥ ४१ ॥

Dijo Kṛṣṇa: Queridas amigas, ¿aún os acordáis de Mí? Por el bien de Mis parientes estuve ausente tanto tiempo, con la mente puesta en destruir a Mis enemigos.

Verse 42

अप्यवध्यायथास्मान् स्विदकृतज्ञाविशङ्कया । नूनं भूतानि भगवान् युनक्ति वियुनक्ति च ॥ ४२ ॥

¿Acaso pensáis que soy ingrato y por eso me despreciáis? En verdad, es el Señor Supremo quien reúne a los seres y luego los separa.

Verse 43

वायुर्यथा घनानीकं तृणं तूलं रजांसि च । संयोज्याक्षिपते भूयस्तथा भूतानि भूतकृत् ॥ ४३ ॥

Así como el viento reúne masas de nubes, briznas de hierba, copos de algodón y partículas de polvo, y luego las dispersa de nuevo, así trata el Creador a los seres que ha creado.

Verse 44

मयि भक्तिर्हि भूतानाममृतत्वाय कल्पते । दिष्‍ट्या यदासीन्मत्स्‍नेहो भवतीनां मदापन: ॥ ४४ ॥

El servicio devocional hacia Mí hace a todo ser apto para la inmortalidad. Pero por vuestra buena fortuna habéis desarrollado un amor especial hacia Mí, y por ese amor me habéis alcanzado.

Verse 45

अहं हि सर्वभूतानामादिरन्तोऽन्तरं बहि: । भौतिकानां यथा खं वार्भूर्वायुर्ज्योतिरङ्गना: ॥ ४५ ॥

Queridas damas, Yo soy el principio y el fin de todos los seres creados, y existo dentro y fuera de ellos, así como el éter, el agua, la tierra, el aire y el fuego son el principio y el fin de todos los objetos materiales y están dentro y fuera de ellos.

Verse 46

एवं ह्येतानि भूतानि भूतेष्वात्मात्मना तत: । उभयं मय्यथ परे पश्यताभातमक्षरे ॥ ४६ ॥

Así, todas las cosas creadas residen en los elementos básicos de la creación, mientras que las almas espirituales impregnan la creación permaneciendo en su verdadera identidad. Ved ambas—la creación material y el ser—como manifestadas en Mí, la Verdad Suprema imperecedera.

Verse 47

श्रीशुक उवाच अध्यात्मशिक्षया गोप्य एवं कृष्णेन शिक्षिता: । तदनुस्मरणध्वस्तजीवकोशास्तमध्यगन् ॥ ४७ ॥

Dijo Śukadeva: Instruidas así por Kṛṣṇa en lo espiritual, las gopīs, por recordarlo sin cesar, disiparon todo rastro de falso ego; y, al profundizar su absorción en Él, llegaron a comprenderlo plenamente.

Verse 48

आहुश्च ते नलिननाभ पदारविन्दं योगेश्वरैर्हृदि विचिन्त्यमगाधबोधै: । संसारकूपपतितोत्तरणावलम्बं गेहं जुषामपि मनस्युदियात् सदा न: ॥ ४८ ॥

Dijeron las gopīs: Oh Señor de ombligo de loto, tus pies de loto son el único sostén para sacar a quienes han caído en el profundo pozo del saṁsāra. Los grandes yoguis y sabios de comprensión insondable los meditan en el corazón; que esos pies despierten también siempre en nuestra mente, aunque seamos simples personas dedicadas al hogar.