Adhyaya 49

Verse 1

श्रीशुक उवाच स गत्वा हास्तिनपुरं पौरवेन्द्रयशोऽङ्कितम् । ददर्श तत्राम्बिकेयं सभीष्मं विदुरं पृथाम् ॥ १ ॥ सहपुत्रं च बाह्लीकं भारद्वाजं सगौतमम् । कर्णं सुयोधनं द्रौणिं पाण्डवान् सुहृदोऽपरान् ॥ २ ॥

Śukadeva dijo: Akrūra fue a Hastināpura, ciudad señalada por la gloria de los reyes Paurava. Allí vio a Dhṛtarāṣṭra, Bhīṣma, Vidura y a Pṛthā (Kuntī), y también a Bāhlika con su hijo Somadatta. Vio además a Droṇācārya, Kṛpācārya, Karṇa, Suyodhana, Drauṇi (Aśvatthāmā), a los Pāṇḍava y a otros amigos íntimos.

Verse 2

श्रीशुक उवाच स गत्वा हास्तिनपुरं पौरवेन्द्रयशोऽङ्कितम् । ददर्श तत्राम्बिकेयं सभीष्मं विदुरं पृथाम् ॥ १ ॥ सहपुत्रं च बाह्लीकं भारद्वाजं सगौतमम् । कर्णं सुयोधनं द्रौणिं पाण्डवान् सुहृदोऽपरान् ॥ २ ॥

Śukadeva dijo: Akrūra fue a Hastināpura, ciudad distinguida por la gloria de los reyes Paurava. Allí vio a Dhṛtarāṣṭra, Bhīṣma, Vidura y a Pṛthā (Kuntī), y también a Bāhlika con su hijo Somadatta. Vio además a Droṇācārya, Kṛpācārya, Karṇa, Suyodhana, Drauṇi (Aśvatthāmā), a los Pāṇḍava y a otros amigos íntimos.

Verse 3

यथावदुपसङ्गम्य बन्धुभिर्गान्दिनीसुत: । सम्पृष्टस्तै: सुहृद्वार्तां स्वयं चापृच्छदव्ययम् ॥ ३ ॥

Después de que Akrūra, hijo de Gāndinī, saludó debidamente a sus parientes, ellos le preguntaron por las noticias de sus seres queridos, y él a su vez preguntó por su bienestar inagotable.

Verse 4

उवास कतिचिन्मासान् राज्ञो वृत्तविवित्सया । दुष्प्रजस्याल्पसारस्य खलच्छन्दानुवर्तिन: ॥ ४ ॥

Permaneció en Hastināpura algunos meses para escrutar la conducta del rey de voluntad débil, de malos hijos, de escasa sustancia, inclinado a ceder a los caprichos de consejeros maliciosos.

Verse 5

तेज ओजो बलं वीर्यं प्रश्रयादींश्च सद्गुणान् । प्रजानुरागं पार्थेषु न सहद्भ‍िश्चिकीर्षितम् ॥ ५ ॥ कृतं च धार्तराष्ट्रैर्यद् गरदानाद्यपेशलम् । आचख्यौ सर्वमेवास्मै पृथा विदुर एव च ॥ ६ ॥

Kuntī y Vidura describieron a Akrūra con detalle las intenciones malvadas de los hijos de Dhṛtarāṣṭra, incapaces de tolerar las grandes cualidades de los hijos de Kuntī—su poder e influencia, destreza militar, fuerza, valentía y humildad—ni el intenso afecto que el pueblo les tenía. También le contaron cómo intentaron envenenar a los Pāṇḍavas y urdieron otras intrigas semejantes.

Verse 6

तेज ओजो बलं वीर्यं प्रश्रयादींश्च सद्गुणान् । प्रजानुरागं पार्थेषु न सहद्भ‍िश्चिकीर्षितम् ॥ ५ ॥ कृतं च धार्तराष्ट्रैर्यद् गरदानाद्यपेशलम् । आचख्यौ सर्वमेवास्मै पृथा विदुर एव च ॥ ६ ॥

Kuntī y Vidura describieron a Akrūra con detalle las intenciones malvadas de los hijos de Dhṛtarāṣṭra, incapaces de tolerar las grandes cualidades de los hijos de Kuntī—su poder e influencia, destreza militar, fuerza, valentía y humildad—ni el intenso afecto que el pueblo les tenía. También le contaron cómo intentaron envenenar a los Pāṇḍavas y urdieron otras intrigas semejantes.

Verse 7

पृथा तु भ्रातरं प्राप्तमक्रूरमुपसृत्य तम् । उवाच जन्मनिलयं स्मरन्त्यश्रुकलेक्षणा ॥ ७ ॥

Kuntīdevī, aprovechando la visita de su hermano Akrūra, se le acercó en confidencia. Recordando su lugar de nacimiento, le habló con los ojos anegados en lágrimas.

Verse 8

अपि स्मरन्ति न: सौम्य पितरौ भ्रातरश्च मे । भगिन्यौ भ्रातृपुत्राश्च जामय: सख्य एव च ॥ ८ ॥

[Dijo Kuntī:] Oh, bondadoso, ¿acaso nuestros padres, mis hermanos, mis hermanas, mis sobrinos, las mujeres de la familia y mis amigas de la niñez aún nos recuerdan?

Verse 9

भ्रात्रेयो भगवान् कृष्ण: शरण्यो भक्तवत्सल: । पैतृष्वस्रेयान् स्मरति रामश्चाम्बुरुहेक्षण: ॥ ९ ॥

¿Mi sobrino, el Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, refugio compasivo y amante de Sus devotos, aún recuerda a los hijos de Su tía? ¿Y también los recuerda Rāma, de ojos de loto?

Verse 10

सपत्नमध्ये शोचन्तीं वृकानां हरिणीमिव । सान्‍त्‍वयिष्यति मां वाक्यै: पितृहीनांश्च बालकान् ॥ १० ॥

En medio de mis enemigos sufro como una cierva entre lobos; ¿vendrá Śrī Kṛṣṇa a consolarme con Sus palabras, a mí y a mis hijos huérfanos de padre?

Verse 11

कृष्ण कृष्ण महायोगिन् विश्वात्मन् विश्वभावन । प्रपन्नां पाहि गोविन्द शिशुभिश्चावसीदतीम् ॥ ११ ॥

¡Kṛṣṇa, Kṛṣṇa! Oh gran yogui, Alma del universo, sustentador del mundo, Govinda: protege a esta rendida a Ti; yo y mis hijos estamos abatidos por la aflicción.

Verse 12

नान्यत्तव पदाम्भोजात् पश्यामि शरणं नृणाम् । बिभ्यतां मृत्युसंसारादीश्वरस्यापवर्गिकात् ॥ १२ ॥

Para quienes temen la muerte y el ciclo del renacer, no veo refugio alguno fuera de Tus pies de loto que otorgan liberación, pues Tú eres el Señor Supremo.

Verse 13

नम: कृष्णाय शुद्धाय ब्रह्मणे परमात्मने । योगेश्वराय योगाय त्वामहं शरणं गता ॥ १३ ॥

Mis reverencias a Ti, oh Kṛṣṇa, el supremamente puro, Brahman y Paramātmā; Señor del yoga y esencia del yoga. A Ti he venido en busca de refugio.

Verse 14

श्रीशुक उवाच इत्यनुस्मृत्य स्वजनं कृष्णं च जगदीश्वरम् । प्रारुदद् दु:खिता राजन् भवतां प्रपितामही ॥ १४ ॥

Dijo Śukadeva Gosvāmī: Al recordar a sus familiares y también a Śrī Kṛṣṇa, el Señor del universo, oh Rey, vuestra bisabuela Kuntīdevī rompió a llorar, afligida por el dolor.

Verse 15

समदु:खसुखोऽक्रूरो विदुरश्च महायशा: । सान्‍त्‍वयामासतु: कुन्तीं तत्पुत्रोत्पत्तिहेतुभि: ॥ १५ ॥

Akrūra, que compartía por igual la pena y la dicha de Kuntī, y el ilustre Vidura la consolaron recordándole las causas extraordinarias del nacimiento de sus hijos.

Verse 16

यास्यन् राजानमभ्येत्य विषमं पुत्रलालसम् । अवदत् सुहृदां मध्ये बन्धुभि: सौहृदोदितम् ॥ १६ ॥

Antes de partir, Akrūra se acercó al rey Dhṛtarāṣṭra, sentado entre amigos y partidarios, aludiendo a la injusticia nacida de su apego a los hijos; y le comunicó el mensaje afectuoso que, por amistad, le enviaban sus parientes, el Señor Kṛṣṇa y el Señor Balarāma.

Verse 17

अक्रूर उवाच भो भो वैचित्रवीर्य त्वं कुरूणां कीर्तिवर्धन । भ्रातर्युपरते पाण्डावधुनासनमास्थित: ॥ १७ ॥

Akrūra dijo: ¡Oh hijo de Vicitravīrya, acrecentador de la gloria de los Kurus! Habiendo partido tu hermano Pāṇḍu, ahora has asumido el trono real.

Verse 18

धर्मेण पालयन्नुर्वीं प्रजा: शीलेन रञ्जयन् । वर्तमान: सम: स्वेषु श्रेय: कीर्तिमवाप्स्यसि ॥ १८ ॥

Protegiendo la tierra conforme al dharma, complaciendo a los súbditos con tu noble carácter y tratando por igual a todos tus parientes, alcanzarás sin duda el bien supremo y la gloria.

Verse 19

अन्यथा त्वाचरँल्ल‍ोके गर्हितो यास्यसे तम: । तस्मात् समत्वे वर्तस्व पाण्डवेष्वात्मजेषु च ॥ १९ ॥

Si actúas de otro modo, la gente te condenará en este mundo y, en la otra vida, entrarás en la oscuridad del infierno. Por eso, mantén ecuanimidad hacia los hijos de Pāṇḍu y hacia los tuyos propios.

Verse 20

नेह चात्यन्तसंवास: कस्यचित् केनचित् सह । राजन् स्वेनापि देहेन किमु जायात्मजादिभि: ॥ २० ॥

Oh rey, en este mundo nadie tiene una convivencia permanente con nadie. Ni siquiera con nuestro propio cuerpo podemos permanecer para siempre; cuánto menos con esposa, hijos y demás.

Verse 21

एक: प्रसूयते जन्तुरेक एव प्रलीयते । एकोऽनुभुङ्क्ते सुकृतमेक एव च दुष्कृतम् ॥ २१ ॥

Todo ser nace solo y solo muere. Solo disfruta el fruto de sus buenas obras, y solo también el de sus malas acciones.

Verse 22

अधर्मोपचितं वित्तं हरन्त्यन्येऽल्पमेधस: । सम्भोजनीयापदेशैर्जलानीव जलौकस: ॥ २२ ॥

La riqueza acumulada con impiedad por el necio es arrebatada por otros bajo el pretexto de ser dependientes queridos, así como las crías de pez beben el agua que sostiene la vida del pez.

Verse 23

पुष्णाति यानधर्मेण स्वबुद्ध्या तमपण्डितम् । तेऽकृतार्थं प्रहिण्वन्ति प्राणा राय: सुतादय: ॥ २३ ॥

El necio, creyendo por su propia idea “esto es mío”, incurre en pecado para sostener su vida, su riqueza y sus hijos y parientes. Pero al final, la vida, la fortuna y los hijos mismos lo abandonan, dejándolo frustrado.

Verse 24

स्वयं किल्बिषमादाय तैस्त्यक्तो नार्थकोविद: । असिद्धार्थो विशत्यन्धं स्वधर्मविमुखस्तम: ॥ २४ ॥

Cargando consigo sus propias reacciones pecaminosas, abandonado por esos supuestos dependientes, ignorante del verdadero fin de la vida y apartado de su svadharma, el necio, sin lograr su propósito, entra en la ceguera del infierno.

Verse 25

तस्माल्ल‍ोकमिमं राजन् स्वप्नमायामनोरथम् । वीक्ष्यायम्यात्मनात्मानं सम: शान्तो भव प्रभो ॥ २५ ॥

Por lo tanto, oh Rey, contempla este mundo como un sueño, como el hechizo ilusorio de māyā o como una fantasía mental; domina tu mente con la inteligencia y vuélvete ecuánime y sereno, mi señor.

Verse 26

धृतराष्ट्र उवाच यथा वदति कल्याणीं वाचं दानपते भवान् । तथानया न तृप्यामि मर्त्य: प्राप्य यथामृतम् ॥ २६ ॥

Dijo Dhṛtarāṣṭra: Oh señor de la caridad, al oír tus palabras auspiciosas nunca me sacio; soy como un mortal que ha obtenido el amṛta de los dioses.

Verse 27

तथापि सूनृता सौम्य हृदि न स्थीयते चले । पुत्रानुरागविषमे विद्युत् सौदामनी यथा ॥ २७ ॥

Aun así, oh amable Akrūra, como mi corazón inestable está sesgado por el difícil apego a mis hijos, tus dulces palabras no pueden quedar fijas allí, así como el relámpago no permanece fijo en una nube.

Verse 28

ईश्वरस्य विधिं को नु विधुनोत्यन्यथा पुमान् । भूमेर्भारावताराय योऽवतीर्णो यदो: कुले ॥ २८ ॥

¿Quién puede desafiar los designios del Señor Supremo, que ha descendido en la dinastía de los Yadu para aliviar la carga de la tierra?

Verse 29

यो दुर्विमर्शपथया निजमाययेदं सृष्ट्वा गुणान् विभजते तदनुप्रविष्ट: । तस्मै नमो दुरवबोधविहारतन्त्र- संसारचक्रगतये परमेश्वराय ॥ २९ ॥

Ofrezco mis reverencias al Señor Supremo, quien, mediante la inconcebible acción de Su māyā, crea este universo y luego, entrando en la creación, distribuye los guṇas. De Él, cuyo sentido de los līlā es inescrutable, proceden tanto el ciclo enredador de nacimiento y muerte como el camino de liberación de él.

Verse 30

श्रीशुक उवाच इत्यभिप्रेत्य नृपतेरभिप्रायं स यादव: । सुहृद्भ‍ि: समनुज्ञात: पुनर्यदुपुरीमगात् ॥ ३० ॥

Śukadeva Gosvāmī dijo: Habiendo comprendido así la intención del rey, Akrūra, descendiente de Yadu, con el permiso de sus parientes y amigos bienquerientes, regresó a la capital de los Yādavas.

Verse 31

शशंस रामकृष्णाभ्यां धृतराष्ट्रविचेष्टितम् । पाण्डवान् प्रति कौरव्य यदर्थं प्रेषित: स्वयम् ॥ ३१ ॥

Akrūra informó a Balarāma y a Śrī Kṛṣṇa de cómo se comportaba Dhṛtarāṣṭra con los Pāṇḍavas. Así, oh descendiente de los Kurus, cumplió el propósito por el cual había sido enviado.