समाहर्तृप्रदिष्टाश्च गृहपतिकव्यञ्जना येषु ग्रामेषु प्रणिहितास्तेषां ग्रामाणां क्षेत्रगृहकुलाग्रं विद्युः मानसंजाताभ्यां क्षेत्राणि भोगपरिहाराभ्यां गृहाणि वर्णकर्मभ्यां कुलानि च ॥ कZ_०२.३५.०८ ॥
samāhartṛpradiṣṭāś ca gṛhapatika-vyañjanā yeṣu grāmeṣu praṇihitās teṣāṃ grāmāṇāṃ kṣetra-gṛha-kulāgraṃ vidyuḥ; māna-saṃjātābhyāṃ kṣetrāṇi, bhoga-parihārābhyāṃ gṛhāṇi, varṇa-karmabhyāṃ kulāni ca
Los agentes infiltrados en las aldeas—disfrazados de cabezas de familia y comerciantes, según lo ordenado por el samāhartṛ—deberán conocer los totales de campos, casas y hogares de esas aldeas: los campos por medición y producción; las casas por uso/ocupación y por exenciones/remisiones; y los hogares por categoría social y oficio.
Area alone can be manipulated; yield cross-validates productivity and helps detect underreporting, crop concealment, or fraudulent classification.
Occupancy/use reveals real economic status, while exemptions/remissions are common leakage points; pairing them enables audit of privilege claims.