Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 11
Devanagari script
षडङ्गुलादूर्ध्वमष्टाङ्गुलोत्तरा दश तुलाः कारयेत् लोहपलादूर्ध्वमेकपलोत्तराः यन्त्रमुभयतःशिक्यं वा ॥ कZ_०२.१९.११ ॥
Transliteration
ṣaḍaṅgulādūrdhvamaṣṭāṅgulottarā daśa tulāḥ kārayet lohapalādūrdhvamekapalottarāḥ yantramubhayataḥśikyaṃ vā
Translation
Debe mandar hacer diez barras de balanza (tulā), aumentando la longitud por encima de seis aṅgulas en incrementos de ocho aṅgulas; y (correspondientemente) juegos de pesas de hierro que, por encima de un pala, aumenten en incrementos de un pala; o bien un dispositivo de pesaje con suspensión por ambos lados.
Word by Word
षडङ्गुलात्from (a measure of) six aṅgulas
षडङ्गुलात्:
TypeNoun
Rootअङ्गुल
Formपुं/नपुं; पञ्चमी-एकवचन; अपादान/अधिकरणार्थे ‘-त्’ (ablative)
ऊर्ध्वम्upwards; above; beyond
ऊर्ध्वम्:
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व
Formअव्यय; दिशार्थ/परिमाण-सीमा
अष्टाङ्गुलोत्तराःhaving an addition of eight aṅgulas (i.e., eight aṅgulas more)
अष्टाङ्गुलोत्तराः:
TypeAdjective
Rootउत्तर
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘तुलाः’ इत्यस्य विशेषणम्
दशten
दश:
TypeNumeral
Rootदशन्
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोगः; ‘तुलाः’ इत्यस्य संख्या
तुलाःbalances; weighing-scales
तुलाः:
TypeNoun
Rootतुला
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन; कर्म (कारयेत्)
कारयेत्should cause to be made; should have made
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (कारयति)
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विध्यर्थ); परस्मैपद; प्रथमपुरुष-एकवचन; णिच् (causative)
लोहपलात्from an iron pala (weight)
लोहपलात्:
TypeNoun
Rootलोहपल
Formनपुंसकलिङ्ग/पुं; पञ्चमी-एकवचन; अपादानार्थे
ऊर्ध्वम्above; beyond
ऊर्ध्वम्:
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व
Formअव्यय; परिमाण-सीमा
एकपलोत्तराःhaving an addition of one pala (i.e., one pala more)
एकपलोत्तराः:
TypeAdjective
Rootउत्तर
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘(तुलाः)’ इत्यस्य विशेषणम् (अनुवृत्तिः)
यन्त्रम्a device; an apparatus (here, weighing mechanism)
यन्त्रम्:
TypeNoun
Rootयन्त्र
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म (कारयेत्)
उभयतःon both sides
उभयतः:
TypeIndeclinable
Rootउभयतः
Formअव्यय; दिशार्थ—‘on both sides’
शिक्यम्a hanging sling/pan (suspended receptacle)
शिक्यम्:
TypeNoun/Adjective
Rootशिक्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘यन्त्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्/समनाधिकरणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
Entities Mentioned
S
state workshopW
weights-and-measures superintendent (implied)I
inspectors (implied)FAQs
Different load ranges require different beam lengths and counterweights; standardized sets improve accuracy and reduce scope for dispute.