Sutra 42
पञ्चद्रोणे शालीनां द्वादशाढकं तण्डुलानां कलभभोजनमेकादशकं व्यालानाम् दशकमौपवाह्यानां नवकं साम्नाह्यानामष्टकं पत्तीनां सप्तकं मुख्यानां षट्कं देवीकुमाराणाम् पञ्चकं राज्ञामखण्डपरिशुद्धानां वा तुअण्डुलानां प्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.४२ ॥
pañcadroṇe śālīnāṃ dvādaśāḍhakaṃ taṇḍulānāṃ kalabhabhojanam ekādaśakaṃ vyālānām daśakam aupavāhyānāṃ navakaṃ sāmnāhyānām aṣṭakaṃ pattīnāṃ saptakaṃ mukhyānāṃ ṣaṭkaṃ devīkumārāṇām pañcakaṃ rājñām akhaṇḍa-pariśuddhānāṃ vā taṇḍulānāṃ prasthaḥ
De cinco droṇas de arroz con cáscara śālī, el rendimiento estándar es de doce āḍhakas de arroz. La ración fija de arroz cocido (en prasthas, a partir de arroz entero y bien limpiado) es: 11 para los establos de elefantes (kalabha), 10 para las fieras (vyāla), 9 para los animales de tiro/carga (aupavāhya), 8 para los mantenidos en el establecimiento común (sāmnāhya), 7 para la infantería (pattī), 6 para los jefes/capataces (mukhya), 5 para las reinas y príncipes (devī-kumāra) y 5 para el rey.
FAQs
A formal ration hierarchy ties consumption to role and institutional need, enabling predictable budgeting and preventing discretionary favoritism or leakage.
It indicates a quality standard for official rations, supporting uniform provisioning and reducing scope for adulteration or substitution.