Next Sutra

Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 1

कोष्ठागाराध्यक्षः सीताराष्ट्रक्रयिमपरिवर्तकप्रामित्यकापमित्यकसंहनिकान्यजातव्ययप्रत्यायोपस्थानान्युपलभेत् ॥ कZ_०२.१५.०१ ॥

koṣṭhāgārādhyakṣaḥ sītā-rāṣṭra-krayima-parivartaka-prāmityaka-āpamityaka-saṃhanikānya-jāta-vyaya-pratyāya-upasthānāny upalabheta

El Superintendente de Almacenes deberá llevar el control y verificar: las entradas procedentes de las tierras de la corona (sītā), los ingresos del reino (rāṣṭra), las existencias adquiridas por compra (krayima), las operaciones de intercambio (parivartaka), el grano obtenido por requisa/crédito (prāmityaka), el grano obtenido mediante prácticas de medida/peso corto que deben detectarse (āpamityaka), las existencias consolidadas/agrupadas (saṃhanika), otras entradas, los gastos, las recuperaciones/liquidaciones (pratyāya) y los saldos/existencias disponibles (upasthāna).

कोष्ठागाराध्यक्षःthe superintendent of the storehouse/treasury-warehouse
कोष्ठागाराध्यक्षः:
TypeNoun
Rootअधि-√इक्ष् (ईक्ष्) / अध्यक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; कोष्ठागारस्य अध्यक्षः
सीताthe state’s agricultural produce/revenue (sītā)
सीता:
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (समाहार-द्वन्द्व/समुच्चय में प्रथम पद)
राष्ट्रthe realm/territory (rāṣṭra)
राष्ट्र:
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (समुच्चय में)
क्रयिमpurchases / purchasable items / purchase-transactions
क्रयिम:
TypeNoun
Rootक्रयिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (समुच्चय में)
अपरिवर्तकnon-exchangeable / not to be converted or substituted
अपरिवर्तक:
TypeNoun
Rootअपरिवर्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (समुच्चय में); न परिवर्तकः
प्रामित्यकprāmityaka: a measure/standard-related accounting category
प्रामित्यक:
TypeNoun
Rootप्रामित्यक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (समुच्चय में)
अपामित्यकapāmityaka: non-standard/irregular (measure-related) category
अपामित्यक:
TypeNoun
Rootअपामित्यक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (समुच्चय में)
संहनिकाsaṃhanikā: a consolidated register/summary account
संहनिका:
TypeNoun
Rootसंहनिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (समुच्चय में)
अन्यजातother-origin / miscellaneous (items)
अन्यजात:
TypeNoun
Rootअन्यजात (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगानुसार), द्वितीया-एकवचन (समुच्चय में); अन्यत् जातम्
व्ययexpenditure / disbursement
व्यय:
TypeNoun
Rootव्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (समुच्चय में)
प्रत्यायverification / voucher / acknowledgement
प्रत्याय:
TypeNoun
Rootप्रत्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (समुच्चय में)
उपस्थानानिpresentations/produced statements (for inspection)
उपस्थानानि:
TypeNoun
Rootउपस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचन; (समुच्चय का अंतिम पद)
उपलभेत्should ascertain/obtain (by inspection)
उपलभेत्:
TypeVerb
Rootउप-√लभ्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्ता: कोष्ठागाराध्यक्षः
K
koṣṭhāgārādhyakṣa (Superintendent of Storehouses)
S
sītā (crown lands produce)
R
rāṣṭra (realm revenues)

FAQs

It creates a comprehensive chart of accounts for state stores, enabling cross-checking of inflows/outflows and isolating where leakage or manipulation occurs.

By forcing categorization and reconciliation (receipts–expenditure–recoveries–balance), it reduces discretionary concealment and improves auditability.