Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

सप्तद्वीप-समुद्र-प्रमाणम्: प्लक्षादि-द्वीपवर्णनं, लोकालोक-सीमा, चन्द्र-समुद्र-वृद्धिक्षयः

क्रौञ्चश् च वामनश् चैव तृतीयश् चान्धकारकः चतुर्थो रत्नशैलश् च स्वाहिनी हयसंनिभः

krauñcaś ca vāmanaś caiva tṛtīyaś cāndhakārakaḥ caturtho ratnaśailaś ca svāhinī hayasaṃnibhaḥ

“There is the mountain Krauñca, and likewise Vāmana; the third is Andhakāraka; the fourth is Ratnaśaila; and Svāhinī, resembling a horse in form.”

क्रौञ्चःKrauñca (name)
क्रौञ्चः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रौञ्च (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वामनःVāmana (name)
वामनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवामन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
तृतीयःthe third
तृतीयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अन्धकारकःAndhakāraka (name)
अन्धकारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्धकारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
चतुर्थःthe fourth
चतुर्थः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण
रत्नशैलःRatnaśaila (Jewel-mountain; name)
रत्नशैलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरत्न + शैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
स्वाहिनीSvāhinī (name)
स्वाहिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वाहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
हयसंनिभःhorse-like, resembling a horse
हयसंनिभः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहय + संनिभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to स्वाहिनी/अचलः implied)

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Speaker: Parasara

Topic: The specific mountain names of Krauñca-dvīpa’s varṣācalas

Teaching: Cosmological

Quality: authoritative

Cosmic Hierarchy: Varshas

Vishnu Form: Hari

P
Parāśara
M
Maitreya
K
Krauñca
V
Vāmana
A
Andhakāraka
R
Ratnaśaila
S
Svāhinī

FAQs

This verse is part of the Purana’s sacred geography, where naming mountains functions as a cosmological map—portraying the earth as an ordered domain within a divinely governed universe.

Parāśara proceeds by systematic enumeration—region by region and feature by feature—so Maitreya can grasp the earth as a coherent, law-bound structure rather than a random expanse.

Even when Vishnu is not named in each verse, the geography is presented as part of an intelligible cosmic order ultimately sustained by the Supreme Reality (Vishnu) who upholds and regulates the worlds.