Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

प्रह्लाद उवाच । नारदस्त्वग्रतो गत्वा प्रणम्याथ हरिप्रियाम् । उवाच ललितां वाचं हर्षयन्द्वारकां पुरीम्

Transliteration

prahlāda uvāca | nāradastvagrato gatvā praṇamyātha haripriyām | uvāca lalitāṃ vācaṃ harṣayandvārakāṃ purīm

Translation

Prahlāda said: Nārada went forward first; bowing to Hari’s beloved, he spoke gentle and gracious words, gladdening the city of Dvārakā.

Word by Word

• प्रह्लादः: Prahlāda
• प्रह्लादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेषार्थक-अव्यय (particle)

• अग्रतः: in front
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतस् (अव्यय)
• Form: देशार्थक-अव्यय (adverb)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + नम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)

• हरिप्रियाम्: Hari’s beloved (goddess/city)
• हरिप्रियाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि + प्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (हरेः प्रिया)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• ललिताम्: charming
• ललिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ललिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वाचम् इति विशेषणम्

• वाचम्: speech/words
• वाचम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हर्षयन्: delighting
• हर्षयन्: Karta (Agent as qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: वर्तमानकाले परस्मैपदे शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle, causative); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नारदः इति विशेषणम्

• द्वारकाम्: Dvārakā
• द्वारकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुरीम् इति विशेषणम्

• पुरीम्: city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Prahlāda

Characters & Entities

• Prahlāda
• Nārada
• Hari
• Dvārakā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A pilgrim approaches the sacred with humility and sweet speech—praṇāma and reverent words are themselves acts of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, celebrated as a city that becomes spiritually ‘gladdened’ by saintly devotion.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bowing (praṇāma) to the presiding divine figure is explicitly mentioned; it models proper conduct in a holy place.