Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो महौजसं गच्छेत्तीर्थं पातकनाशनम् । यस्मिन्स्नातो नरो राजंस्तेजसा युज्यते ध्रुवम् । ब्रह्महत्याग्निना शक्रः पुरा दैन्यं परं गतः

Transliteration

pulastya uvāca | tato mahaujasaṃ gacchettīrthaṃ pātakanāśanam | yasminsnāto naro rājaṃstejasā yujyate dhruvam | brahmahatyāgninā śakraḥ purā dainyaṃ paraṃ gataḥ

Translation

Pulastya said: Then, O king, one should go to the Mahaujas Tīrtha, the destroyer of sins. Bathing there, a man surely becomes endowed with tejas, spiritual radiance. Formerly, Indra (Śakra), scorched by the fire of brahma-hatyā, fell into extreme wretchedness.

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then; thereafter
• ततः: Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अपादानार्थ (thereafter/from there)

• महौजसम्: (to) Mahaujasa (tīrtha)
• महौजसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा-ओजस् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तीर्थ-नाम

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तीर्थम्: pilgrimage place; ford
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• पातकनाशनम्: destroyer of sins
• पातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पातक-नाशन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘तीर्थम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय

• स्नातः: having bathed
• स्नातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु) + त (कृत्)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘नरः’ इत्यस्य विशेषणम्

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन

• तेजसा: with radiance; with splendor
• तेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन

• युज्यते: is endowed; is united
• युज्यते: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: is joined/endowed)

• ध्रुवम्: certainly; surely
• ध्रुवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् नपुंसक-एकवचन-रूपेण क्रियाविशेषण (indeclinable adverbial accusative)

• ब्रह्महत्याग्निना: by the fire of Brahmin-slaying (sin)
• ब्रह्महत्याग्निना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्महत्या-अग्नि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; करणवाचक

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: purā (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक

• दैन्यम्: wretchedness; misery
• दैन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• परम्: extreme; great
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘दैन्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• गतः: went; fell into
• गतः: Kriya (Predicative action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + त (कृत्)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘शक्रः’ इत्यस्य विधेय

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahaujas Tīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan / manu-jādhipa)

Visual Art Cues

Scene: Pulastya instructs a king about Mahaujas Tīrtha; in a parallel vignette, Indra appears scorched and humbled, seeking relief from brahma-hatyā, with the tīrtha waters shining as a remedy.

Characters & Entities

• Mahaujas Tīrtha
• Śakra (Indra)
• Brahmahatyā
• Brāhmaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage and tīrtha-bathing purify grave sin and restore tejas—spiritual vitality and dignity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahaujas Tīrtha, described as pātaka-nāśana (sin-destroying).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at Mahaujas Tīrtha to regain tejas and cleanse sin.