Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ये चान्य ऋषयो देवाः पितरो यक्षराक्षसाः । गणैरुपद्रुताः सर्वे पलायनपरा ययुः

Transliteration

ye cānya ṛṣayo devāḥ pitaro yakṣarākṣasāḥ | gaṇairupadrutāḥ sarve palāyanaparā yayuḥ

Translation

And the other sages, gods, Pitṛs, Yakṣas, and Rākṣasas—harried by the Gaṇas—all became intent on flight and fled.

Word by Word

• ये: who, those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (nominative plural masculine); सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अन्ये: other
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पितरः: manes/ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• यक्षराक्षसाः: yakṣas and rākṣasas
• यक्षराक्षसाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यक्ष + राक्षस (प्रातिपदिके)
• Form: द्वन्द्व-समास (यक्षाश्च राक्षसाश्च); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• गणैः: by the gaṇas (Śiva’s attendants)
• गणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (instrumental plural)

• उपद्रुताः: afflicted, harassed
• उपद्रुताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उप-√द्रु (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘harassed/afflicted’

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• पलायनपराः: intent on fleeing
• पलायनपराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पलायन + पर (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (पलायने पराः = पलायन-पराः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• ययुः: went, fled
• ययुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: sages (frame audience)

Visual Art Cues

Scene: A chaotic exodus: sages, gods, Pitṛs, Yakṣas, and Rākṣasas flee in all directions as gaṇas surge through the sacrificial grounds.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Devas
• Pitṛs
• Yakṣas
• Rākṣasas
• Gaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When adharma enters sacred ritual space, even mighty beings lose stability; alignment with truth is the real refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not directly; the verse is part of Kedārakhaṇḍa’s larger Shaiva narrative framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.